Heeft u al gehoord van kledijbibliotheken, appelsneakers of verlichtingdiensten? Geen paniek als dat niet het geval is, het zijn allemaal nieuwigheden die bijdragen aan onze omschakeling naar wat een circulaire economie heet. De milieucommissie van het Europees Parlement heeft hierrond een nieuwe wet klaar. "En ook bedrijven maken al steeds meer slimme producten die we langer kunnen gebruiken of kunnen herstellen om te hergebruiken", vertelt Geert Thorrez, adviseur bij VLAIO.
Is circulaire economie de toekomst? "We moeten producten delen, herstellen en hergebruiken"
Nel Lauwerier
Gepubliceerd:
De milieucommissie van het Europees Parlement bereikte donderdag een akkoord over een nieuwe wet rond een circulaire economie. Vandaag zijn nog te veel producten ontworpen op een manier dat ze snel kapot gaan en het veel tijd en geld vraagt om ze te repareren of recycleren.
De nieuwe wet moet ervoor zorgen dat onze kledij, meubels en elektrische apparaten zo worden ontworpen dat ze beter te herstellen, herbruiken en recycleren zijn. Sara Matthieu, onderhandelaar voor de groene fractie, spreekt van een "revolutionaire doorbraak".
Zo kan de wet bijvoorbeeld vastleggen dat een jeans een minimaal aantal wasbeurten moet meegaan en uit een bepaald percentage aan recycleerbare stoffen moet bestaan. Dat is een ommezwaai als je weet dat veel printers en wasmachines werden geprogrammeerd om slechts een bepaald aantal keren te gebruiken zodat de consument vaker een nieuw toestel moest kopen.
Circulaire economie? Momenteel leven we in een lineaire economie. We halen grondstoffen uit de grond, die we vervolgens transporteren en verwerken tot een product. Dat product gebruiken we en eens we denken dat het niet meer werkt, gooien we het weg en kopen we een nieuw.
Daar wil de circulaire economie komaf mee maken, want die manier is niet meer houdbaar voor mens en planeet. Grondstoffen zijn in de eerste plaats eindig, en ze blijven ontginnen is schadelijk voor het milieu. Bovendien komen grondstoffen vaak uit landen met instabiele politieke regimes, waardoor de toegang niet verzekerd is, en gaat de ontginning vaak gepaard met onderdrukking en uitbuiting van bevolkingen.
Een circulaire economie wil materialen en producten zo hoogwaardig mogelijk blijven gebruiken. Dat kan door ze te delen, te hergebruiken, te herstellen of op te waarderen tot een nieuw product. De gekozen materialen zijn om te beginnen al gerecycleerd of biogebaseerd, en zijn ook aan het levenseinde opnieuw recycleerbaar of afbreekbaar.
Steun aan bedrijven
Volgens Geert Thorrez, adviseur bij het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO), staan we voor een omwenteling naar een circulaire economie. Steeds meer bedrijven kiezen voor zogenaamde "slimme producten", producten die langer mee gaan en beter herstelbaar zijn.
"De aanvragen van bedrijven om begeleiding te krijgen van VLAIO verdubbelen jaarlijks", zegt Thorrez in "De ochtend" op Radio 1. VLAIO begeleidt bedrijven in hun omschakeling naar circulariteit. Ze geven enerzijds advies en anderzijds financiële steun voor de nodige investeringen in infrastructuur en personeel.
Is 'circulaire economie' de toekomst? "De hoeveelheid grondstoffen is eindig"
De bouwsteen van een circulaire economie is recycleren, "en dat doen we in Vlaanderen al heel goed", zegt Thorrez. "Maar nu moeten we die circulariteit opschalen, en daar zijn verschillende manieren voor." Welke vormen zijn er?
Recycleren, opwaarderen, herstellen en hergebruiken
Een basisbeginsel is dus recycleren, waarbij afval wordt omgevormd tot een nieuw product. Zo moest de nieuwe blauwe zak ervoor zorgen dat meer plastic gerecycleerd kan worden in nieuwe plastic producten, al vraagt dat nog veel energieverbruik.
Maar afval kan ook opgewaardeerd worden, dat heet upcycling. "We zien projecten die het afval van appels omtoveren in nieuwe sneakers", vertelt Geert Thorrez. "Appelresten kunnen via een bijzonder proces omgevormd worden tot een soort leerachtige stof." Ook de Brusselse brouwerij Brussels Beer Project produceerde al bieren op basis van onverkocht brood van Delhaize of van kapotte speculaasjes van Maison Dandoy.
Afval van appels kan omgevormd worden tot nieuwe sneakers
Geert Thorrez, adviseur circulaire economie bij VLAIO
Producten hergebruiken is een vorm van circulariteit waarop we al in behoorlijke mate inzetten. Tweedehandswinkels als Think Twice of De Kringwinkel zijn populair bij alle leeftijden, ook Instagram- of Facebookpagina's die spullen of kleren doorverkopen zijn alomtegenwoordig.
Ook spullen die kapot zijn, kunnen hergebruikt worden, weliswaar na ze te herstellen. Zo kunnen mensen in de kringwinkel Circuit in Antwerpen hun kapotte stofzuigers, kleren, fietsen en speelgoed binnenbrengen om ze te laten herstellen. Klanten kunnen ook zelf een "repairkist" voor textiel, fietsen of elektro huren en zelf aan de slag gaan.
Dienstverlening of "ontzorging"
Bedrijven kunnen ook kiezen om niet alleen producten, maar ook diensten te verkopen. Zo introduceerde verlichtingbedrijf Signify (voordien Philips Lighting) "light as a service". De stad Kortrijk kocht deze dienst bijvoorbeeld voor haar bibliotheek. Philips zal daar zorgen voor kwaliteitsvol licht en zal het verlichtingssysteem ook telkens bijwerken zodra het kan. Zo wordt de klant "ontzorgd" van de lampen te onderhouden, vervangen of upgraden. Als de dienst erop zit, zorgt Philips ook voor het hergebruik van de infrastructuur.
Delen
Ook deeleconomie is een belangrijk onderdeel van circulariteit. Veel toestellen die consumenten aanschaffen, liggen het merendeel van de tijd ongebruikt opzij. Denk bijvoorbeeld aan een boormachine, maar ook auto's staan gemiddeld 96 procent van de tijd geparkeerd.
Grote bedrijven dragen ook al bij aan een deeleconomie door hun producten niet alleen te koop aan te bieden, maar ook te huur. "Decathlon of A.S.Adventure verhuren bijvoorbeeld tenten of skimateriaal", licht Thorrez nog toe. Ook deelmobiliteit, die we kennen via Swapfiets, Poppy of de bekende stadsfietsen, draagt bij aan een circulaire economie.
