Saudische grenswachters hebben al zeker honderd migranten uit Ethiopië in koelen bloede neergeschoten. Dat blijkt uit een rapport van Human Rights Watch. De asielzoekers proberen vanuit Jemen de grens met Saudi-Arabië over te steken, maar worden opgewacht door zwaar bewapende grenswachters. "Het landschap ligt er bezaaid met de dode lichamen van mannen, vrouwen en kinderen", staat er te lezen.
Saudische grenswachters schieten migranten in koelen bloede dood aan grens met Jemen: "Dit moet nu stoppen"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
"Zodra de grenswachters ons in de gaten kregen, vuurden ze met mortierwapens op onze groep", vertelt Muniro, een 20-jarige vrouw uit Oromia, een regio in Ethiopië. Samen met ongeveer twintig andere migranten probeerde ze Saudi-Arabië binnen te geraken. Toen ze even aan het rusten waren, werden ze door de grenswacht onder vuur genomen.
"Ze vuurden recht op ons. Het leek wel een raketwerper, waarmee ze onophoudelijk op ons schoten. Sommige projectielen raakten rotsen en brokstukken kwamen in mijn gezicht terecht. Als ik eraan terugdenk, moet ik huilen. Ik zag een man voor mij neervallen. Hij had beide benen verloren. Hij riep: "Laat me alstublieft niet alleen achter". Maar ik kon niet helpen, want ik rende voor mijn leven. Verschillende mensen hebben die dag ledematen verloren."
Op het moment van het interview werd Muniro in een ziekenhuis in Jemen verzorgd. Ze legde uit dat ze, ondanks wat er gebeurd was, zo snel mogelijk opnieuw zou proberen om de grens over te steken. "Ik kan het me niet veroorloven in Jemen te blijven. Er is hier geen voedsel, we kunnen hier gewoon niet overleven. Misschien probeer ik het zelfs vandaag nog eens."
De getuigenis van Muniro is geen alleenstaand geval. Human Rights Watch sprak in totaal met 42 mensen die de grens met Saudi-Arabië probeerden over te steken. Allemaal deelden ze soortgelijke verhalen. In totaal zou de Saudische grenswacht al meer dan honderd asielzoekers en migranten doodgeschoten hebben aan de grens.
"Levensgevaarlijk, maar noodzakelijk"
Op dit moment wonen en werken zeker 750.000 Ethiopiërs in Saudi-Arabië. Velen hebben het land verlaten om economische redenen. In het land is veel armoede, werkloosheid en ontoereikende infrastructuur. Veel mensen emigreren en hopen elders een toekomst op te bouwen.
Sommigen hebben het land ook verlaten omwille van de vele mensenrechtenschendingen. Het meest recente, militaire conflict in de provincie Tigray tussen de Tigray People's Liberation Front (TPLF) en het Ethiopische leger werkt die schendingen alleen nog maar in de hand.
Maar om de grens met Saudi-Arabië te bereiken, moeten veel vluchtelingen zich wagen aan een gevaarlijke migratieroute, die ook wel de "oosterse route" of de "route van Jemen" genoemd wordt. Ze trekken door het kleine land Djibouti en steken in gammele vaartuigen de Golf van Aden over. Via Jemen proberen ze dan de grens met Saudi-Arabië te bereiken.
Maar dat de migranten in Saudi-Arabië niet met open armen worden ontvangen, is een understatement. Uit het rapport blijkt dat veel groepen migranten, die overigens voornamelijk uit vrouwen en kinderen bestaan, van dichtbij en met explosieve wapens neergeschoten worden.
Human Rights Watch brengt ook heel wat andere wandaden aan het licht. Zo worden in sommige gevallen de ongewapende migranten gevraagd in welk been ze willen neergeschoten worden, om ze dan van dichtbij neer te schieten. Een 17-jarige jongen getuigt ook over hoe hij gedwongen werd één van de andere overlevenden te verkrachten. De grenswachters hadden kort daarvoor iemand neergeschoten die dat geweigerd had.
Internationale reactie, of het gebrek daaraan?
Er is vandaag geen enkel internationaal mechanisme dat zich buigt over de mensenrechtenschendingen in Jemen. In 2021 werd een bevoegde VN-werkgroep ontbonden toen er druk werd uitgeoefend door lidstaten Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Er werd sindsdien geen nieuw mechanisme opgericht dat de situatie er moet controleren.
Human Rights Watch roept Saudi-Arabië op om dringend zijn beleid aan te passen, zodat het systematisch uitoefenen van geweld tegen migranten en asielzoekers niet langer mogelijk is. Overheden moeten ook publiekelijk oproepen om het geweld stop te zetten en de Saudische overheid verantwoordelijk stellen voor de wandaden, vindt Human Rights Watch.
Wij spreken over honderden doden, maar waarschijnlijk zijn het er duizenden
Jan Kooy - Human Rights Watch
"Ons onderzoek begint in maart 2022 en duurt tot juni 2023, het bestrijkt ongeveer een jaar dus", vertelt Jan Kooy van Human Rights Watch aan VRT NWS. "Deze praktijk is al jaren bezig en gaat ook nog steeds door. Wij spreken over honderden doden, maar waarschijnlijk zijn het er duizenden."
"Wij hopen nu dat er actie komt, dat mensen gecompenseerd worden. Dit is niet hoe je omgaat met mensen. De internationale gemeenschap speelt een belangrijke rol. Ze moet er voor zorgen dat Saudi-Arabië snapt dat dit moet stoppen."
