In Spanje heeft Partido Popular (PP) van oppositieleider Alberto Núñez Feijóo de vervroegde parlementsverkiezingen gewonnen. De centrumrechtse partij haalt het nipt van de socialistische partij van premier Pedro Sánchez. Maar een regering vormen, wordt moeilijk: rechts noch links is in staat om een absolute meerderheid te vormen.
Verkiezingen in Spanje: centrumrechtse Partido Popular wint, rechts noch links haalt absolute meerderheid
70 procent van de Spanjaarden trok gisteren naar de stembus, dat is een hogere opkomst dan bij de laatste parlementsverkiezingen in 2019. De uitslag was uiteindelijk nipter dan verwacht.
In aanloop van de verkiezingen voorspelden de peilingen dat de conservatieve Partido Popular (PP) zou winnen en een meerderheid zou vormen met de extreemrechtse partij Vox. Critici vreesden voor de meest rechtse regering sinds de dood van generaal Franco, bijna vijftig jaar geleden.
Zo vlot ging het niet voor rechts. De PP haalde met 136 zetels weliswaar de meeste stemmen binnen. Voor een meerderheid met Vox is dat niet genoeg. Samen zijn ze goed voor 169 van de 176 vereiste zetels. Vox krijgt 33 zetels, minder dan de 52 die ze bij de laatste verkiezingen haalden.
De race bleek veel nipter dan verwacht. De socialistische partij PSOE van huidig premier Pedro Sánchez rijft 122 zetels binnen. Daarmee doen ze het een stuk beter dan voorspeld in peilingen de voorbije dagen.
Moeilijke puzzel
Toch wordt het ook voor Sánchez moeilijk om een meerderheid te vormen. Samen met de radicaal-linkse partij Sumar haalt het slechts 153 zetels. Sumar deed het iets minder goed dan bij de vorige verkiezingen.
Voor zowel de PP als de PSOE wordt het dus een moeilijke puzzel. De samenleving in Spanje lijkt diep verdeeld. Net zoals na de parlementsverkiezingen van 2015 en 2019 kan het lang duren voor er een regering gevormd zal worden, zeggen waarnemers.
Toch staat de PSOE er iets beter voor dan de PP, zegt VRT NWS-journaliste Mieke Strynckx. "Als we rekenen met alle partijen die de uittredende linkse regering van Sanchez hebben gesteund, krijgen we een heel ander beeld. Als die partijen dat linkse blok opnieuw steunen, haalt het iets meer zetels dan het rechtse blok. Maar dan heeft het nog geen meerderheid."
Verkiezingen Spanje: "Feest bij centrumrechts en bij socialisten"
Opnieuw verkiezingen?
De onderhandelingen beginnen na 17 augustus, nadat een nieuw parlement bijeen is gekomen. PP-leider Alberton Núñez Feijóo heeft al het recht opgeëist om als eerste een regering te proberen vormen.
Hij moet dan het parlement vragen om over zijn project te stemmen. Als hij geen absolute meerderheid haalt, kan hij nog een tweede keer proberen. Dan is een relatieve meerderheid voldoende. Dat wil zeggen dat je meer stemmen haalt dan de tegenpartij. "Maar in theorie kan dat linkse blok meer stemmen halen", zegt Strynckx.
Als geen enkele kandidaat een meerderheid kan vormen binnen de twee maanden na de eerste stemming moeten de Spanjaarden opnieuw naar de stembus. "Het lijkt op een blokkade uit te draaien", zegt Strynckx.
"Als het zover komt, zal de kiezer de kaarten duidelijker proberen te leggen. Dat is ook zo gebeurd in 2019. De kiezer gaat strategischer stemmen. Ik denk dat rechts dan toch een iets grotere kans maakt dan links."
Vervroegde verkiezingen
Afgelopen 28 mei kreeg de partij van premier Sánchez rake klappen tijdens de regionale en gemeenteraadsverkiezingen. Ook regeringspartner Unidas Podemos, waarmee een coalitie van radicaal-linkse partijen werd gevormd, verloor zwaar. Eén dag later kondigde Sánchez noodgedwongen vervroegde verkiezingen aan.
Grote winnaar in mei was de PP. Ook de uiterst rechtse partij Vox deed het toen goed. Verwacht werd dat de PP en Vox in het parlement samen een meerderheid zouden kunnen vormen, maar die lijkt er dus niet in te zitten.
"We zijn klaar om in de oppositie te zitten en voor nieuwe verkiezingen", zei Vox-leider Santiago Abascal gisteravond.
