Voor tientallen buurtcomités en organisaties uit verschillende Brusselse wijken is de maat vol: de escalerende onveiligheid moet zo snel mogelijk onder handen genomen worden, klinkt het in een open brief die dinsdag gepubliceerd wordt. “Deze mobilisatie is ongezien, maar dat is de situatie ook.”
‘Schrijnende onveiligheid blijft verergeren’: maat is vol voor veertigtal buurtcomités
BRUZZ
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De problematiek rond onveiligheid in Brussel beroert de gemoederen steeds feller, de berichten over stijgende criminaliteit en drugsgebruik rond het Noord- en Zuidstation en metrostations nemen exponentieel toe.
Het geduld van bewoners en handelaars die de overlast aan den lijve ondervinden is op, schrijven verzamelde buurtcomités en organisaties in een open brief die later dinsdag openbaar gedeeld wordt. Meer dan dertig buurtcomités en organisaties uiten daarin hun ongenoegen over de huidige onveiligheidssituatie in verschillende Brusselse wijken.
Ze manen minister-president Rudi Vervoort (PS) en de burgemeesters van Brussel-stad, Anderlecht, Sint-Jans-Molenbeek, Sint-Gillis en Sint-Joost-ten-Node aan tot dringende actie om de problematiek aan te pakken.
Messen en bijlen
“De situatie wordt erger en erger”, zegt Eric Vandezande van het wijkcomité IJzer-Sainctelette in een reactie aan BRUZZ.
“Ze is zo ernstig dat ze ons dagelijks leven begint te beïnvloeden. Zichtbaarder crackgebruik, openbaar dealen, agressie, mensen die op de dool zijn: het geheel aan problemen zorgt ervoor dat ouders hun kinderen niet meer met de metro naar school durven sturen of mensen hun hond niet meer durven uitlaten”, vervolgt Vandezande.
“Buren zijn al fysiek aangevallen, we hebben incidenten met messen en bijlen op onze voetpaden meegemaakt. Er heerst pure wetteloosheid. Ik heb deze wijk de voorbije twee decennia zien vooruitgaan, maar het afgelopen jaar gaat het hier zienderogen achteruit.”
"Meer en meer mensen vallen uit de boot en de groei van armoede loopt in deze wijken samen met de toename van crackgebruik"
Eric Vandezande, wijkcomité IJzer-SaincteletteUitwerpselen voor de deur
Ook in de Anderlechtse Kuregemwijk zitten buurtbewoners met de handen in het haar. “Er wordt steeds openlijker drugs gedeald en gebruikt”, zegt Saïd Hammar, woordvoerder van de wijk rond Clemenceau. “Gebruikers lopen rond als zombies, dealers zijn vaak rondreizende minderjarigen, buren vinden crackpijpen en uitwerpselen voor hun deur: ik heb dit in meer dan veertig jaar in de wijk nooit gezien.”
“Mensen krijgen het gevoel dat in sommige buurten alles kan en mag, en dat werkt besmettelijk”, pikt Goedele Desmet in, die mee aan de kar trekt van het comité rond de Heyvaertwijk en de Poincarélaan in Anderlecht. “Het gaat niet alleen over drugsgebruik, maar ook over rondzwervend afval, geluidsoverlast, wildparkeren…”
“Dit zijn wijken die decennialang in de steek gelaten zijn, te lang onaantrekkelijk gebleven zijn, en mede daardoor hinkt de invulling van de publieke ruimte hier hopeloos achterop", stelt Desmet.
Er is een link met armoede, vult Vandezande aan. “Meer en meer mensen vallen uit de boot en de groei van armoede loopt in deze wijken samen met de toename van crackgebruik.”
Ook in stadscentrum
Niet alleen wijken rond het Zuidstation, in het noorden van de Vijfhoek en in de buurt van het Zuidstation kampen met overlast. Ook in het stadscentrum wordt de alarmbel geluid.
“Het aantal diefstallen in de Nieuwstraat en de straten daarrond heeft zich de voorbije maanden vermenigvuldigd. Het is dagelijkse kost”, constateert Quentin Huet van handelsfederatie Shopera. “De financiële gevolgen voor handelaars zijn niet te onderschatten, werknemers voelen zich onveiliger en de arbeidsomstandigheden gaan erop achteruit.”
“De politie zal wel doen wat ze kan met de middelen die ze ter beschikking heeft, maar wie steelt, wordt gewoonweg niet bestraft”, vindt Huet. “Dieven worden eventjes opgepakt en dan weer vrijgelaten, zonder gevolgen – justitie heeft wel andere dingen te doen, klinkt het dan. Het lijkt erop dat er in België een recht op diefstal bestaat.”
