De Indiase minister-president Narendra Modi brengt vandaag een bezoek aan de hoofdstad van de Verenigde Staten Washington. Op de agenda staan een onderonsje met president Biden, een staatsdiner en een toespraak in het congres. Opvallend: nog niet zo lang geleden, in 2005, werd Modi de toegang tot het land nog ontzegd. Willen de Verenigde Staten de plooien nu opnieuw gladstrijken, of spelen andere motieven een rol?
Indiase premier Modi op "historisch bezoek" in VS: vriendschappelijk onderonsje of zit er meer achter?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Het bezoek van de Indiase minister-president Narendra Modi aan de Verenigde Staten wordt "historisch" genoemd. Voor het eerst zal een Indiase premier het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden voor de tweede keer in zijn carrière toespreken. Geen enkele Indiase premier deed hem dat voor. Bovendien staan er nog andere belangrijke afspraken op de agenda: ook een bezoek aan het Witte Huis mag niet ontbreken aan de planning.
Van buitenstaander tot 'held'
Het historisch staatbezoek is enigszins opvallend, zeker omdat Modi in 2005 het land niet binnen mocht. Toen was hij eerste minister van Gujarat, een staat in het westen van India. De VS meende echter dat hij betrokken was bij religieus bendegeweld. In 2002 hebben rellen in de staat Gujarat geleid tot de dood van ongeveer 1.000 Indiërs. De Amerikaanse wet verbood toen dat buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders die verantwoordelijk waren voor "ernstige schendingen van religieuze vrijheid" een visa zouden verkrijgen, waarmee ze het land konden binnenreizen.
Toen Modi in 2014 eerste minister van India werd, veranderde zijn relatie met de Verenigde Staten snel. Datzelfde jaar kreeg hij wel nog de toestemming om de VS binnen te reizen. Dat deed hij dan ook, en hij gaf zelfs een speech in het Madison Square Garden, een van de bekendste evenementenhallen ter wereld. "Nog nooit was er zoveel vertrouwen tussen de leiders", vertelde Modi vrijdag aan de Wall Street Journal.
Hoewel de rellen in Gujurat ondertussen al meer dan twee decennia geleden zijn, toch hangt er nog enige controverse rond zijn persoon. Zeker omdat eerder dit jaar Indiase belastingsautoriteiten de BBC-kantoren binnenstormden en de telefoons van de journalisten in beslag namen. Dat was overigens in dezelfde periode dat de omroep de documentaire "India: Vragen over Modi" maakte, een kritische documentaire over de rol van de premier in de rellen. De actie wordt internationaal gezien als een manier om de vrije pers te censureren.
En toch wordt de man als een held onthaald in de VS.
Zit er meer achter?
Ja, zo blijkt. Eerst en vooral is er het belang van India voor de Verenigde Staten. Dit jaar wordt/werd India het land met de grootste bevolking ter wereld. In tegenstelling tot China, nu het land met de tweede grootste bevolking, is de Indiase bevolking relatief jong. Dat betekent dat verwacht wordt dat de bevolking alleen nog maar zal groeien. Dat is goed nieuws voor de VS, die handel met India onder Modi spectaculair zag stijgen.
Het bezoek van de premier aan Washington is dus ook een duidelijk signaal naar China. De relatie tussen China en de VS is op zijn minst gezegd fragiel. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken bracht eerder deze week een bezoek aan China om de diplomatieke plooien glad te strijken. Dat leek aanvankelijk te lukken, tot Biden roet in het eten gooide door de president van China een "dictator" te noemen.
En nu dus opnieuw een sneer naar het land, want India is een grote (zo niet de grootste) concurrent van China. "Dit bezoek gaat niet over China", beweerde de nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan deze week in een interview. "Maar de vraag naar de rol van China in het militaire domein, het technologiedomein, het economische domein zal wel op de agenda staan", nuanceerde hij daarna. Dus China zal wel degelijk over de tongen gaan.
Tijdens het bezoek zouden de twee landen ook een belangrijk akkoord willen sluiten met betrekking tot microchips. Het Amerikaanse bedrijf Micron Technology Inc., het grootste chipbedrijf van het land, zou een grote vestiging willen bouwen in Gujurat, de thuisstaat van Modi. Door de bouw van de nieuwe fabriek zou India een stuk minder afhankelijk worden van China voor de productie van microchips.
Subtiel signaal naar Poetin
Maar ook een andere grootmacht zal niet onbesproken blijven: Rusland. India is voor de levering van wapens erg afhankelijk van Moskou. Een nieuwe deal zou daar verandering in moeten brengen. De GE-deal, zoals die wordt genoemd, maakt deel uit van een reeks aan initiatieven om de Indiase afhankelijkheid van Rusland te verminderen.
En het komt de Verenigde Straten trouwens ook goed uit om wat extra zieltjes te winnen voor de (propaganda)oorlog tegen Rusland. De overheid van Modi heeft tot nog toe geweigerd op zich uit te spreken tegen Rusland na de invasie in Oekraïne of weigerde sancties te implementeren. De kans dat dat tijdens dit bezoek zal veranderen, is klein. Toch is de deal tussen de twee landen een signaal, zij het subtiel, naar Rusland dat Poetin ook op het Aziatische continent aan invloed verliest.
