Britse Conservatieven verliezen bij tussentijdse verkiezingen: "Slechte nacht voor premier Rishi Sunak"

Gisteren werden in het Verenigd Koninkrijk zogenoemde by-elections gehouden, dat zijn verkiezingen die worden gehouden wanneer een parlementslid van een district ontslag neemt of overlijdt. Dit keer moesten er drie plekjes gevuld worden in het Britse Lagerhuis. Drie plekjes voor drie districten, allemaal in handen van de Conservatieven. Een van die te vullen plekjes was dat van ex-premier Boris Johnson, die niet alleen ontslag nam als premier, maar ook uit het parlement.

De by-elections waren niet bepaald een succes voor de Conservatieven. In twee van de drie districten verloren ze hun meerderheid. In Somerton and Frome, in het graafschap Somerset, ging de winst naar de Liberaal-Democraten. In Selby and Ainsty, in North Yorkshire, haalde Labour de buit binnen.

In het Londense district Uxbridge and South Ruislip daarentegen behielden de Conservatieven hun meerderheid. Dat is het district van Boris Johnson, winst daar lag niet meteen in de lijn der verwachtingen. Maar winst was er dus wel, zij het erg nipt, met een erg klein verschil van 13.965 stemmen tegen 13.470 voor Labour.

Twee disctricten verloren, eentje behouden. "Je kan toch wel zeggen dat de Conservatieven spectaculair verloren hebben", zegt correspondente Lia van Bekhoven. "Die twee districten stemden decennialang zeer overtuigend Conservatief, met een heel grote meerderheid. Het waren zogenoemd veilige zetels, maar veilige zetels bestaan dus niet meer. Al had het nóg erger gekund. De derde zetel in Londen was vrij makkelijk te winnen door Labour, maar dat is niet gebeurd."

Desondanks moet het een slechte nacht geweest zijn voor premier Sunak, zegt Van Bekhoven. "Alles staat op losse schroeven. Dit bevestigt wat de peilingen zeggen. Kiezers zijn uitgekeken op de Conservatieven, gefrustreerd. Ze hebben moeite om te zeggen wat de Conservatieven de afgelopen 13 jaar eigenlijk bereikt hebben. Ze zijn vooral apatisch. De opkomst bedroeg maar 46 procent, de meeste kiezers bleven thuis."

Als voornaamste reden voor dat gevoel bij de kiezer noemt Van Bekhoven "de stijgende kosten in levensonderhoud. De kosten stijgen, de lonen stagneren, mensen kunnen de eindjes niet aan elkaar knopen. Het land is er merkbaar op achteruitgegaan." Ook binnen de Conservatieve partij merkt Van Bekhoven een negatieve sfeer, met veel parlementsleden die nu al gezegd hebben dat ze niet meer meedoen met de verkiezingen.

Allicht volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen in het Verenigd Koninkrijk, al is nog niet duidelijk wanneer. "Regeringspartijen kunnen zelf beslissen wanneer ze die uitschrijven. Sunak kan wachten tot eind 2025, maar hij zal vermoedelijk volgend jaar verkiezingen afkondigen als er een gunstiger moment is." De verwachting is dat Sunak in de komende dagen enkele ministers in zijn regering gaat vervangen.