De verkoop van PrEP-medicatie (Pre Exposure Prophylaxis), die preventief beschermt tegen een hiv-infectie, is in ons land op drie jaar tijd bijna verdubbeld. Dat blijkt uit cijfers van de Apothekersbond. De therapie raakt dus steeds beter bekend. Maar er zijn wachttijden bij de centra en ook niet elke doelgroep wordt even goed bereikt.
Verkoop van PrEP, dat preventief beschermt tegen hiv, in drie jaar tijd bijna verdubbeld
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Sinds 1 juni 2017 wordt PrEP (in België verkocht onder de naam Truvada) grotendeels terugbetaald. In vergelijking met drie jaar geleden is de verkoop van het middel gestegen met 84 procent. Bijna een verdubbeling dus, tonen cijfers van de Apothekersbond tot juni 2023. Volgens de meest recente cijfers van Sciensano namen eind 2021 ruim 5.000 mensen PrEP in ons land, maar intussen zijn het er dus nog een stuk meer.
"We merken aan de gesprekken die we hebben op het terrein zelf dat er veel meer openheid is bij homomannen om over PrEP te praten en dat ze echt wel geïnteresseerd zijn. Dat is wel een verschil met de eerdere jaren", zegt Boris Cruyssaert van Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid. "We hebben de laatste jaren ook sterk ingezet op communicatie en specifiek gerichte campagnes."
PrEP zijn pillen die helpen om een infectie met hiv te voorkomen. Het middel is dus niet meteen bedoeld voor mensen die al hiv hebben, wel voor mensen die zich willen beschermen tegen het virus, zoals homomannen met wisselende seksuele contacten.
Je kan het middel niet zomaar in de apotheek halen. Je moet een arts raadplegen in één van de 12 referentiecentra en die bekijkt of je in aanmerking komt voor de (terugbetaling van) het preventieve geneesmiddel, volgens bepaalde criteria.
Homomannen kunnen kiezen of ze PrEP voor een lange of kortere periodes nemen, maar moeten wel een bepaald schema volgen om te starten en te stoppen. Vrouwen en bepaalde transgender-personen moeten het dagelijks innemen. Een correcte inname beschermt minstens even goed tegen hiv (en dus aids) als een condoom.
Het stijgende succes heeft ook een keerzijde. Wie wil starten met de therapie, kan dat vaak niet van vandaag op morgen. "In een studie in 2021/22 hebben we gezien dat er in bepaalde hiv-centra lange wachtlijsten zijn tot 5 maanden", zegt Thijs Reyniers , onderzoeker bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde.
"Het stijgend aantal gebruikers moet volgens de huidige criteria ook om de drie maanden terugkomen. Dat veroorzaakt een continue stijgende druk op die centra en dus is het moeilijk om snel PrEP op te starten bij iedereen die er baat bij zou hebben."
Enkele hiv-centra bekijken intussen of het mogelijk is om huisartsen in te schakelen. "Uit een peiling blijkt ook dat dat 51 procent van PrEP-gebruikers bereid is om zijn huisarts te betrekken en ook bij huisartsen zelf is er enthousiasme om mee in de PrEP-opvolging te voorzien. Op die manier kan de druk verminderen op de hiv-centra, waardoor het aantal PrEP-gebruikers nog kan groeien. Zo kunnen we hopelijk de hiv-epidemie verder indijken."
Doelgroepen
Qua PrEP-gebruik doen we het in ons land in elk geval goed, stelt Thijs Reyniers. "We zijn een van de eerste landen ter wereld die het hebben uitgerold. Het aantal nieuwe gebruikers stijgt. Maar het mag wel iets feller stijgen."
Bovendien zijn er enkele doelgroepen die nog niet genoeg bereikt worden. Personen met een migratieachtergrond hebben niet altijd toegang tot een terugbetaling van PrEP wanneer ze niet aangesloten zijn bij een mutualiteit. Mensen met een kwetsbare socio-economische achtergrond of sekswerkers vinden soms ook minder snel hun weg naar PrEP. En ook bij de twintigers moet het beter kunnen, legt Thijs Reyniers uit. De grootste groep gebruikers van de PrEP-pil zijn homomannen tussen de 30 en 39 jaar oud.
Langwerkende injecties
Intussen wordt verder gewerkt aan nieuwe vormen van PrEP, om de eventuele drempels van een (dagelijkse) pil weg te nemen. Het gaat dan concreet om een injectie met een ander PrEP-middel, met een langere werking, die gebruikers om de twee maanden zouden moeten laten zetten.
"Studies tonen aan dat het beter kan werken dan de orale PrEP omdat mensen het dan niet meer op een verkeerde manier kunnen innemen", aldus Thijs Reyniers. "We moeten nu op zoek gaan naar welke profielen er het meeste baat bij zouden hebben. Wij zijn in principe klaar om met een implementatieproject te beginnen, maar de medicatie is nog niet beschikbaar."
