Mensen die in het Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL) in Genk een maag- of darmoperatie moeten ondergaan, moeten voortaan op voorhand niet langer volledig nuchter blijven. Daardoor herstellen ze beter en kunnen ze vaak ook sneller het ziekenhuis verlaten. "Dat is niet alleen beter voor de patiënt, maar het vermindert ook de druk op de zorg", klinkt het bij het ZOL, dat erover nadenkt om de nieuwe aanpak in de toekomst uit te breiden naar andere afdelingen. Om in aanmerking te komen voor de nieuwe aanpak worden patiënten op voorhand gescreend door een anesthesist. De beroepsvereniging van anesthesisten wijst er dan weer op dat het belangrijk blijft dat patiënten nuchter zijn en herhaalt daarvoor enkele richtlijnen.
Patiënt in ziekenhuis van Genk moet niet langer volledig nuchter blijven voor maag- en darmoperatie
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) betekent in mensentaal: verbeterd herstel na een operatie. Dat is een zorgbegeleidingstraject, voor én na een chirurgische ingreep. 22 ziekenhuizen in Vlaanderen hebben daar de voorbije twee jaar onderzoek naar gedaan, onder leiding van het Leuvens Instituut voor Gezondheidszorg. Het ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL) in Genk werkte ook mee aan die studie en het ZOL heeft daar nu als eerste ziekenhuis in België een ERAS-certificaat voor gekregen.
Diensthoofd Chirurgie in het ZOL en professor Chirurgie aan de UHasselt, Kurt Van der Speeten, legt uit wat de nieuwe aanpak precies inhoudt. "Van voor de opname tot na het ontslag wordt de patiënt op allerlei niveaus begeleid. Dat gaat van begeleiding van diëtisten en kinesisten tot de anesthesist. Belangrijk daarbij is dat we de eet- en bewegingspatronen van onze patiënt zoveel mogelijk trachten te bewaren."
Stijlbreuk met de klassieke operatie
Dat zorgt op veel gebieden voor een stijlbreuk met de manier waarop operaties in de meeste gevallen aangepakt worden. "Op de klassieke manier wordt aan patiënten gevraagd om 12 uur vóór de ingreep nuchter te blijven", zegt Van der Speeten. "Met onze nieuwe aanpak gaan we de patiënt aanmoedigen om tot vlak voor het vertrek naar het ziekenhuis te blijven drinken, ook bijvoorbeeld sportdranken." Dat kan tot 2 uur voor het vertrek naar het ziekenhuis. Vast voedsel is 6 tot 8 uur voor het vertrek naar het ziekenhuis toegelaten.
"We gaan de patiënt ook onmiddellijk na de ingreep vragen om te eten en te drinken", gaat de professor verder. "Zo mag de patiënt in de ontwaakzaal al een koffietje drinken en ’s avonds al een avondmaal krijgen, zelfs na een grote ingreep. Ten slotte moedigen we de patiënt ook aan om met behulp van een kinesitherapeut ’s avonds al rond te wandelen."
De resultaten van ons onderzoek zijn spectaculair
Prof. dr. Kurt Van der Speeten, diensthoofd Chirurgie in het ZOL
De klassieke operatie-principes zijn in de loop van de tweede helft van de 20e eeuw in het operatieproces geslopen, weet Van der Speeten. "In Scandinavië zagen artsen in de jaren '80 en '90 al dat de kans op complicaties daardoor net groter wordt. Ze zijn gaan beseffen dat we veel te veel interventies doen bij een patiënt tijdens een ingreep, die onnodig zijn, en zelfs het herstel van de patiënt in de weg staan. In sommige gevallen maak je de patiënt daardoor in feite nog zieker."
Vereniging van anesthesisten: "Nuchter zijn blijft uitermate belangrijk"
De Wetenschappelijke Vereniging van Anesthesie en de Beroepsvereniging van Anesthesisten laat weten dat de regels rond nuchter zijn voor een operatie de laatste decennia versoepeld zijn. "Maar het blijft uitermate belangrijk dat patiënten voor een operatie of een anesthesie nuchter zijn", reageren ze.
"Dit is belangrijk voor de veiligheid van de patiënt en voor het voorkomen van ernstige complicaties zoals een longontsteking door voedsel en/of maagvocht dat in de longen zou terechtkomen", klinkt het.
Daarom herhalen de anesthesisten de volgende richtlijnen:
Inname van vetrijk voedsel moet minimaal 8 uur voor de start van de operatie worden gestopt.
Inname van lichte, niet vetrijke voeding kan tot 6 uur voor de ingreep.
Inname van melk en niet-heldere dranken kan tot 6 uur voor de ingreep.
Inname van normale hoeveelheden heldere dranken (water, suikerwater, thee, zwarte koffie, sportdranken, etc..) kan tot 2 uur voor de ingreep.
Voorlopig is het protocol enkel uitgerold op de maag-darmafdeling van het ziekenhuis Oost-Limburg. Aan patiënten wordt eerst gevraagd of ze willen meewerken. Ze worden op voorhand ook gescreend door een anesthesist. Maar de professor gelooft dat het ook op andere afdelingen nuttig zou zijn.
"Wat uniek is aan het ERAS-systeem is dat de data van patiënten en behandelingen zeer nauwkeurig wordt bijgehouden in een grote internationale database. Op die manier kunnen we continu op zoek gaan naar punten waarop we nog kunnen verbeteren."
En dat uit zich ook uit in de cijfers. "De resultaten van ons onderzoek zijn spectaculair", aldus Van der Speeten. "De kans dat een patiënt een nieuwe ingreep nodig heeft, is teruggebracht tot quasi nul. De kans dat er infecties optreden na een operatie is met driekwart verminderd. Het gevolg daarvan is dat mensen dus sneller het ziekenhuis kunnen verlaten."
De ligduur van patiënten is een van de belangrijkste financiële pijnpunten in de zorg
Prof. dr. Kurt Van der Speeten, diensthoofd Chirurgie in het ZOL
De nieuwe behandeling is niet alleen goed voor de patiënt, maar ook voor het ziekenhuis, zegt Van der Speeten. "De ligduur van patiënten is een van de belangrijkste financiële pijnpunten in de zorg. Iemand zo snel mogelijk weer op de been krijgen, betekent dus ook dat het minder geld kost voor het ziekenhuis en voor de maatschappij. En nog belangrijk: zo neemt ook de druk op de zorg af."
Het Ziekenhuis Oost-Limburg laat intussen weten dat ze de patiënten "steeds vragen om een periode van 6 tot 8 uur voorafgaand aan de operatie geen vast voedsel in te nemen".
"Water, sportdrank, of andere heldere vloeistoffen kunnen tot 2 uur voor het vertrek naar het ziekenhuis ingenomen worden als uitzondering op deze regel voor bepaalde groepen patiënten en voor bepaalde ingrepen", staat er te lezen op de website van het ziekenhuis.
Het ziekenhuis sluit zich op die manier aan bij de richtlijnen die de beroepsvereniging van anesthesisten herhaalt.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd: