De regionale top over het Amazonewoud begint vandaag onder een goed gesternte: de ontbossing van het Braziliaanse Amazonewoud is met twee derde gedaald in de afgelopen maand juli, vergeleken met juli 2022. Voor de eerste zeven maanden van dit jaar gaat het om een daling met bijna de helft (43 procent) tegenover een jaar eerder. Experts waarschuwen er wel voor dat we nog niet te vroeg mogen juichen, want het droge seizoen loopt nog volop. En er loert nog ander gevaar om de hoek.
Daling met 66% in juli: er sneuvelen minder bomen in het Braziliaans Amazonewoud (maar gevaar loert om de hoek)
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De regering van de Braziliaanse president Lula da Silva heeft de cijfers vrijgegeven in de aanloop naar een belangrijke regionale top over de bescherming van het Amazonewoud. Die vindt deze week plaats in de Braziliaanse stad Belém, aan de monding van de Amazonerivier.
Waarom is dit belangrijk?
Het Braziliaanse regenwoud is ecologisch van grote waarde. Het herbergt ruim 10 procent van alle plantensoorten en gewervelde diersoorten op aarde. Het Amazonewoud speelt tegelijk een belangrijke rol voor het klimaat als opslagplaats voor koolstof. Het wordt daarom ook wel eens "een van de longen van onze planeet" genoemd.
Onder de vorige president Jair Bolsonaro, die het niet zo nauw nam met de bescherming van het woud, kleurden de cijfers rood.
Maar president Lula beloofde dat het onder hem zou veranderen. Hij maakte er zelfs een van de speerpunten van zijn verkiezingscampagne van. Ook politiek is het daarom belangrijk.
Lula is maar wat blij om met de positieve cijfers te kunnen uitpakken. Hij heeft zich ook internationaal opgeworpen als beschermer van het Amazonewoud. Lula kan hiermee zijn belofte tegenover de internationale gemeenschap waarmaken en op hun steun rekenen. Tegen 2030 wil hij de ontbossing zelfs helemaal gestopt hebben.
Betere cijfers zijn dringend nodig om een omslagpunt te vermijden
Het Amazonewoud heeft dringend betere cijfers nodig, want anders dreigt het een tipping point te bereiken.
Daarbij zou het zodanig beschadigd raken, dat het een omslagpunt bereikt waarna het zich nooit meer kan herstellen tot zijn oorspronkelijke toestand en het verder achteruitgaat.
De diensten die het Amazonewoud de mens levert, zouden dan (nog) verder aftakelen. Het gaat dan onder meer om de opslag van koolstof, zuiver water en zuivere lucht.
Beste julicijfer sinds 2017
De jongste cijfers ogen spectaculair: hoe zit dat precies en hoe situeren ze zich in de tijd?
De ontbossingscijfers komen van het Deter-waarnemingssysteem van satellieten, van het Nationaal Instituut voor Ruimteonderzoek (INPE). Dit zijn de voornaamste conclusies:
In juli raakte 500 vierkante kilometer ontbost, ongeveer een vijfde van de provincie Limburg. Het is het laagste cijfer sinds 2017.
In juli vorig jaar ging het nog om bijna 1.500 vierkante kilometer, een daling van 66 procent dus.
Het cijfer voor juli is extra bemoedigend omdat de cijfers tijdens de zomer meestal omhoog gaan tijdens het droge seizoen.
Voor de eerste 7 maanden van dit jaar bedraagt de daling 43 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.
De cijfers voor de laatste 12 maanden, sinds augustus vorig jaar, laten een daling zien van 7 procent.
Noot: de schommelingen zijn te verklaren door het natte en droge seizoen, resp. tijdens onze winter en onze zomer. Tijdens de natte maanden kunnen de satellieten ook niet altijd even nauwkeurig hun observaties uitvoeren. Daarom is het best om de droge periodes met elkaar te vergelijken; we zien nu dat de zomerpiek (voorlopig) een pak lager blijft dan onder de vorige president Bolsonaro (2019-2022).
Overleg over Amazonewoud in Brazilië: "Er zijn overstromingen en er is droogte, het systeem is in de war"
Slechter nieuws over de Cerrado
Het goede nieuws over het Braziliaanse Amazonewoud staat in contrast met de rode cijfers voor de Cerrado.
Dat is een tropisch savannegebied ten zuiden van het woud, dat heel rijk is qua biodiversiteit en even goed belangrijk voor het opslaan van koolstof om de klimaatopwarming tegen te gaan.
Vorige maand ging daar 612 vierkante kilometer verloren, een kwart meer dan in juli vorig jaar. Sommige experts vrezen dat de hardere aanpak van illegale ontbossing in het regenwoud het probleem doet verschuiven naar de Cerrado.
De voorbije 12 maanden is daar 6.350 vierkante kilometer natuur verloren gegaan, het hoogste getal sinds 2017.
Gevaar blijft om de hoek loeren
De goede cijfers voor het Amazonewoud lopen maar tot eind juli. Milieuorganisaties willen nog niet te snel victorie kraaien. Ze waarschuwen voor mogelijke bosbranden tijdens het droge seizoen, dat nog even loopt. "We zitten nu in het midden van het Amazone-zomerseizoen. We kunnen dus nog een stijging in het aantal bosbranden zien", zegt Romulo Batista van Greenpeace Brazilië.
Droog organisch materiaal van tijdens de ontbossing onder Bolsonaro kan bosbranden aanwakkeren
Romulo Batista van Greenpeace Brazilië
Bovendien ligt er veel droog organisch materiaal op de bodem door de ontbossing van tijdens de voorbije vier jaar onder Bolsonaro.
"Dat kan uitdrogen en bosbranden aanwakkeren. We moeten absoluut alert blijven."
Bovendien zou het natuurfenomeen El Niño extra nadelig kunnen werken. El Niño verstoort de weerpatronen in de regio en zorgt meestal voor droger weer in het Amazone-regenwoud.
Om naar nul hectare ontbossing te gaan tegen 2030, zijn nog meer structurele maatregelen nodig
Mariana Napolitano van WWF-Brazilië
Ook Mariana Napolitano van het Wereldnatuurfonds (WWF) in Brazilië blijft voorzichtig: "De daling in juli is heel significant voor een droge maand. Het toont aan dat de maatregelen werken. Maar de ontbossing blijft nog op een hoog niveau. En om naar een nulcijfer te gaan in 2030, zullen (nog) meer structurele maatregelen nodig zijn."
