Wat werd er allemaal begraven in jouw tuin tijdens WO II?

Het bevrijdingsmuseum Liberation Garden in Leopoldsburg focust zich op bezetters, verzetsstrijders, bevrijders, maar ook op de gewone mens. Peter Schrijvers is daar expert en curator. “Je kan in de tuinen en velden van Vlaanderen letterlijk de Tweede Wereldoorlog uitgestald zien, van de bezetting tot aan de bevrijding.”

Hieronder zie je enkele objecten die in Vlaanderen gevonden zijn afkomstig uit de Tweede Wereldoorlog. 

Maar volgens Schrijvers gaat het verder dan oorlogsvoorwerpen die je terug kan vinden. Er waren ook veel gewone mensen die de gekste dingen in de grond stopten.   

Tijdens de bezetting werden zowel de Duitse als de geallieerde troepen ingekwartierd bij de Belgen. Daarop verstopte het volk alles wat waardevol was in kisten of onder de grond in de tuin. Alles werd weggestopt: kant, kostbaar textiel, kunst, edelstenen, diamanten … “Dat werd dan met een steen gemarkeerd, maar na enkele jaren werd dat soms vergeten”, vertelt Peter Schrijvers.

In de tuin in Putte waarvan gezegd wordt dat er een Minerva begraven ligt, vond eigenaar Rik dit pistool: een Mauser.

Het eerste wat de Belgen moesten afgeven toen de Duitse troepen binnenvielen, waren wapens. Men was bang dat die wapens wel eens tegen het regime gebruikt konden worden. Maar daar zaten natuurlijk ook jachtgeweren en antieke familiestukken bij. 

“Ik moet nog aan de Duitsers zeggen dat ze mijn fiets moeten teruggeven.” Dat is vandaag nog altijd een vaak verteld mopje bij oudere generaties. Tijdens de terugtocht van de Duitsers in september 1944 was er een schaarste aan voertuigen. "De geallieerden waren geland in Normandië en deelden rake klappen uit aan de Duitsers. Ze vernielden vanuit de lucht met hun vliegtuigen heel veel motorvoertuigen. Wat er voor hen nog overbleef waren paarden, karren, kruiwagens en fietsen", meent Schrijvers. En dat gingen die soldaten bij de Belgen zoeken.

Die begonnen op hun beurt massaal hun transportmiddelen te verbergen. Dat gebeurde in de stal of op zolder, maar er werden ook grote gaten gegraven waarin alles werd gedumpt. "Dat die fietsen gestolen werden was een drama, want dan moesten de mensen alles te voet doen. Zelfs de schoenen moesten in die tijd speciaal opgelapt worden. Dus dat was wel iets wat bij mensen in herinnering bleef." 

In de geallieerde periode, zo’n vier jaar na de bezetting, hadden de mensen niets meer. “De Belgen waren natuurlijk heel blij dat de geallieerden hen kwamen bevrijden, en die hadden enorm veel spullen bij zich. En wat gebeurde er? Een enorme golf van diefstal”, zegt Schrijvers. Ze stalen wat ze het meest nodig hadden, bijvoorbeeld dekens om warm te blijven. Ook sigaretten waren van grote waarde tijdens de oorlog. Tabak was een nieuw soort van betalingsmiddel geworden. Na hun plundertocht verkochten ze alles op de zwarte markt of doken ze opnieuw de tuin in om daar alles weg te stoppen voor de geallieerden. Ze waren bang voor razzia’s en dat hun bevrijders hun spullen zouden komen terughalen.

Volgens Peter Schrijvers stootte een schatzoeker in Polen eerder dit jaar op een oude Egyptische schat. Een rijke familie begroef al haar bezittingen, toen de villa door de Duitsers in beslag werd genomen om er een ziekenhuis in te richten. De familie zou nadien nooit meer teruggekeerd zijn. Ook in Nederland, in de gemeente Buren, werd onlangs een bijzondere ontdekking gedaan. Daar vond men in het archief een mogelijke schatkaart van de nazi’s. “Nadat een bank was opgeblazen, zouden Duitse soldaten in hun vlucht edelstenen en goudstaven begraven hebben, omdat het te zwaar was”, vertelt Schrijvers. In januari dit jaar raadde de gemeente schatzoekers af een zoektocht te starten omwille van mogelijke gevaren, zoals landmijnen of onontplofte bommen.