Op sociale media gaat een video rond waarin wordt beweerd dat de Russische Wagnerleider Prigozjin nog leeft. De video lijkt afkomstig van de Britse openbare omroep BBC, maar is volledig nep. Prigozjin kwam volgens de Russische autoriteiten vorige week om bij een vliegtuigcrash in Rusland. Officiële bevestiging van andere bronnen is er niet, maar BBC heeft alleszins deze video niet gemaakt.
Check- Vals BBC-filmpje waarin Prigozjins dood wordt ontkend, doet de ronde
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
In het kort: Op het internet gaat een video rond die zogezegd van de Britse omroep BBC komt. In het fragment wordt beweerd dat Wagnerleider Prigozjin een geheime deal met Poetin zou hebben gesloten om zijn dood in scène zetten.
Maar? Het fragment komt helemaal niet van BBC. Dat bevestigt de omroep zelf aan VRT NWS. Daarnaast is de video ook nergens op de site van BBC terug te vinden en zitten er verschillende onprofessionele slordigheden in het clipje. Over de boodschap van het filmpje, dat Prigozjin nog leeft, moeten we het wel nog altijd stellen met de informatie van de Russische autoriteiten. Maar BBC heeft dit filmpje met deze boodschap alleszins niet gemaakt.
Of Wagnerleider Prigozjin daadwerkelijk dood is, is nog altijd voer voor discussie. Volgens Russische autoriteiten werd zijn identiteit bij een lijkschouwing formeel bevestigd, maar echt onafhankelijke bronnen hebben dat niet kunnen vaststellen. Ondertussen zou de militair en voormalige kok van het Kremlin ook in Sint-Petersburg begraven zijn.
Verschillende theorieën
En juist omdat zijn overlijden niet met grote zekerheid werd vastgesteld, blijven ook verschillende theorieën de ronde doen. Dat hij vermomd naar het buitenland zou zijn getrokken om daar in anonimiteit verder te leven, bijvoorbeeld. En dat hij zijn eigen dood in scène zou hebben gezet.
Die laatste theorie gaat nu ook rond in een korte infovideo die zogezegd van de Britse openbare omroep BBC zou komen. In het clipje wordt beweerd dat een "bron van BBC" zou gezegd hebben dat Prigozjin en Poetin een overeenkomst hadden om zijn dood in scène te zetten.
De Wagnergroepering zou volgens de video die geheime overeenkomst ook aan de Britse openbare omroep hebben bevestigd. Velen beschuldigen BBC er dan ook van complottheorieën te verspreiden. Eén welbepaald bericht op het sociale mediaplatform X werd al zeker 348.000 keer bekeken en al meer dan zeshonderd keer gedeeld .
Niet terug te vinden bij BBC
Alleen, de video is niet echt afkomstig van BBC. Dat bevestigt een woordvoerder van de Britse omroep per mail aan VRT NWS.
Reactie BBC
"We zijn ons van deze valse video bewust en onze advocaten zijn er met grote urgentie mee bezig. In een wereld van toenemende desinformatie manen we iedereen aan om linken en URL's steeds te checken om er zeker van te zijn dat ze nieuws krijgen van een betrouwbare bron."
Maar er zijn ook een aantal andere elementen die daar duidelijk op wijzen. Misschien wel de belangrijkste aanwijzing: de informatie is bij BBC zelf helemaal niet terug te vinden. Geen enkele zoekopdracht linkt door naar een artikel of video van de openbare omroep met die inhoud.
Daarnaast is er ook de inhoudelijke impact van dergelijk nieuws. BBC heeft bijvoorbeeld een afdeling (BBC Verify) die uitgerekend dit soort nieuws en beelden checkt . Alleen al op die redactie werken meer dan zestig professionele journalisten. Mocht de BBC zulk nieuws geverifieerd naar buiten brengen, dan zou het naar alle waarschijnlijkheid razendsnel opgepikt worden door andere buitenlandse media.
Onprofessioneel
Tot slot scheelt er vormelijk ook allerlei aan het clipje. De licht hypnotiserende muziek onder de video is helemaal niet de stijl van BBC. Ook het neerschrijven van data stemt helemaal niet overeen met hoe een Brits medium een dag zou noteren. "On 23 August" is bijvoorbeeld een eerder vreemde schrijfwijze die veel niet-Engelstaligen hanteren. Correct is "On the 23rd of August" of "August 23(rd)".
Dat een professioneel medium als BBC met verschillende vormgevers aan boord zinnen in een infovideo zou opknippen, is ook onwaarschijnlijk. Zo staat er op een gegeven ogenblik "BBC source denies information about the death". In een volgend beeld komt dan pas het vervolg "of the owner of PMC Wagner."
De BBC laat weten dat advocaten van de omroep het filmpje met hoge urgentie volgen. X, het vroegere Twitter, plaatste ondertussen ook al een community note bij tweets met de video.
Conclusie
Een video met de kenmerken van BBC gaat op het internet rond. In het clipje wordt beweerd dat Wagnerkopman Prigozjin een geheime deal met Poetin sloot om zijn dood in scène zetten.
Het fragment is nergens terug te vinden bij BBC zelf. De omroep bevestigt aan VRT NWS ook dat het om een vervalste video gaat.
In de video zitten ook allerlei onprofessionele slordigheden zoals het afkappen van zinnen en vreemde datanoteringen.
Inhoudelijk is niets van het fragment geverifieerd. De vermoedelijke dood van Prigozjin blijft voer voor discussie.
Dat BBC een video heeft gemaakt met deze inhoud is dus niet waar. Over de dood van Prigozjin moeten we het voorlopig stellen met informatie uit Rusland die niet door andere bronnen bevestigd kan worden.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers .
VRT NWS is erkend lid van de International Fact-Checking Organisation .
