"Wie kan werken, moet werken": Honderdduizenden Italianen zullen komende maanden aanvullend inkomen verliezen

"Een oorlog tegen de armen", zo noemt de linkse oppositie het opheffen van het aanvullende inkomen. De maatregel van de uiterst rechtse regering van premier Giorgia Meloni beheerst de politieke arena.

In Napels hebben de vakbonden gisteren al geprotesteerd. Napels en omgeving is dan ook de regio waar het grootste aantal mensen - meer dan 20.000 op dit moment volgens Italiaanse media - hun aanvullende inkomen verliezen.  

Dat aanvullende inkomen of reddito di cittadinanza ("burgerinkomen") werd in 2019 ingevoerd. Het was het paradepaardje van de Vijfsterrenbeweging, dat rond de reddito met succes campagne had gevoerd.

Het voorbije jaar kregen 1,7 miljoen huishoudens (goed voor 3,6 miljoen mensen) een aanvullend inkomen van gemiddeld zo'n 550 euro per maand. Vooral in het armere Zuid-Italië hielden veel mensen die onder de armoedegrens leefden dankzij de reddito het hoofd boven water.  

Een soort basisinkomen is het Italiaanse "burgerinkomen" niét. Het is een financiële tegemoetkoming voor werklozen en mensen met een laag inkomen, in een land dat geen wettelijk minimumloon kent. Er zijn ook eisen aan verbonden. Zo moeten werklozen ingaan op aanbiedingen van werkgelegenheidscentra.

Toch heeft de reddito altijd ter discussie gestaan. De vorige regering van de technocraat Mario Draghi wilde hem al hervormen om enkele ongewenste tegeneffecten tegen te gaan.

De huidige premier Giorgia Meloni noemde het tijdens haar verkiezingscampagne "methadon van de staat" en wil de reddito zoals die bestond weg. Vanaf vandaag tot het einde van het jaar wordt het systeem stap voor stap ingetrokken en vervangen door minder genereuze programma's.

160.000 mensen hebben nu al een brief gekregen met de melding dat ze niet meer in aanmerking komen voor het aanvullende inkomen. In totaal zou het de komende maanden gaan om 436.000 gezinnen.

Alleen wie arbeidsongeschikt is, zal nog aanspraak kunnen maken op het aanvullende inkomen. Wie in staat wordt geacht om te werken, krijgt vanaf de komende maand een kleinere subsidie van 350 euro. Die is voortaan slechts gedurende een jaar geldig, en alleen op voorwaarde dat de begunstigde zich inschrijft voor een jobopleiding.

"Het is niet meer dan terecht dat wie kan werken, wérkt", zegt minister Luca Ciriani in de krant La Stampa. "Werk is de enige stap naar waardigheid". 

Daar knelt wel het schoentje, want de arbeidsmarkt is er in Italië niet goed aan toe. Een groot probleem is dat zowat een derde van de economie draait op zwartwerk. Zeker in de landbouw, bouw en dienstverlening is dat het geval. De lonen, zeker in sectoren als horeca en landbouw, liggen ook een pak lager dan bij ons.