Natuurorganisaties starten rechtszaak tegen Vlaamse overheid vooraleer laatste wilde hamster uit ons land verdwijnt

Vroeger was hij nog in groten getale aanwezig door heel Vlaanderen, maar vandaag is de wilde hamster zo goed als uitgestorven. De reden? De hamster heeft steeds minder geschikt leefgebied om te foerageren en zich te verstoppen onder struikgewas.

Het kleine knaagdier is in ons land enkel nog maar thuis in een kleine habitat in Widooie, Tongeren. Om de soort te redden werden er soortenbeschermingsprogramma's opgesteld, maar die hebben gefaald, zeggen de organisaties in een persbericht.

Om de soort te redden werd er een eerste beschermingsprogramma gestart in 2015. "Maar dat is er niet in geslaagd om de hamster te redden. De aanpak was niet ambitieus genoeg en het plan steunde vooral op de vrijwillige samenwerking met de landbouwers", zegt Niels Luyten van Vogelbescherming Vlaanderen.

Die samenwerking met de boeren hield in dat ze doorheen het jaar best voor gewassen kozen die de hamster voldoende dekking geven op belangrijke momenten in hun levenscyclus.  Hamsters moeten zich doorheen het jaar kunnen verstoppen tussen de gewassen op de velden. Als de gewassen toch gemaaid worden, is dat nefast voor de soort, want dan kunnen predatoren als roofvogels hen gemakkelijk uit het veld plukken.

Bovendien werden er de afgelopen jaren dankzij dat soortenbeschermingsprogramma telkens ook wilde hamsters uitgezet. Op die manier probeerde het programma de soort in stand te houden, maar echt goed deed de soort het niet. En het soortbeschermingsprogramma liep vorig jaar af. Omdat de onderhandelingen voor het nieuwe soortbeschermingsprogramma nog niet afgerond zijn, is er momenteel geen programma dat de dieren beschermt.

De rechtszaak is een soort alarmkreet. "Met een rechtszaak hopen we de Vlaamse overheid wakker te schudden. We hopen als constructieve partner met hen verder te gaan. Daarom vragen we om een tweede soortenbeschermingsprogramma", zegt Luyten.

Wat dat nieuwe programma voor de organisaties moet inhouden? "We vragen om een populatiegrootte van 1500 hamsters. We zouden daarvoor beginnen met de populatie in Tongeren te versterken tot de hamster zich weer over heel Vlaanderen kan verspreiden. Maar daarvoor hebben we wel eerst geschikte gebieden nodig. Dat mag bijvoorbeeld een landbouwgebied zijn, maar wel met beheerovereenkomsten. Een geschikt landbouwgebied met afwisselende graanteelten zorgt het hele jaar door voor voedsel en schuilmogelijkheden."

Het voortbestaan van de soort is niet alleen belangrijk voor de hamster zelf, maar ook voor een heleboel andere dieren. "De hamster is een paraplusoort", zegt Luyten. "Dat betekent dat ook andere soorten profiteren van het voortbestaan van de soort, waaronder bijvoorbeeld de patrijs, de haas, de veldleeuwerik of de grauwe gors."

Het kabinet van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) laat weten dat het akte neemt van de zaak en zelf juristen onder de arm heeft genomen.