Half miljoen mensen krijgt geen sociaal tarief meer vanaf juli, vooral aardgasfactuur duurder 

Het uitgebreid sociaal tarief werd in februari 2021 ingevoerd, in volle coronacrisis. De bedoeling was om de koopkracht van mensen te ondersteunen, onder meer omdat nogal wat mensen tijdelijk niet konden werken. De maatregel had dus in oorsprong niets te maken met de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis die erop volgde, maar de regering verlengde de maatregel wel toen de energieprijzen daardoor de hoogte in schoten. 

Concreet verwierven zowat 450.000 gezinnen tijdelijk het recht op het sociaal tarief. Het ging om mensen die recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming in de gezondheidszorg: vooral mensen met een laag inkomen, een klein pensioen of een laag loon. (Minder dan ongeveer 25.300 euro bruto belastaar voor een alleenstaande.)

Zij vormden dus een nieuwe groep rechthebbenden, naast de groep van zowat een half miljoen klassieke rechthebbenden. Die klassieke rechthebbenden zijn mensen die een sociaal energietarief krijgen op basis van hun statuut, bijvoorbeeld mensen met een leefloon, een inkomensgarantie voor ouderen of een tegemoetkoming als persoon met een handicap.

Voor de "klassieke rechthebbenden" verandert er niets, maar de groep die slechts tijdelijk recht had op het sociaal tarief, verliest dat recht dus op 1 juli. (Voor alle duidelijkheid: hun recht op verhoogde tegemoetkoming in de gezondheidszorg, blijven ze behouden.)

De wet verplicht de leverancier bij wie deze mensen klant zijn om hen gedurende drie maanden automatisch hun goedkoopste commerciële tarief toe te kennen. Door de recente prijsdalingen op de markt, valt het verschil voor elektriciteit tussen dat commerciële tarief en het sociaal tarief al bij al nog mee. (Al is ook dat relatief natuurlijk voor gezinnen met een laag inkomen.) Voor aardgas daarentegen kan het verschil oplopen tot ruim 760 euro per jaar:

Mensen zijn evenwel niet verplicht bij de leverancier te blijven waar ze nu bij zitten. Experts raden iedereen die het sociaal tarief verliest aan, goed de tarieven te vergelijken van de verschillende leveranciers. Want het goedkoopste commerciële tarief van uw huidige leverancier is niet noodzakelijk het goedkoopste in de markt, of is niet noodzakelijk het voordeligste voor uw situatie.

Er is heel wat kritiek op het sociaal tarief zoals het nu bestaat, omdat het gaat om een alles-of-niets-regeling. Er is geen overgangstarief, voor mensen die bijvoorbeeld nét buiten de criteria vallen. Dat maakt het verschil tussen wel of niet het sociaal tarief krijgen wel heel groot. De regering werkt daarom aan een nieuwe regeling, met een getrapte toegang tot het systeem. 

Zo denkt federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) aan een systeem met drie categorieën van rechthebbenden, met verschillende inkomensgrenzen. Ook Vooruit en CD&V zijn voorstander van een getrapt systeem, waarbij de korting kleiner wordt naarmate het inkomen hoger ligt en waarbij er geen werkloosheidsval wordt gecreëerd. (Waarbij dus niemand gestimuleerd wordt om werkloos te blijven, omdat hij/zij anders te veel voordelen verliest.)