In een woonzorgcentrum in het Roemeense stadje Bardesti moeten mensen met een beperking overnachten in donkere kelders, omringd door hun eigen urine en uitwerpselen. Dat beeld schetst de ngo Center for Legal Resources. Het is geen alleenstaand geval, want ook in andere Roemeense zorgcentra duiken soortgelijke voorvallen op. Veel Roemenen reageren teleurgesteld, maar politieke actie blijft voorlopig uit.
Ophef in Roemenië na "mensonterende toestanden" in woonzorgcentra voor mensen met beperking
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In het klein Roemeense dorpje Bardesti deed Georgiana Pascu, manager bij de mensenrechtenorganisatie Central for Legal Resources, een naar eigen zeggen schandalige en onmenselijke ontdekking. Eerder had ze enkele verontrustende berichten ontvangen van een jongeman. Zijn vriend verbleef in een zorgcentrum in midden-Roemenië. De jongeman maakte zich ernstige zorgen om het welzijn van zijn vriend.
Schandalig en mensonterend
Pascu was er vrij zeker van dat die zorgen ongegrond waren. "Een dag eerder hadden de autoriteiten nog een grondige controle uitgevoerd in het centrum voor ouderen en mensen met een beperking", vertelt ze aan AP. "Bij die controle kwamen er geen grote problemen aan het licht." Toch besloot Pascu om het zorgcentrum voor mensen met een beperking nog een bezoek te brengen.
Wat zij en enkele ngo-medewerkers daar aantroffen, noemt ze schandalig en onmenselijk. In een rommelige kelder vonden ze 6 bewoners, omringd door bouwmateriaal. "Er was een erg jonge vrouw die er ondervoed uitzag", vertelt ze. "Ze bewoog niet, ze sprak niet... Ze lag gewoon op de keldervloer. In haar buurt lag een andere jonge vrouw. Ze huilde en smeekte om water."
Een bed staat in de badkamer waar bewoners naar het toilet moeten gaan
Een beeld van de kelder van het zorgcentra
Een beeld van de kelder van het zorgcentrum
Een geïmproviseerd bed in de kelder van het woonzorgcentrum
Op het gelijkvloers verbleven 23 mensen. "Vier bewoners met een ernstige handicap lagen er op matrassen omringd door hun uitwerpselen, urine, bloed en insecten", beschrijft Pascu. "Deze mensen kunnen niet om hulp vragen, ze kunnen zichzelf niet verdedigen." Verderop troffen ze twee bewoners aan in een afgelegen kamer met alleen een bed erin, in het donker, zonder enige vorm van verlichting.
Het team verwittigde meteen de hulpdiensten. Politiediensten en ambulanciers kwamen ter plaatse, maar moesten meteen versterking oproepen.
Gerechtelijk onderzoek
Het spontane bezoek van Pascu en haar collega's halverwege juli leidde uiteindelijk tot een gerechtelijk onderzoek. Het was overigens niet de eerste keer dat zulke gruwelijke taferelen aan het licht kwamen in het land. Ook in andere particuliere woonzorgcentra werden eerder soortgelijke ontdekkingen gedaan. Ze veroorzaakten een golf van verontwaardiging bij veel Roemenen, die de centra "horrorhuizen" noemen.
Voor die eerdere ontdekkingen werden ondertussen al een twintigtal verdachten gearresteerd. Volgens het Roemeense agentschap DIICOT, dat georganiseerde misdaad bestrijdt, gaat het om twee georganiseerde criminele bendes die beschuldigd worden van onder andere mensenhandel. "Deze criminelen buiten mensen met een handicap en mensen in kwetsbare situaties uit", klinkt het.
Na de inval in het bewuste zorgcentrum werden nog eens drie mensen gearresteerd. De minister van Familie Gabriela Firea, die nauwe banden zou hebben met de baas van het verzorgingstehuis, en de minister van Arbeid Marius Budai, moesten aftreden na het schandaal. Beiden ontkenden op de hoogte te zijn van de ellende in de verzorgingshuizen. Ook twee lokale functionarissen moesten al ontslag nemen, maar echte, concrete politieke actie, die blijft voorlopig uit.
Corruptie in Roemenië
Nochtans is het meer dan duidelijk dat het hele zaakje stinkt. Een woordvoerder van de sociale diensten bevestigde aan AP dat een dag voor het bezoek van de ngo het gebouw door inspecteurs was onderzocht. Toen zou niets ongewoons aangetroffen zijn "omdat ze geen toegang hadden tot de kelder van het gebouw", aldus de woordvoerder.
Als het van president Klaus Iohannis afhangt, komt er wel snel actie. Hij noemt de ontdekkingen een "nationale schande" en zei dat er maatregelen genomen moeten worden om "het kaf van het koren te scheiden".
Ondanks die uitspraken van de president, is de Europese Commissie bezorgd. "Er is geen plaats voor de mishandeling van kwetsbare groepen binnen de EU", klinkt het bij de woordvoerder. Toch is de kans klein dat er snel verbetering komt. Criminele bendes in Roemenië hebben vaak een grote invloed omdat het land erg gevoelig is voor corruptie.
Bij de intreding van Roemenië tot de Europese Unie in 2007 (en al lang daarvoor) was corruptie een groot probleem, maar het land beloofde beterschap. Dat leidde tot een reeks hervormingen, maar de problemen zijn nog lang niet opgelost.
