Van "The nanny" tot hét boegbeeld van de grote acteursstaking in Hollywood: wie is Fran Drescher?

Op 13 juli kondigde de grootste Amerikaanse acteursvakbond SAG-AFTRA aan dat haar 160.000 leden het werk neerleggen. Ze sluiten zich aan bij de bijna 12.000 scenarioschrijvers die al meer dan 2 maanden staken. Ze eisen betere loon- en arbeidsvoorwaarden en bescherming tegen artificiële intelligentie. Hollywood dreigt daardoor volledig stil te vallen.

De striemende woorden van SAF-AFTRA-voorzitter Fran Drescher sprongen in het oog (en in het oor). Met veel vuur uitte ze haar kritiek op AMPTP, de vakvereniging van filmproducenten en studio's. "Wij zijn de slachtoffers hier. Wij worden geofferd door een heel hebberige entiteit. Ik ben geshockeerd door de manier waarop de mensen met wie we zaken doen, ons behandelen. Ik kan het niet geloven, eigenlijk, hoe ver we uit elkaar staan. Ze jammeren over geldgebrek, dat ze links en rechts geld verliezen, terwijl ze honderden miljoenen dollars uitbetalen aan hun CEO's. Het is walgelijk. Ze moesten zich schamen. Ze staan aan de verkeerde kant van de geschiedenis op dit moment."

Dreschers toespraak ging al snel viraal. Haar boodschap weerspiegelt herkenbare grieven in de maatschappij, de grote bonzen die van "Wall Street en hebzucht hun prioriteit maken" terwijl ze "de sleutelfiguren negeren die de machine doen draaien". Maar bovenal doet Drescher bij velen nog een belletje rinkelen als "The nanny", de excentrieke kinderoppas in de gelijknamige sitcom uit de jaren 90 die ook bij ons populair was. Hoe groeide Drescher van "The nanny" uit tot de op dit moment machtigste vrouw in Hollywood?

Fran Drescher wordt in 1957 geboren in een Joods gezin in Flushing, een wijk in Queens, New York. Ze zet haar eerste stappen in Hollywood in de jaren 70, haar eerste rol van betekenis is in "Saturday night fever" (1977). Daarin speelt ze een danseres in een club en spreekt ze John Travolta aan: "Dus, ben je zo goed in bed als op de dansvloer"?. Andere rollen volgen in onder meer "Gorp" (1980) en"This is Spinal Tap" (1984).

Maar Drescher was op dat moment al jaren achter de schermen bezig met een ander project. Samen met haar man Peter Marc Jacobson, die ze heeft leren kennen op de middelbare school en wie ze op haar 21e al is getrouwd, werkt ze aan een komische reeks over een flamboyante Joodse fashionista die bijna per ongeluk inwonende kinderoppas wordt bij een rijke Britse weduwnaar met drie kinderen in New York.

De reeks is geïnspireerd op Dreschers eigen ervaringen en bevat heel wat autobiografische elementen. Ze vertolkt zelf de hoofdrol, Fran Fine, een flapuit met een zeer schelle nasale stem en een sterk New Yorks (Queens) accent die geen blad voor de mond neemt. Weetje: haar echte ouders heten Sylvia en Morty. Drie keer raden hoe haar tv-ouders heten.

De eerste aflevering van "The nanny" wordt in 1993 uitgezonden op de Amerikaanse zender CBS en wordt meteen een grote hit. Zes jaar lang kunnen kijkers zich amuseren met het vuurwerk tussen "Miss Fine" en "Mister Sheffield" (Charles Shaughnessy), het cynisme van butler Miles (Daniel Davis) en het snobisme van Maxwell Sheffields zakenpartner C. C. Babcock (Lauren Lane).

"The nanny" wordt twee keer genomineerd voor de Golden Globes, een van de belangrijkste Amerikaanse film- en televisieprijzen, en twee keer voor de Emmy's, de Amerikaanse televisieprijzen. Ook bij ons is "The nanny" te zien en haalt het hoge kijkcijfers.

"The nanny" stopt in 1999. In datzelfde jaar gaan Fran Drescher en haar man Peter Marc Jacobson uit elkaar. Jacobson had zich geout als homoseksueel. Drescher en haar ex-man blijven altijd vriendschappelijk met elkaar omgaan en werken nog samen aan verschillende projecten. Onder meer aan de comedy-reeks "Happily divorced", waarin ze de ervaringen over hun eigen huwelijk en scheiding verwerken.

Want ook na "The nanny" blijft Drescher actief in het film- en televisiewereldje. Naast "Happily divorced" maakt ze de reeks "Living with Fran" en speelt ze rollen in andere series en films. Meer recent is ze nog de stem van het personage Eunice in de animatiefilmreeks "Hotel Transsylvania".

Maar Fran Drescher maakt ook traumatische ervaringen mee. In 1996 schreef ze in haar autobiografie "Enter whining" over een verkrachting 11 jaar eerder. De actrice was thuis met haar man Peter en een vriendin, toen twee mannen het huis binnendrongen. Peter werd vastgebonden en moest toekijken hoe de vrouwen verkracht werden. De daders werden later gevat. Ze had er nooit eerder over gepraat omdat ze zichzelf had opgelegd dat ze het moest vergeten.

