Premier De Croo roept in paginagrote advertentie op tot meer samenwerking: "Open VLD stapt de campagne binnen"

"Beste Belgen", opent premier De Croo in de brief, een paginagrote "publireportage" in zowat alle Belgische kranten. "Het is iedere dag in de krant te lezen: politici die liever ruzie maken dan met elkaar samenwerken. (...) Dat is niet wat ik voor ogen had toen ik drie jaar geleden aan mijn opdracht begon", geeft hij toe.

Volgens hem is er te weinig teamwerk in de politiek, gaan politici "dikwijls veel te hard" met elkaar om en spelen ze "op de persoon" in plaats van over de inhoud te praten. "Politici zijn soms zo met zichzelf bezig dat ze vergeten voor wie en voor wat ze moeten werken", schrijft hij. En hij steekt ook de hand in eigen boezem. "Ook ik heb fouten begaan, en dat spijt me. Maar dat betekent niet dat ik me er zomaar bij neerleg. Als we een beter land willen, moet ook de politiek het beter doen."

"Ik hoor veel te vaak politici die ons land in de put praten en zeggen dat het niet kán werken." Volgens hem is het "onze verdomde plicht om het te doén werken". En dus roept hij politici op om meer samen te werken, te zoeken naar verbinding en rust te brengen in plaats van onrust. Hij sluit af met de belofte "keihard te werken om u een betere politiek te geven". Beloftes over maatregelen komen er niet.

Opmerkelijk: premier De Croo ondertekent gewoon met "Alexander", een partijstempel draagt de advertentie niet. Vormelijk heeft de publireportage in elk geval bijzonder veel weg van de open brief die de ontslagnemende Nederlandse premier Mark Rutte een kleine 5 jaar geleden lanceerde: de foto, de handtekening, de aanspreking, ... Daarmee trapte Rutte toen de campagne af voor de provinciale verkiezingen van 2019.

En dat is trouwens een communicatiestrategie die al veel eerder werd opgepikt en toegepast door Open VLD. In 2019 richtte Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten - of beter: "Gwendolyn" - zich in een advertentie aan andere partijvoorzitters met een oproep om een opbouwende campagne te voeren.

Ook nu lijkt premier De Croo de campagne te lanceren, zegt professor politicologie Carl Devos (UGent) in "De ochtend" op Radio 1. "De start van een campagne is altijd een grijze zone. Maar hiermee kan je wel zeggen dat Open VLD de campagne binnenstapt." Devos begrijpt wel dat de partij daar vroeg aan begint. "Want als die campagne echt losbarst, staat de ene na de andere politieke advertentie in de krant. Dan verdrink je in het geheel. Nu geef je ook de boodschap: 'Ik sta boven de politiek', als een soort presidentiële figuur."

Met deze advertentie ontdoet De Croo zich ook van het merk Open VLD. "Open VLD is als het ware de partij van Alexander. De hoop is zo ook succes te hebben buiten Oost-Vlaanderen, waar de premier opkomt. Ze hopen dat mensen voor Open VLD gaan stemmen, 'want dat is de lijst van de eerste minister, van Alexander'."

De vraag zal zijn of dat wel werkt in een land met provinciale kieskringen. "Die zogenaamde 'kanseliersbonus' (de veronderstelde troef die een voormalige premier bij de verkiezingen in handen heeft, red.) vinden we in de wetenschappelijke literatuur niet echt terug. Meer nog: we weten uit ervaring dat besturen stemmen kost. Dus ik vrees dat de partij rekent op een effect dat in de praktijk misschien wel zal tegenvallen. Het is een grote gok."

Nog een parallel: ook Mark Rutte trok destijds, net zoals De Croo nu, van leer tegen de politici die "bij de microfoon dingen kunnen roepen omdat ze weten dat er toch nooit een meerderheid voor zal zijn". De Croo zelf wijst in zijn brief naar politici die hard zijn voor elkaar, die beledigen, dwarsliggen, verdeeldheid zaaien.

"Het is juist: de politiek is echt veel ruwer geworden", beaamt Devos. "Dat heeft veel te maken met sociale media en met de invloed van radicale partijen, die een radicaler discours voeren. Dat besmet ook de centrumpartijen, die dat discours beginnen over te nemen. Ze vechten allemaal om te overleven en ze denken dat gevecht te kunnen winnen door op anderen te schieten." 

Dat stemt tot nadenken, vindt Devos. "Het helpt de politiek geen meter vooruit. Dat doet niet alleen kiezers, maar ook kandidaten afhaken. Zo verlies je ook goeie mensen. Ik hoop dat dat vroeg of laat eens kan keren."