De voormalige Thaise premier Thaksin Shinawatra is na vijftien jaar zelf opgelegde ballingschap terug in Thailand. Het leger zette de premier af in 2006, daarna werd hij bij verstek veroordeeld voor machtsmisbruik en corruptie. Thaksin keert nu terug uitgerekend op de dag dat er een nieuwe premier wordt aangeduid.
Thaise oud-premier Thaksin "sluit pact met de duivel" en keert na 15 jaar ballingschap terug naar huis
Thaksin Shinawatra is een inmiddels 74-jarige zakenman uit de telecommunicatie. Met het fortuin dat hij daarmee verdiend had, richtte hij een eigen partij op. In 2001 kwam hij voor het eerst aan de macht, door zijn populistische beleid werd hij vooral populair bij de armere bevolking op het Thaise platteland. In 2005 werd hij opnieuw verkozen.
"Thaksin kreeg een absolute meerderheid en daarmee nam hij te veel macht af van de gevestigde macht", zegt Annelie Langerak, correspondent in Thailand, in "De ochtend" op Radio 1. Daarom pleegde het leger in 2006 een staatsgreep, Thaksin verliet het land.
Hij keerde daarna terug naar Thailand, maar vluchtte opnieuw in 2008 naar Dubai om een gevangenisstraf te vermijden. Hij werd bij verstek veroordeeld voor machtsmisbruik en corruptie. Volgens Thaksin waren de aanklachten politiek gemotiveerd. Vanop sociale media bleef hij in ballingschap zijn aanhangers toespreken en zo bleef hij een dominante stem in de Thaise politiek.
Deal met het leger
De privéjet van Thaksin landde vanmorgen op de luchthaven van de hoofdstad Bangkok. De oud-premier keert niet toevallig vandaag terug. Na drie maanden politieke impasse in Thailand is er vandaag in het parlement een nieuwe premier benoemd.
Dat is de kandidaat geworden van Thaksins partij, Pheu Thai, terwijl het eigenlijk een andere oppositiepartij is die de verkiezingen heeft gewonnen. Het progressieve Move Forward van Pita Limjaroenrat, overklaste Pheu Thai, dat voor de eerste keer sinds 2001 niet de grootste partij van Thailand is.
De Move Forward-partij wil onder meer de invloed van het leger op de politiek verminderen, komaf maken met de dienstplicht, de grondwet - die is geschreven op maat van de junta - herschrijven, strenge wetgeving over het beledigen van het koningshuis aanpassen en het homohuwelijk mogelijk maken. Pheu Thai onderschrijft een deel van die agenda, maar blijft conservatief in haar houding over het koningshuis.
Move Forward en Pheu Thai hadden eerst een alliantie gesmeed om samen een regering te vormen, maar de kandituur van Pita Limjaroenrat werd geblokkeerd door de Senaat. Naast het 500-koppige verkozen parlement, moeten ook 250 senatoren het licht op groen zetten voor een nieuwe regering. Die senatoren zijn benoemd door het leger.
Het was dus niet verrassend dat Move Forward er niet in geslaagd is om een regering te vormen, maar wat wel opmerkelijk is, is dat Pheu Thai nu een coalitie heeft gesmeed met enkele conservatieve partijen die gesteund worden door het leger. Het leger dat Thaksin zelf heeft afgezet.
Volgens Pheu Thai was die steun van het establishment nodig om hun kandidaat verkozen te krijgen tot premier. Waarnemers zien de terugkeer van Thaksin dan ook als een deel van de onderhandeling: Pheu Thai vormt een regering samen met de gevestigde macht, en tegelijk kan hij veilig terugkeren.
Thaise oud-premier na 17 jaar ballingschap terug in eigen land
Voorkeursbehandeling in de cel
Meteen na zijn aankomst in Bangkok werd Thaksin nochtans meteen overgebracht naar het Hooggerechtshof. Daar werd hij veroordeeld tot 8 jaar cel voor vorige aanklachten. Hij werd overgebracht naar de gevangenis, maar verblijft daar in een speciale vleugel met aangepaste medische voorzieningen, gezien zijn gevorderde leeftijd.
Mogelijk zal Thaksin gratie vragen aan de koning. Het gevangeniswezen heeft al laten weten dat hij daar meteen een aanvraag voor kan doen. Mogelijk komt hij dus binnen een à twee maanden alweer vrij.
De aanhangers van Thaksin en Pheu Thai zijn verdeeld over zijn terugkeer, en de pragmatische koers die de partij lijkt te varen door in zee te gaan met het leger. Sommigen zeggen dat de partij haar democratische idealen verloochent, anderen zijn blij dat Thaksin weer op Thaise bodem is.
Politieke analisten zeggen dan weer dat Pheu Thai zichzelf misschien in de voet schiet, en bij de volgende verkiezingen trouwe aanhangers zal verliezen. Voor het leger en het royalistische establishment was Pheu Thai waarschijnlijk het minste kwaad, in vergelijking met Move Forward, dat een radicale hervormingsagenda klaar had voor het leger en de monarchie. De partij zal niet in de regering zitten.
