Over laatste loodjes gesproken: vandaag gaat het proces over de aanslagen van 22 maart 2016 voort. Na de uitspraak over de (on)schuld van de daders en een maand vakantie voor de jury wordt de draad opnieuw opgepikt. Waar zitten we nu precies? En wat staat er nog de agenda? We blazen het stof even van het dossier en frissen je geheugen op.
Welke straffen krijgen de daders? Na maand vakantie gaat proces over de aanslagen in ons land voort
Hanne Decré
Gepubliceerd:
Het was al na middernacht toen de voorzitter van het Brusselse hof van assisen op 25 juli (eigenlijk dus al 26 juli) de zitting kon sluiten. Maar liefst vijf uur had ze nodig gehad om het hele arrest voor te lezen. In 241 pagina's werd nauwgezet gemotiveerd wie er precies schuldig was aan wat.
Kort samengevat: zes mannen zijn schuldig bevonden over de hele lijn, dus aan terroristische moord, terroristische moordpoging en lidmaatschap van een terreurorganisatie. En meer nog: ze hebben 35 mensen vermoord, en geen 32. De jury heeft drie namen toegevoegd aan de lijst met dodelijke slachtoffers.
Shanti De Corte, Matieu Fisher en Xavier Legrand stierven maanden of jaren na de aanslagen, door euthanasie, zelfdoding of een kanker die niet langer behandeld kon worden. Altijd was er een link met de bommen die op 22 maart 2016 ontploften. We maakten een portret van hen, dat kan je hier lezen.
Twee daders zijn gedeeltelijk schuldig bevonden: Sofien Ayari en Hervé Bayingana Muhirwa. Ze werden vrijgesproken voor de zwaarste aanklachten, en zijn enkel schuldig aan lidmaatschap van een terreurorganisatie. Bij Ayari kwam dit oordeel wel als een verrassing, omdat hij een gelijkaardig parcours afgelegd heeft als Salah Abdeslam. Allebei werden ze enkele dagen voor de aanslagen opgepakt. Allebei haalden ze dat aan als voornaamste argument om hen vrij te spreken. Maar Ayari werd geloofd (of er was alleszins te veel twijfel) en Abdeslam niet.
Twee mannen werden vrijgesproken.
Klik op de foto's voor meer uitleg waarom het hof oordeelde dat iemand schuldig of onschuldig is:
Na het beraad en de uitspraak was het tijd voor vakantie. Een maand kregen de juryleden om te bekomen. Vandaag worden ze opnieuw in de rechtbank verwacht voor een volgende etappe: de strafmaat.
Het Openbaar Ministerie en vervolgens de advocaten zullen nu aan het woord komen om te pleiten over de straffen. Dat zal naar schatting enkele dagen duren. Voor alle duidelijkheid: aangezien de broers Farisi vrijgesproken werden, is het proces voor hen al afgelopen. Hun advocaten hoeven dus niet meer aan bod te komen. Ook de advocaten van de slachtoffers komen niet meer aan het woord over de strafmaat.
Er is één ding dat - mogelijk - wat roet in het eten kan gooien. Abdeslam heeft enkele dagen geleden een proces aangespannen tegen de Belgische Staat. Hij wil na afloop van dit proces niet terugkeren naar Frankrijk en wil zijn levenslange celstraf in België kunnen uitzitten. Hij is een Fransman, maar woont al zijn hele leven in België. Ook zijn ouders wonen in ons land. Het verzoek van Abdeslam wordt - oh jawel - ook maandag behandeld. In hetzelfde gebouw - uit veiligheidsredenen. Maar dat betekent dus dat er mogelijk een agendaprobleem is en dat het assisenproces wellicht even stilgelegd wordt.
Na de pleidooien gaan het hof en de jury opnieuw in beraad. Net als de eerste keer betekent dat: geen enkel contact met de buitenwereld. "Geen enkel" mag hier heel erg letterlijk genomen worden. Gsm's zijn verboden, er is geen internet of televisie, er mag geen contact zijn met familie of vrienden.
