CHECK - Neen, fluoride in tandpasta is niet schadelijk voor je gezondheid, maar net goed voor je tanden

De bezorgdheid rond fluoride in onze tandpasta is niet nieuw. “Fluoride is een gifsubstantie en ontzettend slecht voor je gezondheid”, zei een Nederlandse twee jaar geleden al. Bijna 100.000 mensen zagen zijn video voorbijkomen.

De afgelopen weken stak die bezorgdheid opnieuw de kop op. “Fluoride maakt onze botten zwakker, kinderen dommer en is slecht voor onze schildklier”, zei een Amerikaan vorige week op TikTok . Ook op Facebook en X vinden we uitspraken als  “Fluoride in het drinkwater en je tandpasta maakt je LETTERLIJK dom” terug.

Toch is gefluorideerde tandpasta niet giftig. Het is net goed voor ons gebit. We spraken met enkele experten die uitleggen waarom.

“Het is een zout dat afgeleid is van het chemische element fluor”, vertelt Dominique Declerck, professor kindertandheelkunde aan de KU Leuven. “Fluor is erg reactief en gaat zich bijna altijd binden met andere elementen. Sommige combinaties zijn giftig, andere veel veiliger. Dat laatste is het geval voor verbindingen die toegevoegd worden aan tandpasta, bijvoorbeeld natriumfluoride.” Onderzoeken (zie bijvoorbeeld hier ) en andere factchecks als die van DPA en Knack  geven ook bewijs hiervoor.

In sommige onlinevideo’s worden die verschillende combinaties door elkaar gehaald. Zo zegt iemand op TikTok dat fluoride in rattenvergif zit en we daarom tandpasta met dit element moeten mijden. “Om ratten te verdelgen, worden totaal andere fluorideverbindingen gebruikt, die helemaal niet in tandpasta zitten”, aldus Declerck.

Veilige fluoride is bovendien ook op andere plekken terug te vinden, vult Vincent Koningsveld, tandarts bij GZA Ziekenhuizen en voorzitter van het Vlaams Verbond van Tandartsen aan. “Het komt veel voor in de natuur, in ons drinkwater, maar ook in bepaalde voedingsmiddelen als vis en in ons lichaam.”

“Te veel veilige fluoride is uiteraard ook niet goed, maar dat geldt voor elke stof”, zegt Dominique Declerck. “Als je te veel water drinkt, kan je daar ook negatieve effecten van ondervinden. De hoeveelheid fluoride in tandpasta is echter zo laag dat je heel moeilijk te veel kan binnen krijgen.” De Amerikaanse Chemieraad (ACC) berekende dat een persoon van 72 kilogram al 33 tubes tandpasta zou moeten eten om toxisch effect te ondervinden.

Bij een acute overdosering van fluoride zijn braken en maagklachten mogelijk. Bij langdurig gebruik van te grote hoeveelheden kan fluorose optreden, een zeldzame aandoening waarbij verkleuring van de tanden of aantasting van de botstructuur kan optreden. Vooral kinderen, van wie het gebit nog in volle ontwikkeling is, zijn gevoelig voor fluorose. Een overdosering in de kindertijd kan ook op latere leeftijd tot uiting komen. Om dit te voorkomen ligt de dosis fluoride lager in tandpasta voor kinderen onder de zes jaar.

Bovendien wordt de concentratie fluoride in tandpasta goed opgevolgd, aldus Koningsveld. “De Europese Academie van Pediatrische Tandheelkunde (EAPD) controleert elk jaar de dosering fluoride in tandpasta’s. Op basis van wetenschappelijk onderzoek adviseren ze fabrikanten en consumenten hoeveel fluoride doeltreffend en veilig is om te gebruiken.”

Daarnaast is de dosis fluoride in tandpasta zo laag, dat het niet toxisch is volgens een rapport van de EAPD . Voor volwassenen en kinderen ouder dan zes wordt tandpasta met 1.450 ppm (deeltjes per miljoen, red.) fluoride aangeraden. Bij kinderen tot zes jaar ligt die concentratie lager, 1.000 ppm. Het geadviseerde concentratieverschil per leeftijd verklaart waarom op sommige tandpastaverpakkingen staat dat het niet geschikt is voor kinderen onder een bepaalde leeftijd. De Hoge Gezondheidsraad in ons land volgt dit advies van de EAPD.

"Het kan dus geen kwaad als je tandpasta per ongeluk inslikt, maar het is natuurlijk bedoeld om op je tanden aan te brengen en deze zo te beschermen in plaats van het te consumeren", aldus Koningsveld.

Niet gevaarlijk dus, en ook nog eens zeer belangrijk voor je gebit. “Deze tandpasta is de beste bescherming die we in de voorbije 40 jaar hebben gevonden om tandaantasting te beperken”, vertelt Koningsveld. “Fluoride versterkt je tandglazuur. De bacteriën in onze mond zetten de suikers van voedsel om in zuren die ons glazuur aantasten. De fluoride zorgt ervoor dat die zuren onze tanden minder goed kunnen aanvallen.”

Ook cijfers bewijzen dat. “Het risico op gaatjes bij kinderen en volwassenen daalt met 25 procent als je gefluorideerde tandpasta gebruikt”, zegt Dominique Declerck. Ze verwijst daarvoor naar verschillende onderzoeken die hier gebundeld zijn.

Koningsveld sluit af met nog meer tips voor een gezond gebit. “Twee keer per dag twee minuten lang poetsen en flossen zijn noodzakelijk. Daarnaast eet en drink je best maximaal vijf keer per dag. Water drinken moet je niet meetellen. Elke keer als je iets eet of drinkt, vallen zuren je gebit aan.  Als je even niets in je mond steekt, kan je glazuur weer herstellen.”