Tom Lanoye: "Standaardtaal mag geen instrument worden om mensen uit te sluiten"

“Een pamflet”. Zo noemt Tom Lanoye zijn boekje “Woke is het nieuwe Marrakech-pact “(of: hoe ons Capitool al elke dag wordt bestormd”. Het is een antwoord op het boek “Over woke” van N-VA-voorzitter Bart De Wever. Tom Lanoye betoogt dat de N-VA met haar strijd tegen woke “de rode loper uitrolt voor het Vlaams Belang”.

Behalve over politiek gaat het boek ook over taal. En opvallend is dat Lanoye kanttekeningen zet bij het gebruik van het Standaardnederlands. “Ik ben er op zich niet tegen gekant, maar wel wanneer het een geurvlag wordt. Een harnas,” licht Tom Lanoye toe in “De ochtend” op Radio 1.

“Wanneer taal een geurvlag wordt om met z’n allen “deugflaminganten” te worden, klonen van Geert Bourgeois, Jan Jambon of Theo Francken, dan haak ik af,” zegt Tom Lanoye. “ Ik vind het echt belachelijk dat Tom Waes wordt aangevallen omdat je kunt horen waar hij vandaan komt. Wat is daar fout mee? Je mag van mij horen dat ik uit het Waasland kom en dat er allerlei accenten in doorklinken, zelfs het Afrikaans.”

Hoe ziet Lanoye dat dan concreet, bijvoorbeeld voor nieuwkomers die onze taal onder de knie willen krijgen? “Je leert Standaardnederlands en vervolgens krijg je een baan in Brugge. Dan kan je weer gaan leren!” Het echte probleem is volgens Lanoye dat er te weinig plaatsen zijn om Nederlands te leren. 

"Vervolgens worden daar sociale rechten aan gekoppeld, waarbij je de talenknobbels bevoordeelt. Gaat men ook een aantal sociale voordelen afhankelijk maken van de taalbeheersing van de Vlamingen zelf? Dan zouden we op onze achterste poten staan.”

Toch zweert Tom Lanoye het Standaardnederlands niet af. “Het is belangrijk dat dat bestaat - we moeten eer bewijzen aan Martine Tanghe. Ik ben totaal gek op taal. Ik heb nood aan een standaardtaal om er betekenisvol van te kunnen afwijken als artiest, wanneer me dat zou bevallen. Maar wanneer het een instrument wordt om uit te sluiten, om mensen in de ganzenpas van de "deugflaminganten" te laten lopen, dan haak ik af.”

In het boek “Woke is het nieuwe Marrakech-pact” vertrekt Tom Lanoye van het verzet van de N-VA tegen het VN-pact over migratie. In december 2018 was dat de aanleiding voor de partij om uit de federale regering te stappen. Volgens Lanoye heeft N-VA toen het Vlaams Belang achternagehold en doet ze op dit moment hetzelfde met haar verzet tegen alles wat ze woke noemt. 

“De anti-wokewaanzin dient maar één reactionaire agenda,” zegt Tom Lanoye. Hij verwijst naar het mccarthyisme van de jaren 50 in de Verenigde Staten toen senator Joseph McCarthy een heksenjacht opende op (echte en vermeende) communisten. 

Naast romans en theaterstukken schrijft Tom Lanoye al vele jaren politieke artikels en nu ook dit pamflet. Heeft hij ambitie om zelf in de politiek te stappen? “ We moeten ons niet laten wijsmaken dat politiek alleen het eigendom is van politici en politieke partijen. Ik geloof daar heilig in. Behalve de drie machten (parlement, regering, gerecht, red.) en de pers als vierde macht, is er ook een vijfde: de macht van de artiesten. Mensen met mijn temperament moeten zich moeien in pamfletten en interviews.” Of zoals Lanoye in zijn boek over zichzelf schrijft: “Kort van lont en lang van stof”.