Actiegroepen Kruisem en Ronse: "Als Vlaanderen geen bloedonderzoek doet naar PFAS, dan doen we het zelf"

In Zwijndrecht, in de provincie Antwerpen, heeft de Vlaamse overheid een groot bevolkingsonderzoek gedaan bij de omwonenden van de 3M-fabriek. Ze konden hun bloed gratis laten testen. Verschillende actiegroepen zijn al langer vragende partij om ook het bloed te onderzoeken van buurtbewoners van andere vervuilde plekken in Vlaanderen. In Ronse, Kruisem, Oostende, Kortemark en Stabroek gaan de actiegroepen zelf zo'n onderzoek opstarten. 

"Wij willen de overheid wakker schudden, want ook wij zitten met zorgen en problemen", zegt Lucie Canty van buurtcomité Zaubeek Gezond in Kruisem. Ze woont in de buurt van een oude stortplaats en ze liet zelf al een bloedonderzoek doen. Resultaat: verhoogde PFAS-waarden. "Onze grond is ook vervuild. De waarden zijn minder hoog dan in Zwijndrecht, maar veel mensen zijn bezorgd."

"In Ronse zitten we met een uitgestrekt, vervuild gebied rond de Molenbeek", vertelt Lech Schelfout van het actiecomité in Ronse. "De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) heeft hier al grote bodemonderzoeken uitgevoerd en we kunnen wel stellen dat wij na Zwijndrecht de de hoogste vervuilingsgraad hebben."

"Om te bekijken wat de effecten van de vervuiling zijn, gaan wij veel bloedstalen afnemen. Bij ons nodigen we mensen uit bij een lokale arts en daarna gaan die bloedstalen naar een gespecialiseerd labo. Mochten daar verhoogde PFAS-waarden bij zitten, dan hebben wij iets in handen om druk te zetten op de overheden om ook op andere plaatsen grootschalig te gaan testen."

"Wij willen ook dat het dossier rond sanering van de vervuilde plekken in Ronse in een stroomversnelling komt, want het gaat tergend langzaam. De vervuilers moeten ook voor hun daden opdraaien en zij moeten die sanering dan ook betalen. Daarvoor moeten we eerst weten hoe erg het is gesteld met de gezondheid van de omwonenden. Wij hebben een klein budget om die testen te laten afnemen, we proberen er zo veel mogelijk goedkoop of gratis aan te bieden."

Het Agentschap Zorg en Gezondheid begrijpt dat mensen meer willen weten over de vervuiling in hun buurt. "Individuele waarden van kleinschalige onderzoeken leren de overheid echter weinig", aldus Lien Thoelen, woordvoerder van het Agentschap. "Onderzoeken op individueel niveau zijn zeer intensief en duur en hebben weinig meerwaarde. Het onderzoek bij Zwijndrecht wordt op een zeer grote schaal gevoerd en wetenschappelijk omkaderd." Thoelen gaat ervan uit dat die resultaten ook meer inzicht opleveren over andere PFAS-sites.