In 2000 ontwikkelt Drescher allerlei medische klachten. Ze loopt van dokter naar dokter, maar krijgt geen verklaring. Pas twee jaar en acht artsen later wordt de diagnose gesteld: baarmoederkanker. Ze moet een spoedoperatie ondergaan en herstelt. In een interview met InStyle later vertelt Drescher dat "je je met je hoofd misschien kan dwingen om iets te vergeten, maar je lichaam doet dat niet".

Drescher schrijft over haar ervaringen in het boek "Cancer schmancer" en richt een gelijknamige organisatie op. Daarmee wil ze vrouwen meer bewust maken van hun eigen gezondheid. Ze ijvert ook voor meer aandacht van de medische wereld voor vrouwelijke gezondheid en voor hervormingen in de gezondheidszorg. "Ik schreef het boek opdat anderen niet zouden doormaken wat ik doormaakte. Ik besefte al heel snel dat wat ik meemaakte, heel vaak voorkomt", klinkt het. In 2008 wordt ze door Buitenlandse Zaken aangesteld als diplomatiek gezant voor vrouwengezondheid. In eigen land trekt ze mee aan de kar van de Gynecologic Cancer Education and Awareness Act .

Niet iedereen in Hollywood spreekt graag politics, Fran Drescher wel. In 2008 steunt ze Hillary Clinton in haar campagne om de Democratische kandidaat te zijn bij de presidentsverkiezingen. Later vertelde ze dat ze kort overwogen heeft om zich kandidaat te stellen als senator voor de staat New York, ter vervanging van Clinton. In 2012 steunt Drescher Barack Obama in zijn herverkiezingscampagne.

Drescher leunt aan bij politiek links, en deinst er ook niet voor terug om haar mening kenbaar te maken. Ze neemt daarbij geen blad voor de mond. Ze post foto's met titels als "kapitalisme is een ander woord geworden voor de elite". Op sociale media haalt ze uit naar onder meer big business, de olie-industrie en farmabedrijven. In een interview in 2017 omschrijft ze zich als "anti-kapitalist". "Ik ben niet tegen geld verdienen, maar het moet juist afgestemd worden op wat een echte waarde is. (...) Eens je beseft dat het wereldwijde systemische probleem de hebzucht van big business is, weet je wat je moet doen."

Haar politieke activisme leidt ertoe dat Drescher zich in 2021 kandidaat stelt voor het voorzitterschap van de acteursvakbond SAG-AFTRA (Screen Actors Guild-American Federation of Television and Radio Artists). Die vertegenwoordigt maar liefst 160.000 acteurs, stemacteurs, presentators en ankers. Zo goed als elke bekende acteur is aangesloten bij de SAG-AFTRA.

Drescher neemt het op tegen acteur Matthew Modine. Ze vertegenwoordigen elk verschillende strekkingen binnen de acteursvakbond en het spel wordt bijzonder hard gespeeld. In die mate dat Modine vertelt dat Drescher leugens over hem verspreidt en na haar overwinning verklaart: "Ik schaam mij in haar plaats. Ik ben teleurgesteld. Maar ze zal beoordeeld worden door de mensen rondom haar, nadat ze heengegaan is, of door welke god het ook is die ze aanbidt."

De actrice stelt bij haar overwinning een einde te zullen maken aan de "dysfunctionele verdeling binnen onze vakbond". "Alleen wanneer we samen één front vormen, zullen we onze doelstellingen bereiken: betere lonen en - letterlijk en figuurlijk - een veiliger werkplek." Velen hebben er hun twijfels bij. Maar Drescher toont zich capabel om de brokken te lijmen die ontstaan door de vele interne conflicten die de vakbond typeren.

Wanneer de scenarioschrijvers in Hollywood enkele maanden geleden beslissen om te gaan staken, denken de filmproducenten en studio's naar verluidt dat er geen énkele kans bestaat dat de acteurs hen zullen volgen. Daarvoor lopen de meningen in de acteursvakbond te veel uiteen. Denken ze.

Maar daarin vergissen ze zich. Onder leiding van Fran Drescher groeit de eensgezindheid, zeker naarmate de gesprekken met de producenten niet opleveren wat de acteurs én de al stakende scenarioschrijvers vragen. Uiteindelijk stemt maar liefst 97,9 procent van de leden met stemrecht voor de acteursstaking. Waarna Drescher haar intussen beruchte toespraak geeft.

In een interview met USA Today vertelt ze later dat ze in die toespraak van haar script is afgeweken. "Er wordt altijd iets bij elkaar gepend door de communicatiedienst als je de voorzitter bent. Ik verwijs er zelden naar, omdat ik voel dat wat ik aan deze organisatie bijdraag, authenticiteit en eerlijkheid is. Dat is wat ik altijd wil overbrengen aan het publiek in mijn boodschappen. Zodat het publiek kan voelen waar dit over gaat en waarom het zo belangrijk is. Niet alleen voor ons, maar voor werknemers overal."

Drescher heeft zich enkele weken geleden kandidaat gesteld voor een herverkiezing als voorzitter. Die verkiezingen vinden plaats in het najaar. Dit keer krijgt ze ook de steun van Membership First, een van de twee belangrijkste groeperingen binnen de acteursvakbond. Vorige keer had die zich nog achter Matthew Modine geschaard.