In Rusland stijgt het aantal misdrijven gepleegd door ex-gevangenen die vroegtijdig vrijkwamen om zich aan te sluiten bij het Wagner-huurlingenleger. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne heeft de Wagner Group actief gevangenen gerekruteerd in de gevangenissen van het land. Ze kregen gratie indien ze levend zouden terugkeren van het front. Nu verschillende onder hen opnieuw huiswaarts keren, lijken ze in hun oude criminele gewoontes te hervallen.
Sinds het conflict in Oekraïne heeft het Wagner-huurlingenleger, onder leiding van Jevgeni Prigozjin, actief gevangenen gerekruteerd. "We hebben jullie criminele talent nodig", vertelde Prigozjin hen in een video die circuleerde op sociale media. Daarbij waarschuwde hij dat 10 tot 15 procent van hen zou terugkeren in doodskisten. Indien de gevangenen zes maanden aan het front overleefden, zouden ze wel gratie verkrijgen. Dat bevestigde ook president Vladimir Poetin in juni, die de gratiebesluiten zelf ondertekende.
Een aantrekkelijk voorstel voor heel wat gevangenen die vaak levenslang kregen voor moord en verkrachting. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het aantal huurlingen significant steeg van enkele honderden leden in 2014 tot naar schatting tienduizenden. Volgens Prigozjin zou Wagner zo'n 50.000 gedetineerden hebben aangeworven.
Ondertussen zouden een heel aantal van hen zijn teruggekeerd van het front. Prigozjin zelf sprak van zo'n 32.000, maar onderzoekers denken dat het om 20.000 mensen gaat. Bij hun terugkomst werden ze als oorlogshelden onthaald door de Wagnerleider, maar uit verschillende bronnen blijkt dat deze zogenaamde helden al snel vervallen in hun criminele daden.
Minstens 20 misdrijven
Hoewel er geen officiële cijfers zijn, kwamen via verschillende media al zo'n 20 misdrijven aan het licht. Dat rapporteert ook de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War en de Britse krant The Guardian . In de meeste gevallen gaat het om moord en/of verkrachting. De slachtoffers zijn in vele gevallen vrouwen.
Slachtoffers en familie leven in angst
Volgens Prigozjin en Poetin liggen de cijfers van het aantal misdrijven gepleegd door de ex-gevangenen die terugkeren van het front niet hoger dan het gemiddelde voor vrijgelaten criminelen. Olga Romanova, directeur van de ngo Russia Behind Bars, vermoedt dat het aantal wel hoger ligt, aangezien veel misdrijven niet worden geregistreerd.
Heel wat slachtoffers en hun familieleden leven dan ook in voortdurende angst. President Poetin benadrukte dat wie bij terugkomst van het front een misdrijf zou plegen op dezelfde manier behandeld zou worden als elke andere Russische burger. Maar voor slachtoffers van eerdere misdrijven, kunnen advocaten weinig doen. Misdadigers kunnen niet tweemaal voor hetzelfde misdrijf vervolgd worden.
"Doe wat je wil, je zult niet worden gestraft"
De moeder van de 23-jarige Vera Pekhteleva, die op een gruwelijke manier om het leven kwam door haar ex-vriend Vladislav Kanius, reageerde verbijsterd. Ze kon haar ogen niet geloven toen ze foto's van Kanius in uniform en met een wapen zag verschijnen op sociale media. Kanius was in juli 2022 veroordeeld tot 17 jaar celstraf voor moord. Hij zou Pekhteleva meer dan 100 keer met een mes gestoken hebben en nadien gewurgd met een elektrische kabel.
De moeder van het slachtoffer kreeg bevestiging dat Kanius overgebracht was naar de gevangenis in Rostov, in het zuiden van Rusland. Van die plaats wordt gedacht dat het een verzamelplaats is voor Russische gevangenen gerekruteerd door Wagner. De exacte locatie van Kanius kon Oksana, de moeder van het slachtoffer, niet verkrijgen. Maar alles wijst erop dat hij met het leger strijdt tegen Oekraïne en gratie zal verkrijgen bij terugkomst.
Oksana is verontwaardigd en spreekt over godslastering. "Dit is een signaal aan al het gespuis daar: 'Doe maar wat je wil, je zal toch niet gestraft worden'", zegt ze.
