Als de federale regering een beslissing heeft genomen in een belangrijk dossier, dan is het niet de bedoeling dat leden van die regering daar openlijk kritiek op geven. Anders moeten ze hun ontslag aanbieden. Dat staat in een nieuwe omzendbrief van premier Alexander De Croo (Open VLD), waarover Het Nieuwsblad schrijft.
Nieuwe deontologische richtlijn voor federale ministers: "Kritiek op regeringsbeslissingen? Dan moet je ontslag nemen"
Philip Heymans
Gepubliceerd:
De omzendbrief van premier De Croo is gisteren goedgekeurd door de federale ministerraad. Hij bevat allerlei regels waaraan de ministers en staatssecretarissen zich voortaan moeten houden. "Burgers moeten op de overheid kunnen vertrouwen. Het integer handelen van de regeringsleden, die een voorbeeldrol spelen in de maatschappij, is hierbij cruciaal", klinkt het in de brief, die onze redactie kon inkijken.
Bij die regels zitten er verschillende die voor zich spreken. Dat leden van de regering alleen aan het algemeen belang mogen denken, dat ze zonder vorm van discriminatie ten dienste moeten staan van de burgers, en dat ze zich gepast en respectvol moeten gedragen bijvoorbeeld. Ministers en staatssecretarissen moeten het parlement altijd eerlijk, correct en volledig informeren, ze moeten opletten voor belangenconflicten, en ook na afloop van hun mandaat moeten ze opletten welke functies of voordelen ze aanvaarden.
Het meest opmerkelijke element zit in het luikje "werking van de regering". Daarin wordt expliciet gezegd dat de regering werkt op basis van algemene consensus: "Wanneer er in belangrijke aangelegenheden een standpunt bepaald is door de regering, is het in geen geval aanvaardbaar dat een regeringslid openlijk voorbehoud maakt, zelfs niet wanneer het gaat om een aangelegenheid die tot zijn bevoegdheidssfeer behoort. Als een regeringslid fundamentele bezwaren heeft, zijn er twee mogelijkheden: ofwel de lijn van de Regering volgen en zich onthouden van kritiek op mogelijke beslissingen, ofwel ontslag aanbieden."
Ongeschreven regel die opgefrist moest worden
Volgens bronnen binnen de regering was dat wel al een ongeschreven regel. Ook in oudere documenten (dit bijvoorbeeld ) wordt er naar die consensusregel verwezen. Maar de voorbije maanden kwam er toch verschillende keren onenigheid naar buiten. Zo uitte vicepremier Petra De Sutter (Groen) kritiek op de Europese migratiedeal, of was er discussie over de "pauzeknop" die premier De Croo wilde indrukken over de Europese natuurherstelwet. Mogelijk wordt daarom nu nog eens expliciet op papier gezet dat openlijke kritiek niet kan.
Volgens het kabinet van premier De Croo geldt de regel enkel voor wie fundamentele bedenkingen wil uiten bij beslissingen. "Men kan zich niet zomaar distantiëren van genomen beslissingen. Zo werkt ieder schepencollege of elke regering in dit land."
"Er is wel een verschil", merkt VRT NWS-analist Ivan De Vadder op. "Schepencolleges en deelstaatregeringen nemen altijd gezamenlijke beslissingen. Alle ministers worden altijd bij alle beslissingen betrokken, waardoor elke beslissing ook meteen een beslissing van de hele regering is, op enkele uitzonderingen na. Bij de federale regering is dat niet het geval. Daar is het vaak de kern van de premier en de vicepremiers die beslist. Individuele ministers hebben ook meer bevoegdheden om zelf beslissingen te nemen. Daardoor is er bij de federale regering meer interpretatieruimte. Ik heb de indruk dat men die ruimte nu wat kleiner wil maken."
Dit lijkt me niet de democratie waarin we willen leven
Jeremie Vaneeckhout, covoorzitter Groen
Groen-covoorzitter Jeremie Vaneeckhout is het niet eens met de richtlijn, vertelde hij in "De ochtend" op Radio 1: "Ik vind het een terechte bezorgdheid dat politici de beslissingen die ze nemen, ook uitdragen. Regeringsleden die zeggen 'Ik heb hier niks mee te maken', dat is niet oké. Maar nu lijkt het alsof er geen enkele kritiek gegeven mag worden. Je mag als minister toch zeggen dat je meer had gewild, of dat je het graag anders had gezien. Ministers die op geen enkele manier nog vrijheid van meningsuiting hebben, dat lijkt me niet de democratie waarin we willen leven."
Ook voor kabinetsmedewerkers is er een deontologische code in de maak. Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) heeft voor hen een code uitgewerkt, die binnenkort in het parlement wordt besproken.
