Binnenkort zullen producten zoals kleding en elektronische producten niet zomaar meer op de vuilnisbelt of in de verbrandingsoven belanden. Het Europees Parlement keurde gisteren een voorstel van de Europese Commissie goed dat de afvalberg gevoelig moet verkleinen. Opvallend wel: als het aan het parlement ligt, worden online winkels vrijgesteld.
Geen kleding meer in verbrandingsoven en herstelbare smartphones: Europees Parlement geeft groen licht voor duurzamere producten
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Of het nu kleren zijn die je terugstuurt naar de webshop omdat ze toch niet helemaal pasten, of de smartphone met de gebarsten cameralens die je niet zomaar kan vervangen: het lot van veel afgeschreven producten is vandaag nog steeds de vuilnisbelt of de verbrandingsoven.
Daar wil Europa iets tegen doen. Vorig jaar stelde de Europese Commissie voor om een duurzaamheidsstandaard in te voeren voor producten op de Europese markt. Het gaat dan specifiek om producten die snel weggegooid worden omdat ze moeilijk te herstellen zijn: elektronische toestellen, meubels en kleren. Maar ook banden, verven en staal zouden eraan moeten voldoen.
"Elke seconde belandt er een vrachtwagenlading aan textiel op een vuilnisbelt of in een verbrandingsoven", gaf Eurocommissaris Frans Timmermans toen als voorbeeld. En volgens rekenwerk van de Commissie zou de afvalberg tegen 2050 nog met 70 procent aangroeien.
Het principe is eenvoudig. Al die producten zouden duurzaam, repareerbaar en recycleerbaar moeten zijn. Ze zouden gemakkelijk software-updates moeten krijgen, of de onderdelen zouden zonder veel problemen vervangbaar moeten zijn.
Dat zouden kopers moeten kunnen nakijken in een digitaal paspoort dat elk product meekrijgt. Denk aan de energielabels die nu al bestaan voor elektronische toestellen. De Europese Commissie klopt zich op de borst dat die ook de consument geld opleverden. Ze zouden in 2021 120 miljard euro van de energierekeningen afgehaald hebben.
Webshops zouden producten mogen blijven vernietigen
Zoals dat gaat bij Europese regelgeving, moeten zowel de lidstaten als het Europees Parlement elk afzonderlijk beslissen wat ze van het voorstel van de Commissie vinden. Daarna onderhandelen de Commissie, het Parlement en de lidstaten over hoe de regel er in de praktijk uit zal zien.
Gisteren heeft het Europees Parlement alvast groen licht gegeven voor het voorstel van de Commissie. De lidstaten hadden eerder al hun standpunt bepaald in de Raad van de EU.
Wat het Parlement nu vindt van het voorstel van de Commissie? Wel, het gaat daar grotendeels in mee. Het Parlement geeft prioriteit aan textiel, meubels, metalen en schoonmaakproducten. Het wil ook onverkochte kledij en toestellen vernietigen verbieden.
Wel opvallend: het Parlement vraagt een uitzondering voor webshops. Nochtans zijn bijvoorbeeld online kledingwinkels een belangrijke motor achter de groeiende afvalberg. Voor hen is het vaak goedkoper om teruggestuurde producten meteen te vernietigen, in plaats van die opnieuw te koop aan te bieden. Voor het Parlement hoeven webshops niet aan de regelgeving te voldoen omdat ze vaak producten verkopen die sowieso niet kunnen voldoen aan de Europese duurzaamheidsregels.
Daarom zijn de consumentenverenigingen niet onverdeeld gelukkig met het resultaat van de stemming. "Dit verwatert de inspanningen van de Commissie", vindt Monique Goyens, directeur van de Europese Consumentenorganisatie BEUC. Ze vreest dat dit alsnog de deur openzet voor weinig duurzame producten.
Goyens hoopt dat de uitzondering alsnog zal verdwijnen uit de uiteindelijke duurzaamheidsregels. Ze kijkt daarvoor in de richting van de lidstaten, die nu dus de onderhandelingen zullen aanvatten met het Parlement en de Commissie.
