Van verzwaringsdekens tot slaaptunnels: helpen deze hulpmiddelen echt om beter te slapen?

Het meest bekende hulpmiddel om te slapen is het verzwaringsdeken. Dat is een deken dat tussen 4 en 10 kilo zwaar is. Iets gelijkaardig is de compressiezak of de Sleep Pod, dat is een dunne slaapzak die strak rond het lichaam zit. Een variant hierop is de slaaptunnel, dat is eerder een soort van hoes die strak rond een matras gespannen wordt. De slaaptunnel wordt vaker voor kinderen dan voor volwassenen gebruikt.

De heilzame effecten van deze hulpmiddelen zouden vooral komen door de druk op je lichaam. Door die druk zou het lichaam namelijk ontspannen en tot rust komen. De druk wordt met een massage of een stevige omhelzing vergeleken. Volgens bepaalde bedrijven zou deze druk ook de aanmaak van oxytocine (het knuffelhormoon) en serotonine (het gelukshormoon) bevorderen.

De omschrijvingen van deze verzwaringsdekens of compressiezakken klinken veelbelovend, maar slaapexpert en neuroloog Inge Declercq (UZA) nuanceert: "Ik schrijf het niet vaak voor, want er is nog niet veel wetenschappelijk bewijs voor de voordelen van deze hulpmiddelen. Al sluit ik niet helemaal uit dat het een beetje kan helpen, maar ik zou het nooit aanraden als alleenstaande therapie." 

Naar het verzwaringsdeken is wel al een beetje onderzoek gedaan en dan specifiek naar de effecten bij bepaalde doelgroepen, vertelt Declercq: "Voor een bepaalde groep mensen die met heel grote angsten kampt of bij kinderen met autismespectrumstoornis of ADHD zou het verzwaringsdeken mogelijk de slaap kunnen verbeteren."

De beloftes die bepaalde merken maken vindt de slaapexperte echter wel overdreven: "Die theorieën die stellen dat het de aanmaak van oxytocine en serotonine zou bevorderen, zijn niet duidelijk onderbouwd. Daar is geen bewijs voor."

Wat mogelijk wel kan verklaren dat sommige mensen beter slapen met deze hulpmiddelen, is het gevoel van geborgenheid dat gecreëerd wordt: "Dat geborgen gevoel gaat gepaard met een vermindering van angst en stress en dat kan bevorderend zijn voor het slapen." 

Vraag is of deze slaap-hulpmiddelen ook schadelijk kunnen zijn of het eerder valt onder het principe "baat het niet, dan schaadt het niet"? "Dat zou ik toch niet durven stellen", zegt slaapexpert Declercq. "Het is bijvoorbeeld belangrijk om van houding te veranderen tijdens het slapen en zo'n compressiezak zou dat kunnen tegenhouden. Als je heel de tijd in één houding ligt, kan je ook makkelijker gewrichtspijnen krijgen."

Door de verminderde bewegingsvrijheid, is de kans ook groter dat mensen (langer) op hun rug liggen: "Voor mensen die zwaarder zijn, ouder dan 50 of slaapapneu hebben, kan op de rug slapen bepaalde slaapproblemen verergeren", legt Declercq uit.

Als laatste kan ook de temperatuur parten spelen, vooral bij een verzwaringsdeken kan dat problemen veroorzaken: "Onze centrale temperatuur moet kunnen dalen om te slapen. Met een verzwaringsdeken riskeer je dus slechter te slapen, omdat je het te warm hebt."