In een nieuw arrest heeft het Amerikaanse Hooggerechtshof geoordeeld dat staatsrechtbanken zich wel mogen uitspreken over politiek gemanipuleerde kiesgrenzen. In 2022 concludeerde een rechtbank in North Carolina dat een nieuwe kiesdistrictkaart onwettig was door de overmaat aan gemanipuleerde kiesgrenzen, ook bekend als "gerrymandering". Daarop trokken de Republikeinen naar het Hooggerechtshof, dat vandaag die klacht ongegrond verklaarde.
Het Amerikaanse Hooggerechtshof stemt tegen ongecontroleerde "gerrymandering" van politici in federale verkiezingen
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
De opperrechters oordeelden met 6 tegen 3 stemmen dat de rechtbank van North Carolina in 2022 binnen zijn bevoegdheid handelde. De rechtbank oordeelde toen dat een nieuwe kiesdistrictkaart van de staat een partijdige "gerrymander" was met overmatige voordelen voor de Republikeinen. Het gevolg is dat staatsrechtbanken ook in de toekomst zo’n uitspraken mogen blijven doen.
Wat is dat precies, "gerrymandering"?
Bij "gerrymandering" of "kiesrechtgeografie" trekken politici de grenzen van een kiesdistrict op een zodanig gemanipuleerde manier, dat één politieke partij een oneerlijk voordeel heeft ten opzichte van haar rivalen. Daarbij houden de politici rekening met wie binnen een kiesdistrict woont. Zo kunnen ze de politieke invloed van bepaalde bevolkingsgroepen breken met precies gekozen grenzen.
Een voorbeeld is de kieskaart van de zuidelijke staat Alabama. De donkerpaarse delen zijn de gebieden waar de zwarte bevolking geconcentreerd is. In kiesdistrict 7 verzamelen de politici een groot deel van die bevolkingsgroep, die grotendeels op de Democraten stemt. Maar door de groep in het oosten op te splitsen tussen kiesdistricten 2 en 3, is de zwarte bevolking een minderheid tegenover de witte stemmers in beide districten. Het gevolg is dat de zwarte bevolking slechts in 1 van de 7 districten een politiek verschil kan maken, ook al maakt die groep 27 procent van de bevolking in Alabama uit.
Amerika-correspondent Björn Soenens benadrukt waarom dit arrest zo belangrijk is. "Als het Hooggerechtshof in het voordeel van de Republikeinen had geoordeeld, konden de kiesgrenzen in de VS naar goeddunken van de politici worden hertekend." Ongecontroleerde "gerrymandering" dus, zonder dat plaatselijke rechtbanken daar iets aan zouden kunnen doen.
"Als rechtbanken daar niet tegen kunnen ingaan, dan creëer je eigenlijk een soort dictatuur, waarbij staatsparlementen eigenhandig beslissen hoe ze kiesgrenzen trekken", legt Soenens uit. "Het Hof heeft dat vooruitzicht verworpen, dus het blijft allemaal bij het oude. Was dat niet gebeurd, dan had dat verregaande gevolgen gehad voor de Amerikaanse democratie."
Belangrijke weken voor het Hof
Het arrest komt in een drukke periode voor het Amerikaanse Hooggerechtshof. Binnenkort moeten de opperrechters nog enkele zaken behandelen die hoog op de politieke agenda staan in Amerika. Een van die zaken is de gedeeltelijke kwijtschelding van de studentenschulden, die de regering van president Joe Biden wil doorvoeren.
Studeren aan Amerikaanse universiteiten is bijzonder duur, met schoolfacturen tot wel 50.000 dollar per jaar voor instellingen als Harvard of Yale. Daarom moeten heel wat studenten geld lenen om hoger onderwijs te volgen. Als het plan van Biden erdoor komt, zouden Amerikaanse studenten tot 20.000 dollar aan studiekosten niet meer moeten betalen.
