Van "De Wollebollen" tot "De seizoensfinale": 164 avonturen voor de familie Kiekeboe dankzij striptekenaar Merho

Wie "Merho" zegt, denkt aan de familie Kiekeboe. In 1977 kwam de stripfiguur Marcel Kiekeboe tot leven, en al snel kreeg die van zijn geestelijke vader Merho een volledig gezin. Na 46 jaar lang onlosmakelijk verbonden te zijn geweest met de Kiekeboes, legt Merho het potlood definitief neer.

Rob Merhottein, bij het grote publiek beter gekend als Merho, blaast op 24 oktober 75 kaarsjes uit. Al tijdens zijn middelbare schooltijd in de jaren zestig, tekende Merho enkele stripreeksen genaamd “Comi & Dacske” en “Zoz en Zef”. Van beide reeksen verscheen een album, dewelke intussen zijn uitgegroeid tot gegeerde verzamelobjecten.

Na het middelbaar volgde Merho een opleiding Toegepaste Grafiek aan het Sint-Lucasinstituut in Brussel. In 1970 kreeg hij zijn eerste professionele job bij Studio Vandersteen. Daar werd hij in de schaduw van grootmeester Willy Vandersteen - bedenker van stripfiguurtjes Suske en Wiske - ingezet voor de stripseries “Pats” en “Jerom”. Hij bleef tot 1976 aan de studio verbonden, waarna hij zijn eigen pad bewandelde.

De inspiratie voor de stripfiguren uit Kiekeboe haalde Merho bij zijn broer, Walter Merhottein. Walter was een theatermaker en poppenkastspeler, die met zijn poppenspel genaamd “Kiekeboe” het land rondreisde. Begin jaren zeventig probeerde Merho de personages uit het poppenspel in stripvorm te gieten, maar die eerste poging bleef beperkt tot acht pagina’s. Merho zette het project een tijdlang in de ijskast.

In 1977 deed de tekenaar een nieuwe poging, deze keer mét succes. Kiekeboe startte als krantenstrip en verscheen voor het eerst in Het Laatste Nieuws en De Nieuwe Gazet op 15 februari 1977. In 1979 verscheen het eerste avontuur van Kiekeboe, “De Wollebollen” in albumvorm. 

En zo zag de familie Kiekeboe het licht, eerst Marcel Kiekeboe: de vertrouwde kale man met zijn veel te grote zwarte snor. Samen met zijn vrouw Charlotte, dochter Fanny en zoon Nopel (een afkorting voor Konstantinopel) beleeft hij sindsdien de meest onvoorstelbare avonturen.

De personages zijn eerder antihelden dan helden, en de reeks mikt op een iets volwassener publiek dan pakweg "Suske en Wiske!" of "Jommeke", de strips die op dat moment al populair waren.

Sinds 1990 worden de Kiekeboe-albums uitgegeven door de Standaard Uitgeverij. Rond 2003 stopte de publicatie van de strip in Het Laatste Nieuws. Voortaan verschenen de avonturen van de familie Kiekeboe in voorpublicatie in de kranten Gazet van Antwerpen en Het Belang Van Limburg. Dit tot 2022. 

Bij het verschijnen van album 125, in 2010, onderging Kiekeboe een grondige facelift. Op een groter A4-formaat en met een nieuwe coverlay-out werd de reeksnaam omgedoopt tot “de Kiekeboes”. Met die naamsverandering mikte de uitgeverij op de Nederlandse markt, waar de strip tot dan maar niet aan wilde slaan. De naam “Kiekeboe” werd als te kinderachtig beschouwd.

Behalve de titel en de cover, maakten de Kiekeboes nog enkele andere evoluties door. De strips evolueerden mee met de tijdgeest, en zo ook de maatschappelijke thema's die vaak centraal stonden in de verhaallijnen. De vrouw van Kiekeboe, Charlotte, groeide zo uit van een flauw huisvrouwtje - afgebeeld met keukenschort - naar een veel zelfstandiger en assertiever figuur. 

De laatste jaren pikte Merho veel subtieler in op de actualiteit, omdat dat soort grappen te snel dateren. Vorig jaar zei de striptekenaar nog in het journaal: “Mensen kunnen niet meer met alles lachen. Ze zijn veel sneller op hun pik getrapt.”

"De laatste jaren is de maatschappij veel preutser geworden. Tijdens de jaren zeventig vond iedereen een blote borst leuk, nu moet je oppassen met dat soort zaken", vertelde Merho. In de Kiekeboe-strips was er regelmatig een erotische verwijzing aanwezig, vaak in de gedaante van dochter Fanny Kiekeboe.

Ook uiterlijk gebeurden er geleidelijke aanpassingen: "De personages werden wat realistischer, het hoofd van Marcel is ronder geworden, Fanny een stuk eleganter", aldus Merho.

Aan het begin van zijn carrière bedacht én tekende Merho alle Kiekeboe-verhalen zelf, maar geleidelijk aan riep hij de hulp in van andere tekenaars en scenaristen. "Ik bereid mijn opvolging voor, zodat de Kiekeboes mij kunnen overleven”, zei hij daarover enkele jaren geleden al. Ook de dochter van Merho, Ine Merhottein, en zijn vrouw Ria Smits werkten mee aan de strips.

Oorspronkelijk verschenen er jaarlijks drie à vier albums van De Kiekeboes, waarvan er per editie tot wel 110.000 exemplaren werden verkocht. "Met vier albums per jaar werkte ik als zot", vertelt Merho. De laatste jaren deed hij het wat rustiger aan en verschenen er twee à drie albums per jaar. "Nu zitten we per album rond de 65.000 stuks, en daarmee zijn we nog altijd de best verkochte stripreeks in Vlaanderen", aldus Merho. 

Over de toekomst van "De Kiekeboes" zegt Merho het volgende: "Betekent dit nu dat er een punt gezet wordt achter de Kiekeboes? Eerder een vraagteken. De titel "Seizoensfinale" staat voor iets dat afgerond is, maar niet noodzakelijk voor een definitief einde. Komen de Kiekeboes nog terug? Wie weet, misschien wel. Mysterieus? Ik hou het graag spannend. Eindigen met een cliffhanger is nu eenmaal mijn vak."

Met meer dan 25 miljoen verkochte exemplaren is “de Kiekeboes” momenteel de best lopende stripreeks in Vlaanderen.

Doorheen de jaren kwamen er verschillende adaptaties voor televisie, toneel en radio. Kiekeboe werd twee keer verfilmd. Verder kwam er ook een postzegel, een luchtballon, standbeelden en verschillende stripmuren in verscheidene steden in België. 

Merho kreeg verschillende prijzen en onderscheidingen, waaronder de Bronzen Adhemar in 1983, de hoogste onderscheiding voor striptekenaars in Vlaanderen