Een varkensnier die vorige maand werd getransplanteerd naar het lichaam van een hersendode man werkt nog steeds zoals het hoort. Dat heeft het Amerikaanse ziekenhuis bekendgemaakt waar de operatie is gebeurd. Het zou de eerste keer zijn dat een varkensnier zo lang na de transplantatie nog goed functioneert in een mens. De chirurgen gaan nu proberen om de nier nog een tweede maand werkende te houden.
Varkensnier functioneert maand na transplantatie nog goed in lichaam van hersendode man
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Amper twee jaar geleden werd voor de allereerste keer een varkensnier getransplanteerd naar het lichaam van een mens. De nier heeft toen iets meer dan twee dagen normaal gefunctioneerd zonder te worden afgestoten. Een belangrijke mijlpaal, klonk het toen.
In datzelfde ziekenhuis, het NYU Langone Health-ziekenhuis in New York City, is het experiment opnieuw uitgevoerd, maar nu langer. Op 14 juli is de nier van een varken getransplanteerd naar het lichaam van een hersendode man van 57. Iets meer dan een maand later werkt de nier nog steeds naar behoren, meldt het ziekenhuis .
"Tot nog toe lijkt het erop dat de varkensnier al zeker 32 dagen lang even goed functioneert als een menselijk orgaan, zonder te worden afgestoten", zegt transplantatiechirurg Robert Montgomery van het Langone-ziekenhuis. De wetenschappers zullen de transplantatie nog een maand langer opvolgen.
Het uiteindelijke doel is om de grote tekorten aan donororganen bij mensen gedeeltelijk weg te werken met dierlijke organen, onder meer van varkens.
Het is om die reden dat de familie van de patiënt ook besloot om zijn lichaam te schenken aan de wetenschap. De man overleed onverwacht aan een onopgemerkte hersentumor.
"Hij hielp graag anderen, dus ik denk dat mijn broer het graag zo zou hebben gewild", vertelt zijn zus. "Hij gaat de medische geschiedenisboeken in en zal op die manier voor eeuwig voortleven."
Volgens het ziekenhuis wachten in de Verenigde Staten ongeveer 88.000 patiënten op een nieuwe nier. Volgens cijfers van Eurotransplant stonden er eind 2022 zo'n 1.150 Belgische patiënten op de wachtlijst.
Waarom varkensorganen?
De organen van varkens functioneren op ongeveer dezelfde manier als die van mensen. Varkens zijn, in tegenstelling tot primaten, dieren die snel volgroeid zijn en waarvan de organen voldoende groot zijn voor een transplantatie.
Het grootste probleem is dat dierlijke organen normaal al binnen enkele minuten worden afgestoten door het menselijk lichaam. Om dat te voorkomen, worden geneesmiddelen toegediend die het afweersysteem onderdrukken.
Maar ook de genen van de varkens moeten worden aangepast, zodat hun organen (voor het immuunsysteem) beter lijken op die van mensen. Bij dit experiment is voor het eerst slechts één gen aangepast, in plaats van een tiental genen.
Over 10 jaar ook bij levende patiënten?
Nierspecialist Dirk Kuypers van het UZ Leuven noemt het nieuws een belangrijke, medische doorbraak. Al blijven er ook nog veel vragen over. "Het experiment toont aan dat de belangrijkste barrières zijn overwonnen, maar de stap naar levende patiënten is wel nog groot."
"Niet zozeer vanuit technisch standpunt, maar naast de ethische aspecten blijven er ook nog wel medische vragen over", zegt professor Kuypers.
"Blijft de nier ook op lange termijn werken? Gaat ze ook de juiste hormonen produceren die nodig zijn voor ons lichaam? Zijn er ziektes die van het donororgaan van een dier naar de mens kunnen overgaan?"
"Ik schat dat het zeker nog wel een tiental jaar zal duren voor we dit soort transplantaties op routinematige basis zullen uitvoeren."
Vorig jaar is voor het eerst ook een genetisch aangepast varkenshart ingeplant in een mens. De patiënt overleed enkele maanden na de baanbrekende operatie. De artsen hadden toen een varkensvirus in het donorhart gevonden. Maar het is nog steeds niet zeker of het virus aan de basis lag van het overlijden.
