Experten trekken aan de alarmbel: "Dringend gecoördineerde en centrale aanpak nodig om Aziatische hoornaars terug te dringen"

“In één seizoen kan een groot nest Aziatische hoornaars meer dan 11 kilogram aan insecten verorberen. Ze hebben hier geen natuurlijke vijanden, het lijkt voor hen wel de McDonalds.” Aan het woord is Dominique Soete, verdelger en vrijwilliger bij vzw Vespawatchers, die nesten opspoort. Hij maakt zich ernstig zorgen over hoe de exoot de biodiversiteit in Vlaanderen schade kan berokkenen.

Soete installeerde een tweetal maanden geleden een proefproject in Heule in de provincie West-Vlaanderen. Daar probeert hij met allerlei geuren zoveel mogelijk koninginnen aan te trekken. “Vorig jaar hing hier een groot nest dat nooit werd verdelgd.” Daaruit kunnen niet minder dan 500 nieuwe koninginnen zijn voortgekomen. In twee weken tijd ving hij er al 19.

Ook imker Jef Torfs ziet het somber in. “Je kan de Aziatische hoornaar niet meer uitroeien, die kans hebben we verkeken.” Hij hekelt dat het plan van aanpak tegen het insect niet is aangepast sinds de eerste waarnemingen in 2016. “Zij zijn vermeerderd, maar wij blijven met dezelfde stok slaan. Iedereen zegt dat het niet zijn verantwoordelijkheid is. Daar word ik gek van.”

Rob Nachtergaele van Netwerk Brandweer merkt op hoe steeds meer steden, gemeenten en provincies zelf initiatieven uit de grond stampen. “Vroeger deed je een melding bij Vespa-Watch en was je zeker dat er een gegarandeerde gratis verdelging volgde. Nu is dat niet meer duidelijk, en proberen ze te roeien met de riemen die ze hebben. We vrezen dat de burger niet langer weet waar naartoe, en dat het probleem zal blijven aanslepen.”

Drie deskundigen die roepen om meer coördinatie. De strijd tegen de Aziatische hoornaar is momenteel verdeeld onder twee departementen: minister Zuhal Demir (N-VA) voorziet de verdelging van hoornaars in de natuurgebieden van het Agentschap Natuur en Bos, minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) ontfermt zich over imkers wier honingbijen bedreigd worden. Een centrale aanpak is er dus inderdaad niet.

“De bevoegdheden zijn wat ze zijn”, reageert Demir. “Ik ben bevoegd voor het Agentschap Natuur en Bos, de egel, de wolf. (…) Het land is zo gestructureerd, ik kan dat helaas niet hervormen. Ik probeer binnen mijn bevoegdheid te doen waar ik verantwoordelijk voor ben.”

Brouns spreekt van een collectieve verantwoordelijkheid. “Ik denk dat we dit samen moeten doen, anders gaat het niet lukken. De agentschappen Natuur & Bos en Landbouw & Visserij, de brandweer en de lokale besturen. Die laatste zijn vragende partij voor een dekkend plan voor Vlaanderen. Ik denk dat in verder overleg ook de brandweer een rol zal moeten kunnen spelen.”

Wim Dries, burgemeester van Genk en voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), ziet drie oplossingen: “Een gebiedsdekkende aanpak zodat mensen weten waar ze aan toe zijn, blijvende steun voor het Vlaams Bijeninstituut dat de voorbije jaren al heel goed werk heeft geleverd en niet naar de brandweer kijken om dit op te lossen”.

Die laatste kan volgens hem ingeschakeld worden wanneer er zich veiligheidsproblemen voordoen, maar heeft niet de capaciteit en de middelen om op alle openbare plaatsen, bossen en tuinen aan het verdelgen te slaan. “Het is bovendien niet hun kerntaak. In elke provincie zijn er wel een paar ploegen die dat goed kunnen, maar dat wordt ook te weinig als de hoornaar echt doorbreekt.”

Het is goed dat zowel Demir als Brouns initiatieven nemen, zegt Dries, maar een centrale aanpak dringt zich op. “Momenteel neemt niemand verantwoordelijkheid voor openbaar en privaat domein.”