Het zijn beelden die niet stroken met het idee van een land in oorlog: honderden jongeren die zonnen in privéclubs aan de Dnjepr, stevige feestjes in de hoofdstad Kiev. De horeca boomt, maar toch schuilt achter de schijnbare zorgeloosheid een blijvend onveiligheidsgevoel. En lang niet alle beelden die op sociale media circuleren, zijn correct, zo blijkt.
Genieten onder voortdurende dreiging: uitgaansleven in Kiev floreert, terwijl soldaten vechten aan het front
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Zondag 13 augustus, het is erg druk in de Fifty Beach Club, een privéclub aan de Oekraïense rivier de Dnjepr. De club ligt in de hoofdstad Kiev, op ongeveer 500 kilometer van het front. Jonge Oekraïners, bijna allemaal jonger dan 30, genieten van zon, muziek en cocktails. Elders in de hoofdstad zijn er nog clubs met gelijkaardige taferelen.
De overvolle stranden, drukbezochte feestjes en volgeboekte restaurants: het is een beeld dat niet strookt met het idee van een land in oorlog, maar op sommige plaatsen in Oekraïne is het wel de realiteit. Toch gaat er achter de schijnbare zorgeloosheid van de jeugd een gevoel van onveiligheid schuil.
Meer cafés dan voor de oorlog
Zowel in Kiev als op veel andere plaatsen in het land floreert het uitgaansleven. Uit data blijkt, vreemd genoeg, dat er vandaag zelfs meer cafés, bars en clubs zijn dan voor de start van de oorlog. Meer zelfs, lokale overheden stimuleren ondernemers om een nieuwe zaak te openen.
"Elke dag gaan nieuwe zaken open", vertelt de adviseur van de burgemeester van Kiev aan The Times. "We helpen gewoon bedrijven en hopen dat bedrijven maatschappelijk verantwoord zijn en iets terugdoen. Deze bedrijven betalen belasting, creëren jobs en betalen loon uit aan mensen. Ze houden de stad in leven."
Niet alleen in Kiev draait de horeca op volle toeren, ook in Charkiv zitten bars en restaurants overvol. Nochtans ligt de stad ruimschoots binnen het bereik van Russische raketten en aanvalsdrones. Toch houdt de dreiging om te sterven de inwoners van de stad niet tegen om ook een beetje te leven.
Op veel plaatsen in het land geldt een nachtklok. Cafés en restaurants moeten om middernacht de deuren sluiten, maar veel clubs passen zich aan door wat vroeger de deuren te openen. Op die manier kunnen inwoners nog steeds een fijne avond beleven.
Oorlog is nooit ver weg
Want voor veel Oekraïners zijn de vele cafés en restaurants dé plaats bij uitstek om de voortdurende dreiging van de oorlog even achter zich te laten. "Het kan soms wel wat eng zijn", getuigt George, een jonge twintiger. Samen met zijn vrienden drinkt hij een biertje in een populair café in Charkiv. "Het is zomer, wij zijn studenten... We proberen ook een beetje van het leven te genieten. Dat kan soms wel zwaar zijn, want we leven erg dicht tegen de Russische grens."
Toch is ook in het uitgaansleven de oorlog nooit veraf. Dat blijkt ook uit een getuigenis van Roman Trokhymets, een jonge Oekraïner die vecht aan het front. Elk jaar mag een soldaat tien dagen op vakantie, tijd die vaak gebruikt wordt om met familie en vrienden op restaurant te gaan.
Net wanneer Roman hoopte even een pauze te nemen van de oorlog, werd het pizzarestaurant waar hij met zijn zus zat te eten, getroffen door een Russische raket.
Hij en zijn zus overleefden de aanval, maar 12 anderen kwamen om. Er vielen ook 61 gewonden. Het leed van de oorlog is dus nooit ver weg.
Van paradijs tot slachtpartij
Nog even terug naar de strandclubs in Kiev. De jongeren mogen er dan wel schijnbaar zorgeloos liggen te zonnen, ook hier is de oorlog een veelbesproken onderwerp. "Oorlog is ons dagelijkse leven, maar we mogen onze gedachten toch ook even verzetten?", vertelt de 24-jarige Olena aan Le Monde .
"Het is vreselijk om te lezen hoe kinderen worden gedood en om 's nachts gewekt te worden door explosies. Het houdt nooit op. Ik wil niet dat de oorlog heel mijn jeugd bederft. Ik moet het af en toe vergeten. Hier kan dat."
Ihor is 32. Hij ligt ook in een bermuda te genieten van de zon. "Maar dit betekent niet dat ik de oorlog vergeet", benadrukt hij. "Ik werd al in 2014 door de Russen uit mijn huis verdreven. Ik hou er rekening mee dat ik elk moment een raket op mijn hoofd kan krijgen en dat dit paradijs kan veranderen in een slachtpartij. Ik blijf geld geven aan ons leger, en mijn vrienden doen hetzelfde."
Veel valse video's circuleren online
Wel moet ook nog een belangrijke kanttekening worden gemaakt: niet alle beelden die circuleren op sociale media zijn waarheidsgetrouw. Op het X-account van RadioGenova, dat er overigens voor bekendstaat vaak Russische propagandabeelden te verspreiden, verschenen al verschillende valse beelden. "Ondertussen in nachtclubs in Kiev", zo staat er te lezen. "Doneer alstublieft nog meer geld", schrijft het account ironisch bij de video.
Maar de video's werden helemaal niet gemaakt tijdens de oorlog. Dat blijkt uit een factcheck van de Franse nieuwszender France 24 . Twee van de drie beelden werden van het TikTok-kanaal Kievnight overgenomen, eentje ervan komt van Instagram. Alle drie de video's werden opgenomen in 2021, voor de start van de oorlog. Nu worden ze door Russische trollenaccounts verspreid om de westerse militaire steun aan Oekraïne te ondermijnen.
En dat lijkt enigszins wel te lukken. In de Verenigde Staten veroorzaken de video's heel wat discussie. Sinds het begin van de oorlog heeft de Verenigde Staten voor meer dan 40 miljard euro aan militaire steun geleverd. Op sociale media halen veel gebruikers de valse beelden nu aan om de toestand van de oorlog in vraag te stellen. Er gaan ook steeds meer stemmen op om de Amerikaanse hulp aan Oekraïne terug te schroeven.
