Asielzoeker, alleenstaand en dakloos in Brussel: "Ik heb geen hoop meer"

"Het is onmenselijk om mensen zo te behandelen", reageert een Guineese asielzoeker die al drie maanden bivakkeert vlak bij de toegang tot de dienst Vreemdelingenzaken, aan de Pachecolaan in Brussel. Samen met twee andere lotgenoten uit West-Afrika heeft hij een geïmproviseerde slaapplaats, bestaande uit matrassen op houten paletten. "Belangrijk om de matras droog te houden, zeker nu het weer heeft geregend", vertelt hij. 

"We behelpen ons. Voor - koud - voedsel kunnen we soms terecht bij het Rode Kruis of soms bij Samusocial (de Brusselse organisatie die zich over daklozen ontfermt, red.). Soms gaan we ook voedselresten vragen bij een restaurant hier vlakbij." Voor een douche kunnen de mannen terecht bij de zogenoemde Humanitaire Hub van de Brusselse overheid, aan het Kanaal. Vaak moeten ze daar lang wachten, want er zijn veel vluchtelingen die een douche willen nemen. "Ik probeer mij één keer per week te wassen", vertelt de Guineese asielzoeker.

Onderdak vinden, is nog iets moeilijker. "We hebben hier een telefoonnummer gekregen, waar we terecht kunnen voor een slaapplaats", vertelt een andere jongeman. "Maar als je belt, wordt de telefoon gewoon niet opgenomen."

"Mijn advocaat en mijn sociaal assistent zeggen dat ze alles hebben geprobeerd, maar dat niets lukt", vertelt de Guineeër. "Ik heb geen hoop meer, maar we kunnen niets anders. Nu de winter eraan komt, ben ik bang, want ik heb last van reuma. Het is onmenselijk om mensen zo te behandelen. De Belgische overheid zou onderdak moeten voorzien voor iedereen die asiel heeft gevraagd." 

"Ik ben hier nog maar een maand", vertelt een Georgische man. Hij wacht op zijn eerste interview bij de Dienst Vreemdelingenzaken, later deze week en hoopt hier asiel te krijgen. "Ik ben webprogrammeur en grafisch designer, maar ben gearresteerd op een betoging tegen de regering. De politie heeft mij bedreigd en aangeraden om het land te verlaten."

De man hoopt hier asiel te krijgen. Hij klinkt vrij optimistisch, ondanks het feit dat hij en twee van zijn landgenoten in zelfgefabriceerde tentjes verblijven. "Ik krijg alles bij het Rode Kruis: voedsel, een douche, kleren... Ik wil in België wonen en werken. Mijn vrouw is nog in Georgië en heeft gezondheidsproblemen. Ik hoop haar naar hier te halen eens ik een stabiel leven heb opgebouwd."

Hoe hij nu aan beter onderdak kan raken, weet de man niet. "Ik ben hier nog niet lang, weet niet hoe alles hier georganiseerd is en ken Brussel niet."

Vluchtelingenwerk Vlaanderen en de beroepsorganisatie van Brusselse advocaten hebben een initiatief opgestart om asielzoekers juridisch bij te staan en te helpen bij hun zoektocht naar onderdak. Drie namiddagen per week staan in totaal een 20-tal vrijwilligers en een aantal vaste krachten klaar; per namiddag ontvangen ze zo'n 60 à 70 mensen.  

"Hebt u uw bijlage 26?", vraagt Mario die werkt voor rekening van Vluchtelingenwerk Vlaanderen. Zijn eerste cliënt is nog niet geregistreerd, en dus kan Mario nog niets concreets voor hem doen.

"Ik ben hier pas aangekomen en iemand heeft me naar hier gestuurd", zegt de Afrikaanse man. Mario legt hem uit dat hij zich morgenochtend moet laten registreren bij de Dienst Vreemdelingenzaken en maakt hem duidelijk dat hij voorlopig nog geen slaapplaats voor hem kan regelen. "Geeft niet, ik keer wel terug naar het Zuidstation", zegt de man, duidelijk nog niet op de hoogte van de precaire toestand daar.

Cliënt nummer 2 is net uit het ziekenhuis ontslagen en heeft een longinfectie. Ook hij is op zoek naar een slaapplaats. Mario legt hem uit dat hij geen wonderen kan verrichten en dat het minstens enkele dagen kan duren voor hij iets kan regelen. "Probeer aan een attest van het Rode Kruis te raken dat je medisch niet in orde bent, dan kunnen onze advocaten Fedasil misschien overtuigen om met spoed een plaats te regelen."

Een Gambiaanse man is begin deze maand geregistreerd als asielzoeker. "Ik slaap nu buiten, in Sint-Niklaas", legt hij uit. Bij de Dienst Vreemdelingenzaken is hem niets gezegd over opvangmogelijkheden. Hij heeft wel een telefoonnummer gekregen van Samusocial. "Maar ze nemen daar nooit de telefoon op."

Op aanraden van een vriend is de man naar Sint-Niklaas getrokken, in de hoop daar beter te worden geholpen. Tevergeefs, want ook daar blijft hij in de kou staan. Of hij geregistreerd is op de wachtlijst voor opvang van Fedasil weet hij niet. "Geef mij je WhatsApp-nummer en je mailadres", reageert Mario. Met die gegevens schrijft hij de man meteen in op de wachtlijst. Ook een Ivoriaanse asielzoeker wordt meteen ingeschreven. "We doen dat hier voortdurend", zegt Mario. "Blijkbaar worden alleenstaanden al een tijdje niet meer ingeschreven. Nu doen wij het werk van de overheid."