Het Europese ruimtevaartagentschap ESA heeft met succes een operatie afgerond om voor het eerst een satelliet gecontroleerd te laten neerstorten op aarde. De satelliet brandt voor een groot stuk op in de atmosfeer, maar er vallen ook brokstukken in de Atlantische Oceaan. Door de satelliet tot op het laatste moment bij te sturen, wilde ESA het risico op ongelukken verder verkleinen.
"Operatie geslaagd", voor het eerst stort Europese weersatelliet gecontroleerd neer op aarde
"Weersatelliet Aeolus is vrijdagavond rond 21u binnengekomen in de Aardse atmosfeer ter hoogte van Antarctica. De uitgevoerde manoeuvres hebben hem zo gepositioneerd dat mogelijke brokstukken neerstorten in de voorziene zones in de Atlantische Oceaan. De operatie is dus geslaagd", laat ESA vanochtend weten .
De terugkeer werd gestuurd door een team van ruimtevaartingenieurs en specialisten. Zij voerden de voorbije dagen een reeks complexe manoeuvres uit om de satelliet op de juiste plaats onze atmosfeer te laten binnenkomen. Het was de eerste keer dat ESA zo'n operatie deed.
Met de laatste restjes brandstof
De Europese weersatelliet Aeolus was na 5 jaar in de ruimte aan het einde van zijn leven gekomen. Normaal gezien zakken satellieten zonder brandstof beetje bij beetje uit hun baan om uiteindelijk ongecontroleerd weer op aarde te vallen. Dat was ook de bedoeling voor Aeolus.
Maar ESA besliste vorig jaar om de laatste restjes brandstof toch te sparen, in de hoop om de satelliet tot op het laatste moment te kunnen bijsturen en gecontroleerd te laten neerstorten.
Kleinere satellieten branden tijdens hun terugkeer normaal volledig op in de atmosfeer. Maar bij grotere satellieten, zoals Aeolus, kunnen er ook brokstukken op de grond terechtkomen.
Het risico dat zo'n brokstuk op een gebouw of op je hoofd valt, is bijzonder klein (1 op de 10.000 volgens sommige schattingen), maar dus niet nul. Volgens ESA is het risico op ongelukken nog eens 42 keer lager bij een gecontroleerde terugkeer. Het agentschap wil er daarom meer op inzetten.
"Verantwoordelijker omgaan met ruimteafval"
"Bij raketten gebeurt dat al langer", zegt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen. "Meestal worden die na de lancering actief gestuurd om in de oceaan te vallen. Rakettrappen zijn zeer stevig en branden dus meestal niet op in de atmosfeer. Het is nu de eerste keer dat ESA hetzelfde probeert met een satelliet. Je kan dit zien als een experiment om in de toekomst verantwoordelijker om te gaan met ruimteafval."
Aeolus: de eerste windsatelliet
Aeolus is de eerste satelliet ooit die de windstromen op aarde heel nauwkeurig kon meten. Hij is in augustus 2018 gelanceerd en heeft sindsdien op 320 kilometer boven de aarde gecirkeld om de windstromen op aarde te meten. Die gegevens zouden weersvoorspellingen en klimaatmodellen verbeterd hebben. Er zijn intussen ook plannen voor een vervolgmissie: Aeolus-2.
Volgens ESA zijn er momenteel zo'n 10.000 toestellen in de ruimte, waarvan er 2.000 niet meer werken. "Elk jaar valt er ongeveer 100 ton door de mens gemaakt ruimteafval terug naar de aarde", zei Holger Krag, hoofd van de afdeling ruimteafval van de ESA, tijdens een persconferentie. "En elke week komen er grote brokstukken de atmosfeer van de aarde weer binnen."
Dat heeft voorlopig nog nooit tot schade of gewonden geleid. Maar aangezien er steeds vaker en meer satellieten worden gelanceerd, wordt het risico wel steeds groter.
200 kilogram brokstukken in zee
Aeolus is qua grootte vergelijkbaar met een kleine auto en weegt ongeveer 1.000 kilogram. ESA schat dat zo'n 20 procent van de satelliet niet zal opbranden tijdens de terugkeer en zal neerstorten in zee. Dat komt neer op zo'n 200 kilogram niet-opgebrand puin.
De brokstukken komen neer in de Atlantische Oceaan, in een gebied zonder eilanden en met weinig scheepvaartverkeer.
BEKIJK - In onderstaande video toont ESA stap voor stap hoe de gecontroleerde terugkeer precies verloopt:
