Een appartementsgebouw van 14 verdiepingen in lichterlaaie: enge beelden, maar wat moet je doen in zo'n situatie?

Het waren enge beelden gisterenavond: in een mum van tijd stond een appartementsgebouw van 14 verdiepingen hoog in lichterlaaie. De burgemeester van Ganshoren spreekt over "un vrai miracle", een echt wonder, dat er geen dodelijke slachtoffers of zwaargewonden gevallen zijn. 

Meneer Duchamps woont op de negende verdieping. De tachtiger vertelt hoe hij vastzat door de rookontwikkeling in de trappenhal. "Ik heb de deur dichtgedaan, de vensters en de terrasdeur open, ik heb een natte handdoek voor mijn mond gehouden en ben buiten gaan liggen. Dan zijn ze komen kloppen en de pompier heeft mij naar beneden geholpen. Je moet je best doen, en je sang-froid (koelbloedigheid, red.) niet verliezen. Uw kopke erbij houden."

Een slimme reactie van meneer Duchamps of niet? We vragen het aan brandpreventieadviseur Tim Renders. Want, wat moet je eigenlijk doen als een appartementsgebouw in brand staat?

"Als je niet naar de trappenhal kan gaan, omdat die vol rook hangt, is het heel slim om je appartementsdeur en alle binnendeuren dicht te doen en naar het terras te gaan. Daar moet je dan bellen naar de 112 en zeggen dat je vast zit."

Dat wordt het "Stay-in-place"-systeem genoemd. Het principe is dat je ter plekke blijft en wacht op de brandweer. Die kan je dan evacueren of de brand bestrijden, zodat je veilig op je appartement blijft. "In principe zou een appartementsdeur voldoende bescherming moeten bieden als de brand op een andere plaats is." Een absolute no-go is door de rook gaan. "Rook is de grootste vijand. Doden zijn er zelden door de temperatuur of door de vlammen. Rook neemt de zuurstof weg en bevat giftige stoffen. Dat is het grootste probleem, daardoor stikken we." Een natte handdoek voor de deur leggen of voor je mond houden, zal in dat geval ook geen soelaas brengen. 

Als de brand in jóuw appartement woedt, liggen de kaarten natuurlijk ietwat anders. Dan is het belangrijk dat je wel weggaat én vooral dat je de deur achter je dichttrekt. "Anders heeft de rook de kans om naar de gemeenschappelijke gang te gaan en zitten andere bewoners vast." 

Feit is: een strijd tegen brand is een strijd tegen tijd, benadrukt Renders. "Hoe sneller je verwittigd wordt door rookmelders, hoe meer tijd je hebt om je woning of appartementsgebouw te verlaten." Hij hoopt vooral dat bewoners nu getriggerd worden om te kijken of het gebouw voldoet. Dat betekent: 

• Hangen er voldoende rookmelders in de gemeenschappelijke delen? "Eén rookmelder per verdieping is te weinig, dan ga je te laat verwittigd worden."

• Zijn er de zogenoemde rode kastjes, de handbrandmelders? Dat is belangrijk, omdat zo'n evacuatiesignaal iedereen snel kan verwittigen. 

• Heeft je appartement branddeuren? Om dat te checken, moet je je deur open doen en kijken naar de smalle zijde van de scharnierkant. Zijn daar twee rondjes, waarin RF 1/2 staat, is het oke. RF staat voor "Résistance Feu", 1/2 voor een half uur. 

• Spreek met je buren af dat iedereen de deur achter zich moet dichttrekken, dat er vrije vluchtwegen moeten zijn en waar iedereen van het blok zich moet verzamelen. 

• Zijn er technische maatregelen, zoals blusmiddelen? Hier plaatst Renders wel een kanttekening bij, want "blusmiddelen zijn fantastisch, maar je moet er wel voor opgeleid zijn". 

"In privésituaties lijkt brand nog altijd een ver-van-mijn-bedshow. De laatste weken tonen helaas aan dat dat niet zo is. Dus het is echt belangrijk om je hoofd erbij te houden, en procedures uit te denken die je snapt. Een brand mag niet onderschat worden, je wil daarop voorbereid zijn."

Helaas doet ons land het - wat slachtoffer betreft - bijzonder slecht. Dit jaar vielen er in België al 33 doden. "Dat is een verschrikkelijk cijfer, we doen het het drie keer zo slecht als Nederland. We zitten nu al over het jaargemiddelde van onze noorderburen." En dus, benadrukt Renders, is het dringend tijd dat we deftig aan brandpreventie doen.