De Nederlandse regering van premier Mark Rutte is gevallen. De partijen raakten het niet eens over nieuwe asielmaatregelen. Daarmee loopt de vierde regering van Rutte op zijn einde. "Dat is zeer betreurenswaardig", zei Rutte op een persconferentie. Er komen nu nieuwe verkiezingen, ruim twee jaar na de vorige.
Nederlandse regering valt over asielmaatregelen, premier Mark Rutte kondigt nieuwe verkiezingen aan
Er werd al drie dagen onderhandeld over het migratiepakket. Vooral de VVD, de partij van Rutte, wilde dat de instroom van asielzoekers vermindert. Samen met de CDA stonden ze tegenover de andere coalitiepartijen D66 en ChristenUnie. De regering raakte het niet eens over de gezinshereniging. Vluchtelingen reizen vaak alleen. Zodra ze een verblijfsvergunning hebben, kunnen hun familieleden nareizen. De VVD wilde dat recht beperken voor vluchtelingen uit oorlogsgebieden. De ChristenUnie en D66 waren tegen.
Dit besluit valt ons allemaal zwaar, ook mij persoonlijk
Ontslagnemend premier Mark Rutte
Staatssecretaris voor Asielzaken Eric van der Burg (VVD) kwam vandaag nog met een nieuw voorstel, maar dat bleek niet voldoende te zijn om de regering te redden. Vanavond was er een extra ministerraad om de val van het kabinet te bespreken. "Het is geen geheim dat de coalitiepartners heel verschillend denken over het migratiebeleid. Vandaag moeten we helaas de conclusie trekken dat die verschillen onoverbrugbaar zijn", zei premier Rutte op een persconferentie achteraf.
"Daarom zal ik direct hierna schriftelijk het ontslag van het voltallige kabinet aanbieden aan de koning. Dat is zeer betreurenswaardig. Dit besluit valt ons allemaal zwaar, ook mij persoonlijk", klonk het.
Nieuwe verkiezingen
Rutte stelde dat migratie "een groot en belangrijk onderwerp" is, "zowel politiek als maatschappelijk". "Nu we op dit belangrijke thema niet tot overeenstemming komen, hebben we gezamenlijk geoordeeld dat het politieke draagvlak onder de coalitie is weggevallen."
De Nederlandse regeringsleider benadrukte dat het om een gezamenlijke beslissing gaat van alle vier de regeringspartijen, het is volgens hem niet zo dat één partij de stekker eruit heeft getrokken. De Nederlandse regering is nu ontslagnemend. "De eerste taak is het uitschrijven van nieuwe verkiezingen en verder alles te doen wat nodig is in het belang van het land."
Volgens Nederlandse media worden de verkiezingen halverwege november verwacht.
Strategisch plan of politiek trucje?
Premier Mark Rutte is al jaren voorstander van een strenger migratiebeleid, zegt correspondent Arjan Noorlander. "Hij was wel altijd bereid om die eisen af te zwakken om de coalitie te redden."
"Maandag kwam hij ineens met een deadline. Hij wilde dat de maatregelen veel strenger worden en dat er vrijdag, vandaag dus, een deal zou komen. Die is er nu niet en dus valt zijn kabinet."
Noorlander ziet twee mogelijkheden over waarom Rutte de onderhandelingen zo heeft aangepakt. "De eerste is dat de premier hier altijd al op aanstuurde en dat hij wist dat zijn VVD-achterban die hardere eisen echt wilde hebben. Hij zou op voorhand geweten hebben dat het kabinet zou vallen, met verkiezingen als gevolg. Volgens dat scenario hoopt hij dat die stoerheid kan leiden tot betere verkiezingsresultaten."
Een tweede mogelijkheid is dat het een politiek trucje was om zijn coalitiepartners verder te krijgen dan ze ooit wilden, zegt Noorlander. "Als dat het plan was, is die truc niet gelukt."
Wie heeft hier baat bij?
Wie hier politiek van kan winnen is moeilijk in te schatten. "Mark Rutte zal zich waarschijnlijk vrij snel opwerpen als lijsttrekker en voor een vijfde keer proberen premier te worden."
De ChristenUnie hielden doorheen de onderhandelingen de rug recht. Dat ze zich niet in de hoek hebben laten duwen door Rutte, kan scoren volgens Noorlander.
De christendemocraten CDA en D66 daarentegen staan er in de peilingen veel minder goed voor. "Zij hebben er ook alles aan gedaan de afgelopen dagen om dit te voorkomen", zegt Noorlander."
De grote vraag is ook hoe de BoerBurgerBeweging zal scoren bij de verkiezingen. De partij verraste met een grote winst afgelopen regionale verkiezingen. Over de campagne maakt lijsttrekker Caroline van der Plas zich alvast geen zorgen. Wil ze ook premier worden? "Dat is mijn ambitie niet, maar als het ervan komt, komt het ervan", zegt ze op de openbare omroep NOS.
Grote vertragingen
De regering wordt nu ontslagnemend. Voor alle nieuwe beslissingen heeft die nu toestemming nodig van de Tweede Kamer. "Daardoor lopen alle grote dossiers, zoals migratie, grote vertraging op", zegt Noorlander.
"Bovendien zal een coalitie vormen, na de verkiezingen, buitengewoon moeilijk worden."