Het vorige beraad vond plaats in een viersterrenhotel in Terhulpen en nam 18 dagen in beslag. De juryleden werden er de klok rond bewaakt door politieagenten en moesten zelfs apart eten van de andere gasten.
Waar het beraad nu zal plaatsvinden en hoelang het zal duren tot er een consensus is, weten we niet. Maar enkele dagen zal de jury ongetwijfeld wel nodig hebben. Ook de uitkomst is nog koffiedik kijken, al vermoedt onze justitiejournaliste Caroline Van den Berghe wel dat de jury dezelfde nuance aan de dag zal leggen als bij de schuldvraag. Dat betekent: strenge straffen voor de kopstukken, lichtere voor zij die deels zijn vrijgesproken.
Wat riskeren de daders?
Oussama Atar riskeert levenslang. Hij wordt gezien als de "centrale figuur" in dit proces. Alleen: hij is hier niet aanwezig. Er zijn immers sterke vermoedens dat hij omgekomen is in Syrië, maar omdat dat nooit formeel bevestigd kon worden, stond hij mee terecht. Ook op het proces over de aanslagen in Parijs stond hij terecht, ook daar kreeg hij levenslang, zonder de mogelijkheid om ooit nog vrij te komen.
Mohamed Abrini riskeert levenslang. Hij liet zijn karretje met explosieven achter in de vertrekhal van de luchthaven en speelde volgens het hof dus een "onmiskenbare rol". Ook hij werd al eens veroordeeld in Parijs. Daar kreeg hij levenslang, met als voorwaarde dat hij pas na 22 jaar kán vragen om vrij te komen.
Osama Krayem riskeert levenslang. Ook hij had volgens het hof een "onmiskenbare rol in de aanslagen", hij was namelijk met een rugzak vol explosieven op weg naar het metrostation. En ook hier weer hetzelfde: hij werd al eens veroordeeld voor de aanslagen in Parijs. Daar kreeg hij 30 jaar, waarvan hij zeker 20 jaar achter de tralies moet zitten.
Salah Abdeslam riskeert levenslang. Ondanks het feit dat hij op het moment van de aanslagen in de cel zat, was hij volgens de jury op de hoogte en was hij "vastbesloten om zijn werk af te maken". Ook Abdeslam zal niet snel (lees: vermoedelijk nooit meer) vrijkomen. In Parijs werd hij veroordeeld tot levenslang, zonder de mogelijkheid om vrij te komen. In ons land kreeg hij in 2018 ook al eens 20 jaar cel, voor de schietpartij in Vorst.
Sofien Ayari riskeert 10 jaar cel. Omdat er te veel twijfel was over zijn precieze rol bij de aanslagen werd hij vrijgesproken voor de zwaarste aanklachten - terroristische moord en moordpoging en alleen schuldig bevonden aan lidmaatschap van een terreurorganisatie. Hoe dan ook zal ook hij nog een hele tijd in de gevangenis zitten, want hij kreeg ook al 30 jaar cel in Parijs, en nog eens 20 in ons land.
Ali El Haddad Asufi riskeert levenslang voor zijn logistieke hulp aan de terroristen. En ook hij werd al eerder veroordeeld in Parijs. Daar kreeg hij 10 jaar cel, waarvan hij zeker tweederde moet uitzitten.
Bilal El Makoukhi riskeert levenslang. Hij heeft bekend dat hij de wapens en explosieven van de terreurcel verborg, maar heeft nooit willen zeggen waar.
Hervé Bayingana Muhirwa riskeert 10 jaar cel. Net als Ayari is hij vrijgesproken voor de zwaarste aanklachten, maar werd hij wel schuldig bevonden aan lidmaatschap van een terreurgroep.
Hoe dan ook kunnen we na negen maanden eindelijk zeggen: de eindmeet is nu écht in zicht. Al is cassatie nadien nog altijd wel een mogelijkheid natuurlijk...
