Vijf maanden voor de presidentsverkiezingen heeft de moord op de Congolese politicus Cherubin Okende een schok veroorzaakt tot ver buiten Kinshasa. Okende was minister van Transport tot hij woordvoerder werd van oppositiekandidaat Moïse Katumbi. Die spreekt van een politieke moord.
Presidentscampagne in Congo wordt bloedig: woordvoerder oppositieleider ontvoerd en vermoord
Katrien Vanderschoot
Gepubliceerd:
De auto van de 61-jarige Cherubin Okende werd donderdag aangetroffen in het centrum van de Congolese hoofdstad Kinshasa. De motor en airco draaiden nog. Naast het met kogels doorzeefde lichaam van de politicus lag een geweer op de passagierszetel, zegt de openbare aanklager van het Hof van Cassatie. Even later werd een verdachte opgepakt. De partij van Okende, Ensemble pour la République, zegt dat hij ontvoerd was op de parking van het Grondwettelijk Hof, waar hij een brief was gaan afgeven.
Chérubin Okende was tot december vorig jaar minister van Transport in de Congolese regering. Daarna bleef hij parlementslid en werd hij de rechterhand en woordvoerder van oppositiekandidaat Moïse Katumbi. Die werd op de hoogte gebracht van de moord tijdens een reis naar Ivoorkust. "Ik ben erg kwaad en erg triest", reageerde hij. "Dit was een politieke moord op Chérubin, die de stem was van de partij. Mijn raadgevers en partners worden gearresteerd, men doodt en wil ons monddood maken. Dat zullen we nooit aanvaarden."
Ik ben erg boos en erg triest. Het is een politieke moord.
Moïse Katumbi, presidentskandidaat
Na de moord braken in de Congolese hoofdstad Kinshasa relletjes uit. Anti-regeringsdemonstranten staken autobanden in brand en riepen "moordenaar". President Félix Tshisekedi zelf zei dat hij de moord "in tragische omstandigheden" "met verbijstering" had vernomen en riep het gerecht op om alles te doen om de omstandigheden op te helderen en de schuldigen te straffen. Er komt ook een onderzoekscommissie.
De moord komt op een kritiek moment in de campagne voor de presidentsverkiezingen, die voorzien zijn voor 20 december. Daarbij wil huidig president Félix Tshisekedi zichzelf opvolgen. Op die dag worden ook een nieuw parlement en nieuwe plaatselijke besturen verkozen. Verschillende oppositiefiguren hadden al kritiek op de "ondoorzichtige" kieslijsten. De beschuldiging dat de onafhankelijke kiescommissie in dienst staat van president Tshisekedi is ook al geopperd. Oppositiekandidaten zijn al lastig gevallen tijdens hun campagne en er zijn al mensen opgepakt, zoals een andere medewerker van Katumbi, Salomon Kalonda. Die zit sinds mei in een militaire gevangenis, in onduidelijke omstandigheden. Zijn Belgische advocaten Alexis Deswaaf en Dimitri de Béco, stapten er gisteren nog voor naar de VN-mensenrechtencommissie. De moord op Chérubin noemen ze een "kantelpunt".
Risico voor oppositiefiguren
Voor velen doet de moord denken aan een van de meest ophefmakende moorden in de recente Congolese geschiedenis, die op mensenrechtenactivist Floribert Chebeya. Hij werd in 2010 dood aangetroffen in zijn auto in Kinshasa, nadat hij langs was geweest bij het hoofd van de politie, John Numbi.
Wat ook het motief van de moordenaar is geweest, deze daad zal de spanning rond de verkiezingen nog doen oplopen. Naast het geweld in het oosten van het land, het wantrouwen rond de kiescommissie en de ophitsende taal van president Tshisekedi voor zijn eigen achterban, is dit een nieuwe, bloedige stap. Al wie nog nadenkt over een eventuele kandidatuur, zal twee keer nadenken. Martin Fayulu, die bij de vorige verkiezingen in 2019 uiteindelijk de duimen moest leggen tegen Félix Tshisékedi, heeft het opnieuw over een "parodie". Hij dreigt ermee zijn kandidatuur in te trekken als de kiezerslijsten niet doorzichtiger worden.
Ook Nobelprijswinnaar en vrouwenarts Denis Mukwege heeft gereageerd. De man die zich (nog) niet in de kiesstrijd wil gooien, roept in een tweet op tot eensgezindheid. "Alle burgerbewegingen, vakorganisaties, religies en politieke partijen moeten samenkomen om een duurzame oplossing te vinden voor deze erge mensenrechtenschendingen. (...) Ons land is in gevaar", schrijft hij.
