Verbod op wekelijkse dierenmarkten en thuisslachtingen: minister Weyts past 40 jaar oude dierenwet aan

Haanslaan, ganzenrijden of visjesdrinken mag je alleen nog maar met dieren die een natuurlijke dood zijn gestorven. Je mag geen dieren meer verkopen op de wekelijkse markt of op de openbare weg. Op jaarmarkten kan dat wel nog. En er komt een verbod op thuisslachtingen van schapen, geiten en varkens.

Het zijn enkele van een resem nieuwe maatregelen die Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) heeft gebundeld in de nieuwe Codex Dierenwelzijn. Die komt in de plaats van de "verouderde Dierenwelzijnswet", die ondertussen 37 jaar oud is.

"Voor het eerst worden dieren officieel erkend als levende wezens met gevoel, specifieke behoeften en intrinsieke waarde", klinkt het. "Daaruit volgt dat zij goed beschermd moeten worden. De Vlaamse Codex breidt die bescherming fors uit. We hebben het wetboek letterlijk helemaal herschreven."

In elke lokale politiezone moet er een verantwoordelijke dierenwelzijn aangeduid zijn. Er wordt dus nauwer toegezien op het welzijn van dieren. Dat betekent dat onder andere bedrijven die kippen hebben, de dieren nog meer ruimte moeten geven. Ze moeten volledig overstappen van kippenkooien naar volièresystemen met vrije loop.

Daarnaast komt er een verbod om walvisachtigen in gevangenschap te houden, met een invoer- en kweekverbod. Er werd wel een uitzondering gemaakt voor Boudewijn Seapark in Brugge, het enige dolfinarium in Vlaanderen. Dat mag maximaal zes dolfijnen hebben. Als er daar eentje van sterft, mag het die vervangen. Momenteel zijn daar zeven dolfijnen, maar volgens directeur Lars van de Ham mogen ze die voorlopig houden.

Ze moeten wel het welzijn van de dolfijnen optimaliseren, door onder andere vanaf 1 januari 2027 in een buitenbassin te voorzien. Dat ziet Van de Ham helemaal zitten. "Ik ben benieuwd om te zien hoe de dieren ermee zullen omgaan, want ze zijn het gewend om binnen te zitten. Maar we gaan dat zeker doen. Het zal een mooie toevoeging zijn aan het park." Vanaf 2027 zal er om de 10 jaar een evaluatie komen om te bekijken of de dieren betere bescherming kunnen krijgen. 

Hoewel GAIA over het algemeen blij ("positief kritisch") is met de komst van de Codex, vindt de dierenrechtenorganisatie dat die op enkele vlakken nog tekortkomt. Zo zou een evaluatie van het welzijn van de dolfijnen om de tien jaar niet genoeg zijn. "Als uit een evaluatie blijkt dat er een goed alternatief is, zoals een reservaat dat de dolfijnen meer welzijn en levenskwaliteit biedt, moeten de dolfijnen naar daar overgebracht worden", reageert GAIA.

"Maar de eerste evaluatie moet pas in 2037 plaatsvinden, wat betekent dat deze veranderingen ten vroegste dan zullen worden doorgevoerd. Wij vinden dat een wachttijd van meer dan 13 jaar te lang is voor de dolfijnen. Waarom kunnen ze niet meteen worden overgebracht op het moment dat er een beter reservaat is gevonden?"

Daarnaast klaagt GAIA aan dat "de wrede chirurgische biggencastratie" niet verboden wordt. "Ook betreuren we dat het levend koken of doormidden snijden van kreeften nog mag, al is er wel een rechtsgrond voor gecreëerd. Daarnaast komt er ook geen verbod op dierproeven voor onderhoudsproducten."

"De Codex laat laboratoria ook toe om dieren te houden die gevangen werden in het wild. Als je ziet welke impact wildvangst heeft op de achteruitgang van de soortenrijkdom en het toenemende risico op overdracht van virussen van wilde dieren op mensen, mag men van wetenschappelijke onderzoekslaboratoria verwachten dat zij minstens uit veiligheidsoverwegingen geen dieren uit het wild invoeren voor dierproeven. Waarom wordt dit dan nog toegelaten?"