Zichtbaar meer drugsoverlast in Brussel: "Crackgebruik is de voorbije twee jaar geëxplodeerd"

"Crack is vandaag de meest gebruikte drug bij kwetsbare mensen", zegt Bruno Valkeneers van vzw Transit, een opvangcentrum voor volwassen drugsverslaafden in Brussel. Naar schatting is het crackgebruik in Brussel het voorbije jaar toegenomen met een kleine 20 procent.

Het aantal crackpijpen dat vzw Transit uitdeelt is gestegen van ongeveer 14.500 in 2021 naar ongeveer 20.300 in 2022. "Als we aan mensen vragen wat ze gebruiken, zien we dat zeven personen op de tien van ons publiek cocaïne of crack gebruiken", zegt Bruno Valkeneers.

Dat er meer crack op de markt is, heeft te maken met de aanvoerlijnen voor cocaïne. Vorig jaar bleek uit een Europees rapport dat België een sleutelrol speelt in de steeds toenemende cocaïnehandel. "In België maken druggebruikers zelf hun crack", legt Bruno Valkeneers uit. "Door cocaïne te vermengen met ammoniak of met natriumcarbonaat." Vooral ammoniak is slecht voor hun gezondheidstoestand. 

Crack is niet lichamelijk verslavend, maar je wordt er wel geestelijk afhankelijk van. "Als je dakloos bent, kan crack je problemen doen vergeten", zegt Valkeneers. "Maar het effect is kortstondig. Je krijgt een zogenoemde flash. Daarna gaan verslaafden snel op zoek naar hun volgende dosis."

Omdat het effect van crack zo kort is, gaan verslaafden nog meer gebruiken. Voor hun zoektocht naar de volgende dosis hebben ze geld nodig, waardoor ze erg agressief kunnen worden. Volgens Valkeneers zijn de problemen momenteel het grootst aan de metrostations IJzer en Ribaucourt. Ook in de buurt van het Zuidstation wordt er gedeald.

"De drugsproblematiek is duidelijk zichtbaar aanwezig in onze wijk", vertelt Jan Leerman van Comité Alhambra, een wijkvereniging die waakt over de leefbaarheid van de Alhambrawijk, in Brussel-Stad. "Sinds twee jaar is het crackgebruik geëxplodeerd."

"Overlast is er dag en nacht omdat crackgebruikers om de vier uur een nieuwe dosis nodig hebben. De lokale politie en burgemeester Close van Brussel doen veel, maar het probleem verplaatst zich dan naar Molenbeek of naar de andere kant van de Kleine Ring, waar een andere politiezone bevoegd is."

Opengeplooide blikjes, aluminiumfolie, flessen met ammoniak: druggebruikers laten veel rommel achter. Buurtbewoners ruimen dat zelf op, want rommel trekt nog meer rommel aan. Ze krijgen ook te maken met agressie: van gebruikers én van dealers. "Soms gebeurt het dat je moet gaan lopen", zegt Jan Leerman.

Hoe krijg je de Brusselse straten weer schoon? "Het is moeilijk om iets te doen tegen mensen zonder papieren of daklozen die drugs op straat gebruiken", denkt Leerman.

"Het echte probleem is dat het aantal kwetsbare mensen is toegenomen", zegt Bruno Valkeneers. Uit een telling van Bruss'Help, dat de noodopvang van daklozen in Brussel coördineert, blijkt dat er vorig jaar 7.134 daklozen of slecht gehuisveste mensen waren in het Brussels Gewest, een stijging van bijna 20 procent in vergelijking met 2022. 

Strenger optreden om de dealers van de straat te krijgen? Voor Bruno Valkeneers is dat zeker een optie. "Voor kwetsbare gebruikers is het in de eerste plaats een gezondheidsprobleem. Daarom pleiten wij voor een bijkomende gebruikersruimte in het noorden van Brussel. Dan verlicht de druk op straat en kunnen wij gebruikers naar de hulpverlening toeleiden."

"De oplossing is onderdak vinden voor hen, strijden tegen sociale uitsluiting, de hulpverlening versterken: een sociale benadering", zegt Valkeneers. "Zeker niet criminaliseren, want dat maakt mensen boos. Dat lost niets op."