Mysteries van Vlaanderen: heeft de ‘bloedende hostie’ van een abdij in Hasselt ook echt gebloed? (deel 1)

Voor het het verhaal van de bloedende hostie moeten we terug naar de zomer van 1317. De kapelaan van Lummen werd bij het ziekbed van een stervende geroepen in het gehucht Viversel. De priester zette de geconsacreerde hostie voor de laatste sacramenten in een kamer naast de slaapkamer van de zieke. Op het ogenblik dat de priester de biecht afnam, begon de hostie te bloeden. De hostie zou zijn aangeraakt door ongewijde handen. Maar heeft de hostie echt gebloed of is er een logische verklaring voor de verkleuring?

De pastoor van Lummen gaf zijn kapelaan de raad de hostie naar de Abdij van Herkenrode te brengen voor onderzoek. Op weg naar de abdij in Hasselt kwam de kapelaan voorbij enkele schapen. De dieren knielden voor het Heilig Sacrament toen de kapelaan ermee passeerde. Bij de aankomst in Herkenrode begonnen de klokken van de abdijkerk ook nog eens spontaan te luiden. Vanaf dat ogenblik werd de hostie voor eeuwen bewaard in de abdijkerk van Herkenrode. Tijdens de Franse overheersing op het einde van de 18de eeuw werd de hostie op verschillende plaatsen bewaard om uiteindelijk terecht te komen in de hoofdkerk van Hasselt.

De hostie wordt vandaag de dag maar zelden aan het publiek getoond, vertelt deken van de kathedraal Ali Cornelissis. "Het moet bijzonder blijven om de hostie te mogen zien. De hostie is ondertussen al meer dan 700 jaar oud en zij is dus fragiel. Zelfs zonlicht kan schade veroorzaken." Daarom wordt het reliek bewaard in een uitbundig versierde houten schrijn achter het hoofdaltaar. Sam mocht na veel telefoontjes, mailverkeer en vergaderingen van de kerkfabriek uitzonderlijk wel een kijkje gaan nemen. "Je mag de hostie helaas niet aanraken en ik kan je ook geen stukje meegeven voor wetenschappelijk onderzoek."

Op de plaats waar de schaapjes knielden voor de hostie, is een kapel gebouwd. Die bevindt zich op een bijzondere plek: de kapel ligt op het terrein van het racecircuit van Zolder. 

Een bloedende hostie spreekt uiteraard tot de verbeelding. Dat is nu zo en dat was 700 jaar geleden nog meer het geval weet gerespecteerd onderzoeker van relieken Jeroen Reyniers. "We leven nu in een tijd van meten en weten. Alles moet verklaarbaar zijn en we willen alles doorgronden." Maar dat was in de 14de eeuw heel anders. "Mensen hadden die relieken, heiligen en mirakels nodig om een houvast te hebben in het leven. Nu kan je gemakkelijk naar de dokter. 700 jaar geleden waren er amper dokters voor het gewone volk, de mensen gingen op pelgrimstocht naar relikwiëen om genezing te vragen."

Om die bijzondere 'heilige' voorwerpen te zien moesten pelgrims ook vaak betalen. Voor die betaling kregen ze dan ook een aflaat. Dat bracht heel wat abdijen en kerken geld op, veel geld. Ook de Abdij van Herkenrode, waar de hostie eeuwenlang te zien was, heeft er goed aan verdiend weet coördinator van de abdij Ginny Haesevoets. "In oude geschriften lezen we dat pelgrims hier in rijen stonden aan te schuiven om een glimp op te vangen van de hostie. Ze konden de hostie trouwens alleen van ver zien, van zo'n tien meter afstand." Je kan een relikwie dus gerust een verdienmodel noemen voor een kerk of abdij.  

Mysteriejager Sam trok ook naar snoepproducent Astra Sweets in Turnhout. Maar wat heeft snoep met hosties te maken? "Het bedrijf Belgica, dat deel werd van Astra Sweets, maakte vroeger hosties voor de kerk," vertelt Jolien Hens van de marketingafdeling. "Op een bepaald moment midden vorige eeuw besliste de kerk dat hosties enkel nog op gewijde grond gemaakt mochten worden. Om het gat van die inkomsten te vullen, bedachten we een snoepje: de zure hostie of de ufo werd geboren."

De Abdij van Herkenrode is de hostie ondertussen kwijt. En dus ook de bijhorende inkomsten. Sam wil 700 jaar na datum weten of hij bloedende hostie-merchandise kan maken om de kas van de abdij te spijzen. Hij vraagt raad aan Aart de Poorter van de dienst research and development van het bedrijf. "Dat kan!" Aart heeft zich over de vraag gebogen en zet Sam aan het werk met witte hostieschelpjes of cachets. 

In de schelpjes komt een zoetzuur wit poeder, typisch voor de zure hosties of ufo’s. Maar het poeder kleurt rood als het nat wordt. Dus wie deze ufo in z’n mond steekt, maakt er een bloedende hostie van. “Wijwater werkt volgens mij het beste”, lacht Aart, maar er gewoon in bijten lukt ook. “Of deze hostie in de toekomst ook echt te koop zal zijn in de Abdij van Herkenrode is weinig waarschijnlijk. Als we in productie gaan, is dat meteen voor een half miljoen exemplaren, en dat is misschien wat veel voor een abdij”, vreest Aart.