België weigert nieuwe F-35A gevechtstoestellen omdat die (voorlopig) technisch niet voldoen

Eind dit jaar zouden normaal de eerste twee F-35A gevechtstoestellen worden geleverd in de VS. Producent is Lockheed Martin, dat intussen al meer dan 945 F-35 toestellen produceerde en leverde aan meer dan negen landen.

Ons land heeft 34 F-35A vliegtuigen aangekocht. De toestellen zijn momenteel in productie en in de komende weken zullen de eerste exemplaren op de eindmontagelijn staan. Volgens de huidige planning zal de productie van de eerste twee “Belgische” F-35A’s rond zijn in december 2023. De regering plande om de eerste twee toestellen met veel feestgedruis in ontvangst te nemen, maar het ziet ernaar uit dat dat feestje niet doorgaat. 

De levering van eerste twee Belgische toestellen in Luke Air Force Base (Phoenix, Arizona) lijkt te worden uitgesteld met zes maanden. “Op basis van de huidige planning zal de hardware klaar zijn tegen december 2023. De certificatie en kwalificatie van de software en de uiteindelijke oplevering van het vliegtuig hangen af van de resultaten van de testcampagne en worden momenteel ingeschat op het tweede kwartaal van 2024”, aldus Defensie.

Dat betekent dat ook de opleiding van de Belgische piloten (in de VS) hierdoor later start dan gepland. Het is afwachten hoe snel Lockheed Martin de problemen opgelost krijgt, want bij nog meer vertragingen zal de paraatstelling van de Belgische luchtmacht moeten worden bijgesteld. Toch is Defensie voorzichtig optimistisch: "indien de vertraging beperkt blijft tot een aantal maanden heeft dit weinig of geen impact op de uiteindelijke graduele operationele opbouw (Initial Operational Capability tegen 2027 en Full Operational Capability rond 2030)". 

In het contract dat ons land afsloot met de VS staat dat de F-35s, zoals voor alle andere landen, geleverd moeten worden in de meest recente/moderne beschikbare configuratie. Op dit ogenblik ondergaat de F-35A een belangrijke hardware- en software-upgrade. Onder meer belangrijke computers en schermen worden vervangen om zo een reeks nieuwe mogelijkheden op de F-35A te kunnen implementeren: nieuwe wapens, verbeterde elektronische oorlogsvoering, enz.

Volgens Defensie staat “deze upgrade bekend als "Tech(nology) Refresh 3 (of ook TR-3 genoemd)" en vallen de nieuwe capaciteiten onder de noemer “Block 4 (upgrade)”. Die maken het toestel aanzienlijk beter opgewassen tegen de huidige moderne grond- en luchtdreiging, zowel offensief als defensief.”

Elke belangrijke upgrade gaat vanzelfsprekend gepaard met een aanzienlijke certificerings- en kwalificatie-inspanning, waarvoor uitvoerige testcampagnes van meer dan 200 testvluchten nodig zijn. En het is daar waar het schoentje knelt. Hoewel de productie van nieuwe vliegtuigen (eindelijk) op schema ligt, zijn er vertragingen met de certificatie. En dat leidt tot vliegtuigen die niet gehomologeerd zijn.

“De weigering van de Amerikaanse overheid betekent in concreto dat het proces van de certificatie en kwalificatie nog lopende is en dat de Amerikaanse overheid geen hardware wenst te aanvaarden (en dus te betalen) zolang ook de software niet volledig afgewerkt is. Dit is een volstrekt logische beslissing die ook voor België van toepassing is”, schrijft Defensie. 

Defensie wijst erop dat als de vertragingen beperkt kunnen worden ons land het voordeel zal hebben “van een uniforme vloot, voorzien van de nieuwste Tech Refresh 3 hardware. Hierdoor wordt immers niet enkel de toegang tot nieuwe Block 4 capaciteiten verkregen, maar wordt ook een latere kostelijke retrofit van vele maanden vermeden.”