Er komen steeds meer arbeidsmigranten van buiten de EU naar ons land. Dat blijkt uit het jaarrapport van het federaal migratiecentrum Myria. Vorig jaar werden net geen 25.000 toelatingen tot arbeid afgeleverd. Dat aantal is sterk gestegen. Want door de krapte op de arbeidsmarkt, worden mensen van buiten de EU aangetrokken voor onder meer knelpuntberoepen zoals vrachtwagenchauffeur, verplegend personeel, bakker en slager.
Door krapte op Belgische arbeidsmarkt worden meer mensen van buiten de EU aangetrokken voor knelpuntberoepen
"De meeste toelatingen tot arbeid in België voor arbeidsmigranten van buiten de EU werden afgeleverd aan de hooggeschoolden en dat blijft een heel belangrijke groep", zegt Dries Lens van Myria.
"Maar we zien de laatste jaren een verschuiving naar meer toelatingen voor arbeid in het kader van knelpuntberoepen. Dat hangt heel sterk samen met de stijging van het aantal Marokkanen, Turken en Tunesiërs die net heel vaak voor die knelpuntberoepen aangeworven worden", aldus Lens.
Knelpuntberoepen
Onderdanen die afkomstig zijn uit bepaalde landen hebben nood aan een visum om toegang te krijgen tot het Belgische grondgebied. In 2022 keerde België in totaal 8.098 visa lang verblijf om beroepsredenen toe aan onderdanen uit derde landen. Zij zijn vooral afkomstig uit India (23 procent), Turkije (15 procent), Marokko (6 procent) en Tunesië (5 procent). Het gaat om een aanzienlijke stijging van 46 procent in vergelijking met het jaar voordien.
Bovendien kende de Dienst Vreemdelingenzaken in 2022 fors meer gecombineerde vergunningen toe. Buitenlandse werknemers die meer dan 90 dagen in België willen komen werken, hebben nood aan zo een vergunning. Als die wordt goedgekeurd, mag de werknemer enkel werken voor de werkgever die de toelating heeft aangevraagd. In totaal werden vorig jaar 19.724 vergunningen goedgekeurd, goed voor een stijging van 75 procent in vergelijking met 2021.
Opvallend daarbij is de grote toename wat betreft het aandeel laag- en middengeschoolde werknemers. Myria legt uit dat de vergunningen steeds vaker aangevraagd worden door arbeidskrachten die knelpuntberoepen invullen, en door werknemers die onderworpen worden aan een arbeidsmarktonderzoek. Toekomstige werkgevers moeten via dat onderzoek aantonen dat het niet mogelijk is om een geschikte werknemer te vinden op de lokale arbeidsmarkt.
Volgens Myria moet de stijging van het aantal vergunningen nu "hand in hand gaan met bijkomende garanties voor werknemers". Zij moeten minder afhankelijk worden van hun werk en werkgever en hebben nood aan een meer transparante aanvraagprocedure, zo stelt het migratiecentrum.
Toegang tot het elektronisch dossier en de stand van de aanvraag moet kandidaat-werknemers meer bescherming bieden tegen misbruik door malafide werkgevers, klinkt het. De Borealis-affaire, waarbij vorig jaar tientallen slachtoffers van mensenhandel werden aangetroffen op werven in Antwerpen, bewijst volgens het centrum dat het "noodzakelijk is om waakzaam te blijven voor misbruik en mogelijke fraude bij arbeidsvisa".
Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) wijst erop dat de verschillende overheden begin juli maatregelen hebben afgesproken om uitbuiting en misbruik op de arbeidsmarkt tegen te gaan. "Wanneer arbeidsmigranten in ons land slachtoffer worden van sociale inbreuken door de werkgever, zullen zij een periode van 180 dagen krijgen om nieuw werk te zoeken. Momenteel bedraagt die periode 90 dagen, wat in de praktijk vaak te kort blijkt te zijn", aldus De Moor.
