In 2000 ging een foto van Elián González, toen 6 jaar, de wereld rond. Een fotograaf kon vastleggen hoe FBI-agenten, tot de tanden gewapend, de Cubaanse jongen oppakten in het huis van zijn oom in Miami. De arrestatie was het einde van een lange voogdijstrijd, maar werd hét symbool voor de oplopende spanningen tussen buurlanden VS en Cuba. Nu, 23 jaar later, is hij parlementslid in zijn thuisland Cuba.
23 jaar geleden maakte Elián González samen met zijn moeder de oversteek van Cuba naar de Verenigde Staten. Halverwege de reis, ter hoogte van de Straat van Florida, een smalle zeestraat, kwam het bootje in moeilijkheden en maakte het water. 11 mensen, onder wie de moeder van Elián, overleefden de oversteek niet. Vastgebonden aan een binnenband wist de 5-jarige jongen de kust van de VS wel veilig te bereiken.
Van voogdijstrijd tot politiek symbool
Elián kon intrekken bij zijn grootoom in Miami. Die leefde in ballingschap in de Verenigde Staten nadat hij in onvrede was geraakt met de toenmalige president van Cuba, Fidel Castro. Het was de laatste wens geweest van de moeder dat de 5-jarige jongen kon intrekken bij zijn oom. Onder de toenmalige vluchtelingenregels van de Verenigde Staten kreeg Elián asiel. Zijn vader, die op dat moment in Cuba woonde, kon zich niet vinden in die beslissing.
Het kwam zover dat de vader van Elián bij president Fidel Castro smeekte om hulp. Die greep zijn kans en organiseerde protesten met honderdduizenden deelnemers om de terugkeer van Elián te eisen. Anti-Castro-groeperingen in de VS wilden dan weer dat de jongen bij zijn grootoom kon blijven. Al snel werd het getouwtrek over de voogdij van de jongen zo een politieke strijd.
En een discussie die bovendien internationale aandacht genoot. De voogdijstrijd werd hét symbool voor de oplopende spanningen tussen de twee buurlanden. De Amerikaanse procureur-generaal Janet Reno oordeelde uiteindelijk dat de jongen moest terugkeren naar zijn vader in Cuba, maar de familieleden van González in de VS weigerden.
Anti-imperialistische trofee
Uiteindelijk moesten FBI-agenten erbij gehaald worden. Die drongen tot de tanden gewapend de woning van de grootoom binnen en pakten de jonge González op. AP-journalist Alan Diaz wist het moment vast te leggen waarop de politie het wapen richtte op de grootoom, die de huilende jongen stevig vasthield. Het beeld ging de wereld rond en de fotograaf won er uiteindelijk de Pulitzerprijs, een prestigieuze Amerikaanse nieuwsprijs, mee.
De vader, die inmiddels naar de Verenigde Staten was afgereisd, werd uiteindelijk opnieuw herenigd met zijn zoon. In 2000 reisde het gezelschap terug naar Cuba. De Cubaanse president Fidel Castro zag de terugkeer als een enorme overwinning en beschouwde de jongen als een anti-imperialistische trofee. Meer zelfs, de president ontfermde zich persoonlijk over de vorming en opleiding van de jongen.
In de politiek
Nu, 23 jaar na zijn terugkeer, gaat Elián González in de politiek. Hij legde de eed af en maakt nu deel uit van het Cubaanse parlement, al heeft dat orgaan wel niet zoveel invloed als in westerse democratieën. Hij vertegenwoordigt de inwoners van Cárdenas, het stadje waar hij leefde tot zijn moeder zich aan de oversteek waagde. González, ondertussen 29 en vader van een dochtertje van 2, hoopt dat hij zijn nieuwe positie kan gebruiken om zijn land bij te staan.
"Ik kan vanaf nu in Cuba veel doen om ons land steviger te maken, en dat heb ik te danken aan de Cubanen", zei hij tijdens een zeldzaam interview aan AP. "Dat wil ik proberen te doen vanuit mijn nieuwe positie, vanuit mijn nieuwe functie in het parlement. Ik wil mijn steentje bijdragen om van Cuba een beter land te maken."
"Het is lastig geweest om mijn moeder niet bij me te hebben, maar het is nooit een obstakel geweest omdat ik een vader had die voor me opkwam en aan mijn zijde stond", zegt hij. "Voor mij is het belangrijkste dat ik hier opgegroeid ben, net als zoveel andere jonge Cubanen."
