Agressie, alcohol en drugs, maar dankzij "herstelkamer" vond Dirk zichzelf terug: "Beter dan klassieke straffen"

"Ik kwam in aanraking met het gerecht door middelenmisbruik. Vooral alcohol, maar ook drugs. En zodra ik gebruikte, werd ik agressief.  Tegen de mensen rond mij, degenen die het dichtste bij mij stonden.  Eén keer heb ik fysiek geweld gebruikt, godzijdank zonder dat er gewonden vielen. Voor de rest was het verbale agressie, en dingen stuk maken."

Dirk (een schuilnaam) kampt al enkele jaren met een agressieproblematiek. Hij zat twee keer in voorhechtenis. "Maar zodra ik weer uit de gevangenis kwam, pleegde ik meteen nieuwe feiten, onder invloed."

Dat zien ze wel vaker bij het parket, zegt Nele Poelmans. Zij was als substituut bij het parket van Antwerpen één van de initiatiefneemsters voor de Herstelkamer Intrafamiliaal Geweld in Mechelen: "We hebben allerlei mogelijkheden. Een tijdelijk huisverbod voor daders bijvoorbeeld. We kunnen iemand voorleiden voor de onderzoeksrechter, zodat de dader wordt aangehouden of voorwaarden opgelegd krijgt. Maar als we het geweld op lange termijn willen stoppen, dan moet er ook gewerkt worden aan een echte gedragsverandering."

Dirk kreeg begin dit jaar het voorstel om zich te laten begeleiden door de Herstelkamer. Hij moet elke maand voor de rechter verschijnen, om te bewijzen dat hij een traject volgt om zijn problematiek aan te pakken: "Ik ben twee keer residentieel opgenomen, daarna nog enkele dagopnames. En nu heb ik elke week nog een gesprek met de psychiater. Dat is mentaal niet eenvoudig, maar het loopt goed. Ik heb mezelf teruggevonden, vind ik. Ik ben nu veel rustiger, ga ook kalmer om met de mensen rondom mij. En er zijn geen nieuwe feiten meer geweest."

Het voorbije anderhalf jaar zijn al 22 mensen begeleid door de Herstelkamer, zegt rechter Suzy Vanhoonacker: "Op dit ogenblik lopen er nog 8 begeleidingen. Ik vind dat het veel beter verloopt dan een voorwaardelijke straf. De aanpak voor iemand die voorwaardelijk gestraft is, is vaak veel vrijblijvender. Hier klampen we de mensen echt aan. De straf wordt pas opgelegd op het einde van het traject, waardoor mensen echt hun best doen om de begeleiding te volgen."

Als het fout loopt tijdens het traject, krijgen de mensen een effectieve straf: "Vaak stappen mensen alleen maar in het traject om op het einde geen straf te krijgen. Dat is hun enige motivatie. Maar we merken dat ze gaandeweg beseffen dat hun leven veel fijner is, dat hun partner en hun kinderen gelukkig zijn. Zo worden ze gemotiveerd om hun best te blijven doen in de toekomst." Uit onderzoek blijkt dat zulke trajecten de recidive met 31 procent verminderen tegenover mensen die een "klassieke" straf krijgen.

Zulke herstelkamers bestaan al een tijd. In Gent waren ze in 2008 de eersten met de zogenaamde Drugsbehandelingskamer, die verslaafde criminelen hielp om van de drugs af te raken. Minister van Justitie Vincent van Quickenborne (Open VLD) wil het systeem nu verder uitbreiden: "Bij het begin van de regeerperiode waren er 5 van die herstelkamers, tegen begin volgend jaar zullen dat er 22 zijn. In Vlaanderen komen die er in Dendermonde, Oudenaarde en Leuven. Vooral voor de opvolging van drugsmisdrijven, maar ook voor intrafamiliaal geweld, en in Antwerpen is er ook een herstelkamer voor jonge criminelen die net meerderjarig zijn. We hebben 4,6 miljoen euro vrijgemaakt om 72 nieuwe mensen aan te werven voor die kamers. En we werken ook aan een wettelijk kader om die kamers te verankeren. Je ziet gewoon dat dit beter werkt dan de klassieke strafjustitie."