Ratatouille in het echt: Parijs onderzoekt hoe ratten en bewoners kunnen samenleven want "uitroeien is onmogelijk"

Hoeveel ratten er in en onder Parijs wonen, is moeilijk te zeggen, maar het cijfer van 6 miljoen wordt vaak genoemd. In ieder geval zijn het er een pak meer dan er Parijzenaars wonen in de lichtstad (2,1 miljoen). 

De knaagdieren zijn dan ook een vertrouwd gezicht, in die mate dat veel inwoners nog weinig aandacht schenken aan een langslopende rat. Hun aantal lijkt al jaren vrij stabiel te blijven, maar omdat het afval zich opstapelde in de straten tijdens de vele stakingen en vakbondsacties, waren ze in de voorbije maanden op z'n minst nog zichtbaarder aanwezig. 

De kwestie leidde eerder deze maand tot een felle discussie in de Raad van Parijs, zeg maar de gemeenteraad van Parijs, waarbij het linkse stadsbestuur het verwijt kreeg te weinig te doen tegen het rattenprobleem.

Schepen van Gezondheid Anne Souyris kondigde er aan dat een comité gaat onderzoeken hoe de stad kan "samenleven" met de ratten. Daarbij wordt gekeken naar andere manieren om om te gaan met de dieren. Die moeten "effectief zijn en de situatie niet ondraaglijk maken voor de inwoners". 

Kortom, het is niet de bedoeling om de ratten zomaar vrij spel te geven, benadrukt Souyris. Opvallend: in een mededeling op Twitter liet ze ook weten dat het imago van de rat als ziekteverspreider fel overdreven is. "De gezondheidsrisico's zijn heel beperkt en de kans dat je gebeten wordt, is zo goed als onbestaande."

Ook al gaat het dus nog maar over een comité, het lijkt er wel op dat het Parijse stadsbestuur het geweer van schouder wil veranderen. Tot nog toe werd vooral ingezet op bestrijding. Zo lanceerde de stad in 2017 een ambitieus plan met nieuwe rat-bestendige vuilnisbakken en rattenvallen met giftig lokmiddel. 

"Niets doen is in elk geval geen goed idee, want ze kunnen heel wat schade aanrichten", zegt professor biologie en specialist knaagdieren Herwig Leirs van de Universiteit Antwerpen. "Ratten kweken erg snel als de omstandigheden goed zijn. Als de populatie te groot wordt, moet je wel aan bestrijding doen."

Maar wat de Parijse schepen zegt over samenleven met de ratten, is wel een realistische kijk, want de dieren volledig uitroeien is volgens Leirs onmogelijk. "We weten dat dat niet kan, omdat er gewoon te veel goeie plaatsen zijn in een stad voor een rat om te leven. Er is overal voedsel door het afval dat wordt weggegooid, er zijn overal plaatsen waar ze zich kunnen verstoppen of nesten maken. Maar je kan er wel voor zorgen dat je de schade beperkt."

Vermijden dat ratten voedselafval kunnen vinden, is dan ook een van de maatregelen waar de stad al langer op inzet. 

Onze afkeer voor ratten is diepgeworteld. Is hun imago als ziekteverspreiders echt onterecht? "Ja en nee", zegt Leirs. "Ratten zijn dragers van een aantal infecties, maar het is niet zo dat ze voortdurend allemaal rondlopen als een grote bom van allerlei kiemen. Er zijn ziektes, zoals leptospirose, waarbij ratten een belangrijke rol spelen in de overdracht. Maar dat gaat via water en is vooral een probleem voor mensen die in de riolen werken. Je kan die ziekte onder controle houden zolang de populatie niet te groot wordt."

De ratten die (via vlooien) in de middeleeuwen de pest verspreidden in Europa, waren overigens zwarte ratten. De ratten die zich nu in onze steden gevestigd hebben, zijn bruine ratten, een andere soort.

De aankondiging van het Parijse stadsbestuur lokte wel wat kritiek uit. Maar er zijn ook voorstanders van een andere aanpak. Dierenrechtenorganisatie Zoopolis heeft het over een "belangrijke stap"."Vredevol samenleven met de ratten betekent niet dat ze in onze huizen of appartementen leven, maar wel dat we ervoor zorgen dat de dieren niet lijden én dat we niet verstoord worden in ons leven."