In Nederland krijgen vrouwen die 30 worden vanaf nu een gratis zelftest in de bus om zich te testen op het humaan papillomavirus (HPV). Dat is het virus dat onder meer baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Met een zelftest wil Nederland de drempel voor vrouwen verlagen om zich te laten screenen op baarmoederhalskanker. Ook in België zijn er plannen in die richting.
Nederlandse vrouwen krijgen gratis zelftest voor baarmoederhalskanker in de bus, ook bij ons lopen proefprojecten
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
In Nederland krijgt elke vrouw die 30 wordt vanaf vandaag een zelftest bij haar uitnodiging om zich te laten onderzoeken op baarmoederhalskanker. Met die test kan je zelf een "uitstrijkje" nemen om te kijken of je besmet bent met het humaan papillomavirus (HPV).
HPV is heel besmettelijk en wordt vooral doorgegeven via seksueel contact. Naar schatting 80 procent van de seksueel actieve mannen en vrouwen wordt in zijn of haar leven besmet met het virus. De meeste infecties genezen spontaan, maar enkele van de meer dan 100 verschillende soorten HPV kunnen kanker veroorzaken. Het kan gaan over peniskanker, anale kanker en mond- en keelkanker. Maar meest bekend is baarmoederhalskanker.
Baarmoederhalskanker wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een HPV-besmetting. Maar door het virus op te sporen, kan baarmoederhalskanker al in een vroeg (voor)stadium worden ontdekt. Met meer kans op genezing.
Om de drempel om zich te laten screenen te verlagen, biedt Nederland nu gratis HPV-zelftesten aan in plaats van het klassieke uitstrijkje bij de dokter. Vrouwen die 30 worden, maar ook vrouwen tussen de 35 en 60 jaar die niet op de eerste uitnodiging reageerden, krijgen vanaf nu zo'n zelftest in de bus.
Als er HPV wordt gevonden met de zelftest, wordt wel nog een bijkomende uitnodiging verstuurd voor een uitstrijkje. Dat wordt dan onderzocht op afwijkende cellen.
Volgens het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is de deelname op screening het laagst bij vrouwen tussen 30 en 34 jaar. In 2021 liet 44 procent van de uitgenodigde vrouwen tussen 30 en 34 zich screenen. "Redenen om niet mee te doen, zijn onder andere dat het er niet van komt of dat men het uitstrijkje vervelend vindt", schrijft het RIVM op zijn website .
En in ons land?
In België worden op dit moment alle vrouwen tussen 25 en 64 jaar om de drie jaar uitgenodigd voor een uitstrijkje. Maar daar zou binnenkort verandering in komen.
De ministers van Volksgezondheid zijn eind vorig jaar overeengekomen dat het klassieke uitstrijkje wordt vervangen door een HPV-test om de vijf jaar voor vrouwen tussen 30 en 64 jaar. Bij een positief resultaat volgt wel nog een uitstrijkje. Volgens het kabinet van federaal minister Vandenbroucke (Vooruit) moet de regeling volgend jaar rond zijn.
"Het is aan de gewesten om ervoor te zorgen dat meer vrouwen zich effectief laten screenen", klinkt het bij Vandenbroucke. "Vanaf 2025 kunnen zij zelftesten organiseren, gericht op meer kwetsbare doelgroepen."
Bij Vlaams minister van Volksgezondheid Hilde Crevits (CD&V) valt te horen dat Vlaanderen zo snel mogelijk de omschakeling naar HPV-testen wil en dat er momenteel onderzocht wordt of zelftesten kunnen helpen.
"Momenteel lopen er twee pilootprojecten, ScreenUrSelf van de Universiteit Antwerpen en ESSAG-trial van de UGent, om te onderzoeken of via zelftests meer vrouwen zich zouden laten screenen op baarmoederhalskanker. We wachten op de resultaten van deze 2 proefprojecten."
HPV-test is zo eenvoudig dat vrouwen het bij zichzelf kunnen doen, in de hoop dat meer vrouwen zich laten screenen
Sara Willems, professor Toegankelijke Gezondheidszorg, UGent
Professor Sara Willems (UGent), die de ESSAG-studie leidt, zegt dat een HPV-test veel voordelen heeft. "De HPV-test is veel eenvoudiger dan een uitstrijkje. Zo eenvoudig dat vrouwen het ook bij zichzelf kunnen doen."
"Onderzoek heeft aangetoond dat de kwaliteit van het staal even goed is als vrouwen bij zichzelf een staal nemen in vergelijking met een staal dat door een dokter is afgenomen. We hopen op die manier dat meer vrouwen zich laten screenen en dat we ook de vrouwen bereiken die we met het klassieke uitstrijkje niet konden bereiken."
