De grote scheepsramp voor de Griekse kust, waarbij vorige maand vermoedelijk meer dan 600 mensen verdronken, is veroorzaakt door de Griekse kustwacht. Dat zegt Ahmed, één van de 104 overlevenden, aan VRT NWS. Volgens de Syriër is de boot gekapseisd nadat de kustwacht er een touw aan had vastgeknoopt en de boot begon te slepen. "Doordat het Griekse schip met een onverwachte snelheid vertrok, begon de boot te kantelen", getuigt hij.
VRT NWS sprak met overlevende scheepsramp: "Griekse kustwacht vertrok te snel, waardoor we kapseisden"
Majd Khalifeh
Gepubliceerd:
We krijgen via het internet contact met Ahmed, vijf dagen na de ramp. Op dat moment verblijft hij in een Grieks vluchtelingenkamp, vlak bij de hoofdstad Athene. "Ik durf niet veel te zeggen. We worden hier ondervraagd. Ik ben bang", zegt hij in een eerste gesprek. Drie weken later is hij weer online. "Ik ben in Oostenrijk geraakt. Ik vraag hier asiel aan", vertelt hij.
Ahmed is een Syrische vluchteling uit de zuidelijke streek rond de stad Deraa. De 28-jarige man reisde samen met zijn neef en vriend van Syrië naar Libië. Hij vertrok van Syrië eerst naar Libanon. Daar nam hij het vliegtuig naar de Libische stad Bengazi, met een overstap in Egypte. Na een paar dagen in Bengazi reden de drie kompanen richting Tobruk, in het oosten van het land.
Vrachtwagen
"In Tobruk moesten we van de smokkelaars eerst urenlang in een soort opslagplaats blijven. Alleenstaande mannen en gezinnen werden er uit elkaar gehaald. Toen kwam er een vrachtwagen die ons naar het strand bracht", doet Ahmed zijn verhaal.
De vrachtwagen was afgeladen vol, zo gaat Ahmed verder: "We werden als dozen op elkaar gestapeld". Uiteindelijk worden ze dicht bij het strand afgezet, waar ze met kleine bootjes naar de "echte" boot worden gebracht.
"De smokkelboot lag op ons te wachten op zee. Ik was verrast hoeveel volk erop zat. Maar terugkeren naar het strand in Libië was geen optie. De smokkelaars zeiden: "Spring gerust in het water als je niet meer mee wil". Ook bagage mocht niet mee: daarom kunnen we ook niet genoeg eten en water meenemen", klinkt het.
Betalen voor plek op het dek
Bij het inschepen werd Ahmed gedwongen naar het ruim van de boot te gaan. "Eén van de Egyptische smokkelaars stond klaar met een machete en vroeg me naar het ruim te gaan. Om naar het dek te mogen, moest ik hem extra betalen. Ik betaalde hem 40 dollar en ging naar boven."
Er werd beloofd dat ze binnen de vier dagen in Italië zouden zijn, vertelt de Syriër verder. "Maar uiteindelijk dobberden we vijf dagen rond op zee. Op een bepaald moment hadden we geen water of eten meer. Met een satelliettelefoon namen we contact op met een activiste. Enkele mensen waren toen al gestorven van de dorst."
Nadat hun boot werd opgemerkt door de Griekse autoriteiten, kwamen er twee schepen te hulp, vertelt Achmed: "Ze gooiden drinkwater naar ons. Omdat er niet genoeg was voor iedereen, werden de mensen hopeloos en agressief".
Onduidelijkheid
In verklaringen achteraf zeiden de Griekse autoriteiten dat ze contact hebben gelegd met het schip, maar dat er in verschillende telefoontjes telkens werd aangegeven dat de opvarenden hun reis naar Italië wilden voortzetten.
Ook zou er gezegd geweest zijn dat de boot stabiel was en dat ze geen dringende hulp nodig hadden. De Britse omroep BBC en de Amerikaanse krant The New York Times trekken deze beweringen echter in twijfel.
Met zo'n gevaarlijke situatie en overbevolkte boot had Griekenland sowieso een uitgebreide reddingsactie moeten opstarten, ongeacht wat de bemanning zei.
Sateliettelefoon
Ook onze getuige nuanceert. "Het waren de smokkelaars die de satelliettelefoon in handen hadden. Wij waren niet op de hoogte van wat zij zeiden. Ja, in het begin van de tocht wilde iedereen naar Italië, maar dat was niet meer het geval toen we alle hoop verloren. We wilden gered worden."
De bemanning van de boot nam nog eens contact met de Griekse kustwacht die uiteindelijk kort na middernacht ter plaatse kwam met één patrouilleschip. "De Griekse kustwacht gooide een touw dat we vastbonden aan de voorkant van onze boot. Op dat moment zat ik zelf aan de achterkant en hoorde vooral via anderen wat er aan het gebeuren was."
Touw
Vervolgens, zo verklaart Achmed, vertrok het Griekse schip terwijl het vastgebonden was aan de migrantenboot. "Het Griekse schip vertrok te snel. Onze boot kantelde eerst naar links, dan naar rechts en dan kapseisde hij."
Net als de andere opvarenden, komt Achmed in het water terecht. "Ik dreef op mijn rug op het water. Nadat ik eerst niets hoorde, begon ik stilaan het schreeuwen van de mensen te horen. Ik hoorde een vrouw twee keer roepen en dan niet meer."
Ik hoorde een vrouw twee keer roepen en dan niet meer
"Het duurde een tijdlang tot ik naar de Griekse reddingsboot begon te zwemmen. Ik vertrouwde niet echt dat ze ons wilden redden", vertelt Achmed. "Uiteindelijk zag ik dat ze een reddingsboot in het water lieten en dat ze mensen uit het water begonnen te halen. Toen begon ik toch naar hun boot te zwemmen."
Op de Griekse reddingsboot wilde Ahmed ook meehelpen om mensen te redden, maar dat viel niet in goede aarde. "Toen ik een touw wilde gooien naar iemand in het water kreeg ik een slag op mijn arm. Ik mocht niet helpen."
Gerechtelijk onderzoek
Intussen loopt in Griekenland het gerechtelijk onderzoek naar de bootramp nog. Heeft de Griekse kustwacht onverantwoordelijk gehandeld en zo de ramp veroorzaakt? Hebben de Griekse autoriteiten snel genoeg en correct gereageerd? Het zijn maar enkele vragen waarop de overlevenden en verschillende instanties, onder meer de Verenigde Naties, een antwoord willen.
Uiteindelijk heeft de Griekse kustwacht 104 mensen levend uit het water gehaald. Naar schatting hebben meer dan 600 mensen de ramp niet overleefd. Onder hen een neef en een vriend van Achmed.