© BRUZZ | Eerder dit jaar kreeg de wijk rond IJzer te maken met een incident waarbij iemand met een hakbijl tekeerging.
Samenwerking
Huet vraagt meer blauw op straat. Ook volgens Vandezande kampt Brussel met een gebrek aan politiepatrouilles. “Deze problematieken moeten prioritair aangepakt worden, onder meer door repressiever op te treden tegen dealers en agressie.”
De buurtcomités verwachten daarnaast actie van Brussels minister-president Vervoort . “Nu is het ideale moment om de veiligheidsbevoegdheden te gebruiken waarover hij beschikt. Daarbij: er is nood aan samenwerking. Dit probleem overstijgt de grenzen van gemeenten en politiezones.” Maandag riep premier Alexander De Croo (Open VLD) voor het eerst de verschillende betrokken partijen bijeen om de criminaliteit rond station Brussel-Zuid te bespreken.
De buurtcomités vragen ook om een verbeterde begeleiding van mensen met drugsproblemen in de vorm van medische en psychologische bijstand, en een doorgedreven huisvestingsbeleid. Al moet volgens Hammar de zichtbare overlast en onveiligheid eerst getackeld worden. “Aan Clemenceau worden drugs open en bloot gedeald en gebruikt: begin dat al eens aan te pakken.”
Buurtpreventie
Dat ruim dertig comités en organisaties hun schouders onder de open brief zetten, wijst volgens Vandezande op de ernst van de situatie. “Zo’n mobilisatie is ongezien, maar dat is de situatie ook. Het gaat over duizenden burgers die niet vanuit negativiteit, maar vanuit liefde voor Brussel iets aan de situatie willen veranderen.”
Ook Hammar ziet dat burgers zich meer en meer verenigen. Zo is er in de Clemenceauwijk onlangs een WhatsApp-buurtpreventiegroep uit de grond gestampt. “Iets wat in Brussel, in tegenstelling tot Vlaanderen, nauwelijks bestaat."
Positieve signalen te midden van de malaise, denkt Hammar. "Er is zeker hoop op beterschap, maar tegelijkertijd merk ik dat veel mensen ervoor kiezen om te vertrekken en hun huis aan spotprijzen doorverkopen. Eén ding weet ik zeker: ik geef niet op.”
Lees hieronder de volledige open brief:
"Aan de minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest,
Aan de burgemeesters van Brussel, Molenbeek, Sint Joost, Sint Gillis en Anderlecht,
Mevrouw,
Geachte heren,
Onze wijken worden geconfronteerd met een stijgend aantal vluchtelingen, daklozen, bedelaars, mensen die op de dool zijn, op onze straten en pleinen, in parken, metrostations en treinstations. Velen hebben geen papieren, hebben geen of weinig connectie met de omgeving waarin ze zijn gestrand en hebben niets te verliezen. Aan dit fenomeen heeft zich na Covid het gebruik en de handel van crack toegevoegd.
Brussel krijgt volgens ons met een probleem te maken dat alsmaar meer uitdijt en dat het dagelijks leven van meer en meer inwoners moeilijk maakt.
Bewoners uit de wijken van het Noordstation, Tour & Taxis, Ribaucourt, IJzer, de Handelskaai, de Hooikaai, de Alhambra-wijk, de Varkensmarkt, Kuregem, Clemenceau, de Luchtvaartsquare, het Baraplein, de Stalingradlaan, de Lemonnierlaan, De Anneessenswijk, de Marollen, het Zuidstation, het Sint Gillis Voorplein etc... -de lijst is lang- trekken aan de alarmbel. Ze maken allemaal hetzelfde mee. Toenemend geweld in de publieke ruimte (doden in de metro, gevechten op straat, al dan niet met messen of andere wapens), een algemeen gevoel van onveiligheid, schrijnende taferelen van aftakelende mensen die zich in een parallelle wereld wanen, smerige straten en stations met drugsafval, etensresten en uitwerpselen, een stijgend aantal "kleine" diefstallen in auto's, gebouwen en handtassen, want hoewel goedkoop moet voor crack betaald worden.
Hierdoor dreigt ons sociaal stadsweefsel uit elkaar te vallen: mensen willen hun kinderen hier niet meer zien groot worden en verhuizen, oudere mensen durven 's avonds niet meer op straat komen, adolescenten mogen van hun ouders niet meer alleen naar school met de metro, ouders durven hun kinderen niet meer op sportpleinen en in parken laten spelen, vrouwen en LGBTQIA+personen worden beledigd met seksistische en denigrerende uitspraken.
