Bodycams en busverbod opgenomen in actieplan tegen agressie op openbaar vervoer 

Fysiek en verbaal geweld tegen personeel van openbaarvervoermaatschappijen is al langer een probleem. Vaak liggen discussies over vervoerbewijzen aan de basis. 

In 2022 kreeg spoorwegmaatschappij NMBS kreeg 1.900 dergelijke meldingen binnen en lanceerde die begin dit jaar nog een nieuwe campagne tegen agressie. Bij De Lijn waren er vorig jaar 338 feiten van fysieke agressie tegen chauffeurs en controleurs. 

Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) riep daarom vandaag een rondetafelconferentie bijeen. Daar werd de problematiek besproken met onder meer de federale ministers van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) en van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD).

"We komen met een actieplan "Stop agressie" waarin we de veiligheid van de medewerkers als prioriteit beschouwen. Het is een integrale aanpak vanuit de verschillende niveaus, met concrete acties", zei Peeters na afloop van het overleg. "Alleen met vereende krachten kunnen we zorgen voor een beter lik-op-stukbeleid."

Het actieplan bestaat uit tien punten . Een aantal preventieve maatregelen, zoals afgesloten stuurposten in alle bussen van De Lijn en de aanwerving van 67 extra controleurs bij de maatschappij, waren al langer bekend. 

Behalve over preventie gaat het ook over handhaving en bestraffing. "De strijd tegen zinloos geweld in al zijn vormen is een topprioriteit voor ons", benadrukte Patrick Vandenbruwaene, de voorzitter van het college van procureurs-generaal, die samen met politiemensen ook aanwezig was op het overleg. 

Tegelijkertijd ziet men dat een op de drie zaken wordt geseponeerd, omdat de dader niet gekend is of omdat er te weinig bewijs is. "Daarom is het belangrijk dat alle feiten meteen worden gemeld aan de politie, met zo veel mogelijk bewijsmateriaal zoals camerabeelden. Te vaak is het nog woord tegen woord", zegt minister Van Quickenborne.

De ministers willen lijncontroleurs daarom beter opleiden over hoe ze een melding moeten doen. Ook de uitwisseling van camerabeelden moet beter. Zo zouden digitale aangiftes mogelijk moeten worden. 

Om die bewijslast beter te verzamelen, zijn de openbaarvervoermaatschappijen (niet alleen De Lijn, maar ook NMBS, MIVB ...), al langer vragende partij voor bodycams. Ook Vlaams minister Peeters is voorstander.

Bodycams zijn volgens hen niet alleen goed om uit de hand gelopen situaties te registreren. Ze werken ook preventief, zeggen zij: de kans is kleiner dat discussies uitmonden in geweld als een bodycam aanwezig is.

Minister van Binnenlandse Zaken Verlinden zei dat de kwestie mee zal worden opgenomen in de werkgroep bodycams. "Maar we moeten er ook omzichtig mee omgaan, omdat er zaken spelen als de privacy. Er moeten duidelijke afspraken zijn over wanneer er beelden gemaakt mogen worden."

De federale regering is ook eerst nog bezig met de invoering van bodycams bij de politie. Ze keurde vorige week een voorontwerp van wet goed die het gebruik door de politie in goede banen moet leiden. 

Ook wijdt het actieplan een aantal punten aan vervolging. Minister van Justitie Van Quickenborne riep de lokale besturen op om het tijdelijke busverbod voor amokmakers op meer plaatsen toe te passen. Dat gebeurt al in Kortrijk. Het voordeel ervan is dat de betrokkene snel gestraft kan worden.

Van Quickenborne wees er tot slot op dat geweld tegen mensen met een maatschappelijke functie strenger zal worden bestraft met het nieuwe strafwetboek. Daaronder vallen agenten, hulpverleners, treinbegeleiders, buschauffeurs en controleurs.

Ook De Lijn en de exploitanten (via sectorfederatie FBAA, de Federatie van de Belgische Autobus- en Autocarondernemers) waren bij het rondetafelgesprek aanwezig.

Zij toonden zich na afloop tevreden. "Sinds vorig jaar hebben we samen met de sociale partners gevraagd naar meer en betere controles ter ondersteuning van de chauffeurs. We hebben ook gevraagd voor nultolerantie bij geweld door politie en parket. Met het tienpuntenplan dat nu voorligt, zien we onze vraag vertaald in een concrete aanpak op het terrein", zegt Pieter Van Bastelaere, de CEO van de FBAA.

De vakbonden reageren tevreden op de meeste elementen van het actieplan. Alleen als het gaat over de bodycams blijven ze op hun honger zitten. Ze vrezen dat het nu op de lange baan wordt geschoven. "De vraag ligt al meer dan een jaar op tafel", zegt Stan Reusen van de socialistische vakbond ACOD TBM. 

Jo Van der Herten van ACV Openbare Diensten vindt het argument van de privacy een drogreden. "Mensen worden overal gefilmd, maar bij bodycams is privacy plots een issue", zegt hij. "Het zijn geen speeltjes, dat weten we, maar er moeten goede afspraken gemaakt kunnen worden."