De Nederlandse koning Willem-Alexander heeft zijn excuses aangeboden voor het Nederlandse slavernijverleden. Hij deed dat in Amsterdam, waar een nationale herdenking plaatsvindt van het einde van de slavernij in de voormalige Nederlandse koloniën in de Caraïben en Suriname.
Nederlandse koning Willem-Alexander biedt excuses aan voor slavernijverleden
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Terwijl verschillende Nederlandse ministers naar de voormalige kolonies zijn gereisd om daar de herdenkingen bij te wonen, vindt de Nationale Herdenking Slavernijverleden in Amsterdam plaats in aanwezigheid van koning Willem-Alexander en koningin Máxima, en de Nederlandse premier Mark Rutte.
Rutte bood eind vorig jaar al in naam van de Nederlandse regering zijn verontschuldigingen aan voor het slavernijverleden. Hij noemde de slavernij waaraan Nederland actief meewerkte "een misdadig systeem dat onnoemelijk veel mensen onnoemelijk veel leed heeft bezorgd en doorwerkt tot in het heden."
Velen vroegen zich af of koning Willem-Alexander vandaag hetzelfde zou doen. Dat deed hij wel degelijk. "Vandaag sta ik hier voor u. Als uw koning en deel van de regering maak ik vandaag deze excuses zelf", zei de koning. "Ze worden door mij met hart en ziel intens beleefd".
"Van alle vormen van onvrijheid is slavernij het meest vernederend en mensonterend", zei Willem-Alexander, die ook vergiffenis vroeg omdat zijn voorouders destijds niet ingrepen tegen het systeem.
Met de verontschuldigingen is volgens de Nederlandse koning "een begin gemaakt", maar hij erkende dat er "nog een lange weg voor ons ligt".
Herdenkingsjaar
De herdenkingsdag is het startpunt van een herdenkingsjaar. Via verscheidene evenementen en activiteiten zal gedurende het hele jaar worden stilgestaan bij de duistere bladzijden uit het verleden, maar ook bij de manier waarop de slavernij doorwerkt in het leven van mensen nu.
Het slavernijverleden is de laatste jaren al vaker een thema geweest voor het koninklijk huis.
Zo maakte Willem-Alexander vorig jaar bekend dat hij de omstreden Gouden Koets voorlopig niet zou gebruiken, omdat op de zijpanelen koloniale taferelen afgebeeld staan. Tijdens Koningsdag in Rotterdam en tijdens het bezoek van het koningspaar en prinses Amalia aan het Caraïbische deel van Nederland eerder dit jaar werd ook veel aandacht besteed aan het slavernijverleden.
In opdracht van de koning loopt intussen een onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis.
De Nederlandse koloniale geschiedenis is veel ouder, uitgebreider en van een andere aard dan de onze. Nederland is ook al langer bezig met excuses. Terwijl ons land vorig jaar voor het eerst bij monde van koning Filip spijtbetuigingen aan de Congolezen overbracht, heeft de Nederlandse koning zich al eerder geëxcuseerd in Indonesië, voor het geweld tijdens de dekolonisatie van het Zuid-Aziatische land.
Eind vorig jaar kwamen daar excuses bij voor een van de donkerste bladzijden van de Nederlandse geschiedenis: de slavenhandel in Suriname en het Caraïbische gebied.
Al in de zeventiende eeuw wierp de Republiek zich op de slavenmarkt, via het beruchte systeem van driehoekshandel. Vanuit Nederland gingen wapens naar Afrika, die werden geruild tegen slaven. Die slaven werden de oceaan overgevaren en verkocht om te werken op plantages in Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint-Eustasius, Saba en Sint-Maarten. Daarna keerden de Nederlandse schepen vanuit Latijns-Amerika terug naar Nederland met producten als suiker, koffie of tabak.
In totaal verhandelden de Nederlanders van de zestiende tot de negentiende eeuw tussen 600.000 en ruim 1 miljoen Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen. Tot op 1 juli 1863 de slavernij werd afgeschaft in Suriname en de kolonies in de Caraïben.
Pas op 1 juli 1873 - tien jaar na het wettelijke einde - kwam er ook in Suriname daadwerkelijk een einde aan de slavernij. Daar moesten de "vrijgemaakten" namelijk nog tien jaar lang verplicht doorwerken: weliswaar betaald, maar nog altijd in erbarmelijke omstandigheden.
1 juli 1873 (en dus niet 1863) wordt daarom aangehouden als datum om het einde van de slavernij in de voormalige Nederlandse kolonies te markeren. In Suriname noemen ze de dag Keti Koti (wat "ketenen gebroken" wil zeggen).
In Amsterdam hebben veel mensen in het publiek - zelf afstammelingen van voormalige slaven in de Nederlandse kolonies - geëmotioneerd gereageerd op de woorden van de koning. Toen hij zijn excuses uitsprak, klonk gejuich op.
Ook in de voormalige kolonies is verheugd gereageerd. "Een historisch moment" en "een erkenning van het leed en het lijden in het verleden". Dat zegt de minister-president van Curaçao, Gilmar Pisas, over de excuses van koning Willem-Alexander. Hij roemde ook de roep om vergiffenis van de koning. "Dat waarderen we zeer."
Nederland heeft volgens Pisas "moed en verantwoordelijkheid" getoond om "pijnlijke zaken uit het verleden aan te pakken". Nu moet het volgens hem werken aan sociale stabiliteit.
