Niet abnormaal dat resten alpinist pas na 38 jaar weer opduiken: "Een gletsjer neemt en een gletsjer geeft ook terug"

"Alles wat op een gletsjer valt, zoals sneeuw maar ook mensen of rotsen die bedolven raakten onder de sneeuw, daalt met elke beweging van de gletsjer dieper in de vallei. Eens in het gebied aangekomen waar sneeuw op de gletsjer ligt, gaat alles opnieuw geleidelijk naar boven. Zo komt het dat er regelmatig lichamen van bergbeklimmers, materiaal of zelfs recent nog een vliegtuigwrak in de Alpen aan de oppervlakte komen", zegt Pattyn.

Dat het daarbij gaat om mensen die al heel lang vermist waren, is ook niet vreemd. Die hele gletsjerbeweging kan tientallen jaren duren. "Als je weet dat het alpinisme zich pas in de 20e eeuw als sport heeft ontwikkeld, is het niet abnormaal dat mensen die toen zijn verongelukt pas nu weer aan de oppervlakte komen."

"De verandering van het klimaat is in dit geval een voordeel", aldus Pattyn. "Gletsjers smelten en worden dunner waardoor al het materiaal in de gletsjer sneller wordt blootgesteld aan het oppervlak."

Pattyn verwijst naar een opmerkelijke vondst in de Aletschgletsjer enkele jaren geleden. "In die grootste gletsjer in de Zwitserse Alpen zijn in het begin van de 20e eeuw drie bergbeklimmers omgekomen. Hun lichamen zijn enkele jaren geleden veel lager in de gletsjer teruggevonden."

Interessant daarbij is dat niet bekend was waar precies ze verongelukt waren. "Dankzij de ijsdynamica en de modellen die gebruikt worden om voorspellingen te maken, hebben enkele Zwitserse wetenschappers de omgekeerde berekening kunnen maken en zo de precieze plaats van het ongeluk kunnen bepalen."

Lichamen bewaren goed in het ijs maar worden wel blootgesteld aan grote druk omdat ze tientallen of zelfs honderden meters diep in het ijs kunnen terechtkomen. Ze worden dus wel vervormd, maar blijven op die manier wel intact, aldus nog Pattyn.

Hoeveel mensen op dit moment nog vermist zijn in de Alpen is niet bekend. "Mensen denken dat de meeste ongelukken in de bergen gebeuren tijdens lawines, maar de meeste ongelukken gebeuren daarbuiten, zeker in gebergte waar de permafrost het laat afweten door de opwarming van de aarde en rotsen losraken of wegen instorten. Het is dus belangrijk om te beseffen dat wandelen in berggebieden recreatief is maar ook gevaarlijk."

Pattyn deed zelf enkele jaren onderzoek op de McCall-gletsjer in Alaska. Het eerste onderzoek daar gebeurde al in de jaren 50. Het oorspronkelijke onderzoekskamp raakte in de loop der jaren volledig bedolven. "De laatste jaren komen daar opnieuw allerlei relikwieën naar boven. Delen van de gletsjer die vroeger met sneeuw bedekt waren, smelten door de klimaatopwarming en geven dingen als parachutes en stukken van tenten terug aan het oppervlak."

Vandaag is het strikt verboden om materiaal achter te laten op een gletsjer, maar destijds waren daar geen regels rond. "Ergens in die gletsjer ligt zelfs nog een piano bedolven onder het ijs, vroeg of laat zal die ook wel weer opduiken."