In Zweden heeft een Irakese vluchteling enkele bladzijden van de Koran in brand gestoken. Dat gebeurde tijdens een bijeenkomst bij de grootste moskee van de hoofdstad. Hoewel een soortgelijke demonstratie eerder voor spanningen met Turkije heeft gezorgd, werd de bijeenkomst toch goedgekeurd door de Zweedse autoriteiten. Ook nu reageert de Turkse minister van Buitenlandse Zaken onthutst.
In de Zweedse hoofdstad Stockholm heeft een 37-jarige Irakese vluchteling enkele pagina's van de Koran, het heilige boek van de moslims, in brand gestoken. Hij deed dat voor de grootste moskee van de stad. De man zou ook verschillende keren op het heilige boek getrapt hebben en reepjes spek tussen het boek geschoven hebben.
Het is niet de eerste keer dat in Zweden een Koran in brand wordt gestoken. In januari gebeurde dat al eens eerder, en ook in Noorwegen vonden soortgelijke demonstraties plaats. Die bijeenkomsten werden georganiseerd door Rasmus Paludan, de Deens-Zweedse leider van de extreemrechtse politieke partij Stram Kurs. Dat is nu niet het geval.
Omstreden, maar niet verboden
Door die eerdere demonstraties, kwam de relatie tussen Zweden en Turkije onder hoogspanning te staan. Toch mocht de actie van de 37-jarige Irakese vluchteling wel doorgaan. Volgens de autoriteiten was dat omdat "de veiligheidsrisico's" die verbonden aan het verbranden van de Koran "niet van die aard zijn dat het verboden moet worden".
Die opvatting deelt de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan niet. Op Twitter veroordeelde hij de actie sterk. Hij noemde de actie "gemeen" en "beschamend" en haalde ook uit naar de Zweedse autoriteiten. "De ogen sluiten voor zulke gruwelijke daden staat gelijk aan medeplichtigheid", schreef hij.
NAVO-lidmaatschap
Zweden wil al een tijdje lid worden van de NAVO, maar Turkije houdt dat vooralsnog tegen. In Turkije, dat voor 98 procent uit moslims bestaat, kunnen de koranverbrandingen bovendien op niet veel sympathie rekenen. De Turkse president verkondigde al meermaals in het openbaar dat Zweden niet op de steun van Turkije hoefde te rekenen om tot de NAVO te mogen toetreden.
Elk lid van de NAVO heeft het recht om zijn veto uit te spreken over de toetreding van een nieuw land. Dit betekent dat als één enkel lid zijn veto uitspreekt, de toetreding van dat land wordt geblokkeerd, ongeacht de mening van andere leden. Dit mechanisme wordt vaak gebruikt om strategische of politieke redenen.
Turkije wil ook dat Zweden een journalist uitlevert die Turkije is ontvlucht vlak na de mislukte coup daar in 2016. Volgens het land is de man een prominent lid van de Gülen-beweging, de beweging van een islamitische prediker die de Turkse president Erdogan verantwoordelijk houdt voor die couppoging. Ankara beschouwt de Gülen-beweging als een terreurgroep.
Binnenkort lid?
Over enkele dagen, op 11 en 12 juli, wordt een NAVO-top gehouden in Vilnius, de hoofdstad van Litouwen. Het NAVO-lidmaatschap van Zweden staat daar zeker op de agenda. Ook Finland wou graag toetreden tot het bondgenootschap. Dat land kreeg enkele maanden geleden de zegen van Turkije wel, volgens de Turkse president Erdogan was dat omdat het land zijn beloften nakomt om hard op te treden tegen de terroristengroepering.
"Het belangrijkste is dat Finland en Zweden snel volwaardig lid worden van de NAVO, niet dat ze precies tegelijkertijd toetreden", luidde het diplomatische antwoord van Secretaris-generaal van de NAVO Stoltenberg toen. Toch ziet het er niet naar uit dat Turkije, zeker na de actie van vandaag, snel van mening zal veranderen.
De rol van Zweden binnen de NAVO
Hoewel Zweden geen deel uitmaakt van het militaire bondgenootschap, toch is het land al sterk geïntegreerd binnen de NAVO. Zweden heeft de status van gastland. Het nam deel aan alle vergaderingen en heeft veiligheidsgaranties gekregen van veel andere NAVO-landen. Zo zou het ondenkbaar zijn dat andere landen niet reageren als Zweden wordt aangevallen.
Na de inval van Rusland in Oekraïne heeft Zweden het lidmaatschap aangevraagd. Het land was nog geen lid van de NAVO omdat het een beleid van neutraliteit voerde. Historisch gezien heeft Zweden een lange traditie van neutraliteit en niet-deelname aan buitenlandse militaire operaties.