Onze ervaring met crack-verslaafden op straat heeft ons geleerd dat een vonk volstaat om te leiden tot plotse, blinde agressie. Velen van ons hebben persoonlijk te maken gehad met geweld voor hun eigen voordeur. De impact op onze levenskwaliteit is ingrijpend. Velen van ons hebben angst voor wat hun naasten en/of zichzelf in de publieke ruimte kan overkomen. Wat op de straat, in de metro, in stations gebeurt beïnvloedt op een zodanige wijze ons doen en laten dat het evenwicht compleet zoek is. Wij zien sommige van onze buren -die reeds lang in onze wijken wonen en die de middelen hebben om verhuizen- vluchten naar kalmere wijken. Een verlies voor de cohesie van onze buurten.
Wij hebben bij deze wantoestanden een aantal vragen en bedenkingen:
- Wanneer wij door de straten van andere Belgische steden wandelen, worden wij niet geconfronteerd met problemen van eenzelfde omvang als bij ons. Hoe komt het dat enkel Brussel te maken heeft met een dergelijke concentratie van vluchtelingen, transmigranten, bedelaars, daklozen, waaraan zich recent het crack-probleem heeft geënt ? Hoe komt het dat de wijken in de kanaalzone, in onze vijf gemeenten, deze concentratie grotendeels alleen dienen op te vangen ? Waarom ook is het Brussels Gewest in deze hele problematiek zo afzijdig ? Waarom worden de bevoegdheden van het Gewest inzake veiligheid en openbare orde niet gebruikt ?
Kan het met uw aanpak te maken hebben dat de verhouding tussen buurtbewoners en deze groep van mensen zo compleet is scheefgetrokken ? Dat onze buurten en stations soms op oorlogszones lijken ? Zoals die zaterdagnacht aan het Zuidstation, wanneer een Antwerps gezin de taferelen filmde die zich voor hen afspeelden, toen ze hun laatste trein hadden gemist : agressie tussen verschillende bendes op straat met messengevechten en gewonden.
- Waarom is er niet meer samenwerking tussen de betrokken Brusselse gemeenten, het Brussels Gewest en de federale overheid ? De samenwerking tussen deze overheden zou een prioriteit moeten zijn, om dit complex en dringend probleem dat de gemeentegrenzen ver overstijgt te verhelpen. Zonder deze samenwerking wordt het probleem constant verschoven: van de ene gemeente naar de andere, van de ene politiezone naar de andere... En terug, als waren het communicerende vaten. Deze vicieuze cirkel maakt de gebrekkige aanpak van vandaag weinig humaan.
- Waarom wordt er niet veel meer ingezet op politie op straat, op stadswachters, op straathoekwerkers, maar ook op begeleiding, medische bijstand, indien nodig huisvesting naar de mensen met deze problemen toe? Waarom wordt er niet gestreefd naar een structurele, volgehouden totaalaanpak, in plaats van nu en dan, hier en daar sommige symptomen te bestrijden ? Wij begrijpen dat er allerhande plannen bestaan voor de nabije of verre toekomst, maar wij hebben de resultaten daarvan nu al nodig. Het is niet omdat dit een complexe materie is dat er niets moet worden aan gedaan of dat er moet worden uitgesteld.
- De acties van "Sublink" , de samenwerking tussen verschillende gemeenten en de MIVB, hebben met succes gewerkt in het metrostation Naamse Poort, dat een omvangrijk daklozen- en drugsprobleem had. Waarom duurt het zo lang vooraleer deze aanpak ook wordt uitgerold naar andere metrostations ? Waarom zet de MIVB zoals tijdens Covid niet meer privé bewaking in in metrostations die het moeilijk hebben ?
- Er is in onze wijken een gevoel dat de overheid, de Staat, te dikwijls afwezig is en dat op straat het recht van de sterkste geldt. Onze problemen zijn niet nieuw, ze blijven maar duren en worden met de dag erger. De agressie in de publieke ruimte neemt toe. Wij hebben oplossingen nodig die blijvend zijn. Zo snel mogelijk. Om nieuwe incidenten te voorkomen en om ons dagelijks leven hier op een normale manier te kunnen verderzetten. Wij verwachten van u de initiatiefnemers, de coördinatoren te zijn van verandering, van noodzakelijke investeringen , ook als ze van de federale overheid moeten komen. Dit is uw thuisterrein.
De inwoners van uw gemeenten, van uw gewest voelen zich niet gehoord, onbegrepen, verwaarloosd, tweederangs.
Wij roepen u dringend op om uw verantwoordelijkheden op te nemen. Nu. Samen. Voor uw burgers, aub."
Dit artikel is gemaakt door de redactie van BRUZZ. Meer artikels over Brussel vind je op www.bruzz.be.
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd: